iklan

EKONOMIA, INTERNASIONÁL, HEADLINE

Governu ultrapasa dezafiu iha negosiasaun Greater Sunrise

Governu ultrapasa dezafiu iha negosiasaun Greater Sunrise

Mapa dezenvolvimentu kampu Greater Sunrise. Imajen/Espesiál

DILI, 06 fevereiru 2023 (TATOLI) – Governu liuhosi Timor Gas no Petróleu, Empreza Públika (TIMOR GAP, E.P), ultrapasa ona dezafiu sira iha negosiasaun ba konseitu dezenvolvimentu Greater Sunrise (GSR).

“Atu esklarese katak Governu Daualuk lideradu husi Primeiru-Ministru, Taur Matan Ruak, liuhosi TIMOR GAP nia ekipa negosiasaun ba Greater Sunrise konsege ultrapasa dezafiu no obstákulu iha negosiasaun. Nune’e, konsórsiu GSR ou Sunrise Joint Venture (SJV) ne’ebé kompostu husi TIMOR GAP, Woodside no Osaka Gas konkorda atu hili konsultór espesialista terseira parte ne’ebé kredivel atu hahú halo estudu evaluasaun ba opsaun konseitu dezenvolvimentu kampu GSR”, haktuir nota hosi TIMOR Gap ne’ebé Agência Tatoli asesu segunda ne’e.

Dokumentu ne’e relata katak SJV sei determina konseitu dezenvolvimentu ba kampu mina no gás GSR ho foku prinsipál ba dada kadoras no dezenvolve gás naturál likefeitu (LNG) mai Timor-Leste. Rezultadu estudu sei kompleta menus husi fulan neen nia laran.

“Depois deskobrimentu komersiál kampu mina no gás GSR iha tinan 1974, iha tinan 20-resin kampu GSR ne’ebé lokaliza iha área konjunta entre Timor-Leste no Austrália laiha serteza ba opsaun atu dezenvolve kampu mina no gás GSR tanba kestaun diferensa iha idea entre Timor-Leste no Australia, nomós entre petrolífera Woodside no konsórsiu Sunrise nian relasiona ho konseitu dezenvolvimentu kampu no fatin atu dada kadoras ba gás sunrise nian”, konklui.

Notísia relevante : Ministru Petróleu no Minerál rekoñese prosesu negosiasaun Greater Sunrise paradu

Iha loron 06 marsu 2018, Timor-Leste ho Austrália asina tratadu istóriku ida hodi estabelese fronteira marítima permanente, ne’ebé pasu ne’e marka era foun ba relasaun di’ak entre nasaun viziña ne’e.

Iha tratadu ne’e estabelese estrutura ida hodi dezenvolve hamutuk kampu gás Greater Sunrise ba benefísiu nasaun rua no tratadu ne’e reflete parseria ida entre nasaun rua ne’ebé liga ho jeografia inklui lasu istóriku no amizade ne’ebé kle’an.

Tratadu ne’e Komisaun Konsiliasaun estabelese tuir ONU nia konvensaun ba Lei Tasi nian (UNCLOS, sigla inglés) mak dirije espésie ida ba dahuluk.

Iha momentu ne’ebá, Austrália nian reprezenta hosi Ministra Negósiu Estranjeiru, Julie Bishop no Timor-Leste nian reprezenta hosi Ministru Estadu Prezidénsia Konsellu Ministru, Agio Pereira, mak asina tratadu.

Baze ba akordu 06 marsu iha sede ONU nian estabelese artigu 2 (propriedade kona-ba petróleu no partilla reseita), katak iha proporsaun 70% ba Timor-Leste no 30% ba Austrália, se kampu sira Greater Sunrise sei dezenvolve liuhosi gazodutu ba Timor-Leste.

Maibé, iha proporsaun 80% ba Timor-Leste no 20% ba Austrália, se kampu sira GSR dezenvolve liuhosi gazodutu ba Austrália.

Estadu Timor-Leste liuhosi Timor-GAP hola parte konsórsiu Greater Sunrise ho partisipasaun maioria asaun 56,56%, Woodside (operadora) 33,44% no Osaka Gás 10%.

Notísia relevante : https://tatoli.tl/2022/12/06/empreza-woodside-sedu-liu-diskute-timeline-dezenvolvimentu-greater-sunrise/

Jornalista: Antónia Gusmão

Editora: Maria Auxiliadora

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!