Komemora 3 marsu, Veteranu sira tenke has’ae uluk Bandeira RDTL

BOBONARO, 01 marsu 2023 (TATOLI)-Vise-Prezidente Konsellu Munisipál Kombatente Libertasaun Nasionál, Munisípiu Bobonaro, Lúcio Dinis Marques ‘Onsar’, hateten loron nasionál vetetanu 3 marsu nu’udar loron istóriku ba povu Timor-Leste, tanba ne’e veteranu sira tenke sai matadalan ba komunidade atu hasa’e bandeira Repúblika Demokrátika Timor-Leste (RDTL) iha idak-idak nia uma oin nu’udar símbolu komemorasaun.

Nia dehan, loron importante no presiza tebes hasa’e bandeira iha idak-idak nia uma oin, atu valoriza mártir libertasaun nasionál ne’ebé dedika no sakrifika sira-nia aan mate ba independénsia rai ida-ne’e.

Notísia relevante: Loron 3 marsu sai inísiu inspirasaun luta ba independénsia

“Tinan 21 ona kombatente, veteranu sira seidauk rekoñese loron boot, tuir loloos sira mak tenke sa’e matadalan hasa’e uluk bandeira bainhira fó hatene ba maluk sira,” nia informa asuntu ne’e ba jornalista sira, iha kna’ar-fatin, tersa ne’e.

Maibé tuir ‘Onsar’ dalaruma veteranu sira balu haluha no hakfodak de’it katak to’o ona loron importante atu komemora.

“Ita fó nafatin imformasaun atu hotu-hotu prepara-aan, tanba ne’e loron boot, ita tenke rekoñese hasa’e bandeira, sé lae espíritu sira iha-ne’ebá hateke hela ita,” veteranu ne’e katak.

Nia akresenta, tinan-ne’e, selebrasaun loron nasionál veteranu konsentra hotu iha kapitál Dili, tanba laiha orsamentu aloka ba munisípiu, nune’e munisipiu  Bobonaro sei reprezenta hamutuk veteranu na’in-20 partisipa iha selebrasaun loron nasionál veteranu komposta hosi estrutura nível munisipál na’in-lima no na’in-15 seluk hosi postu administrativu neen iha munisípiu Baucau.

Sekuénsia hosi selebrasaun hanesan loron dahuluk sei realiza misa requem ba eroi pátria sira iha Jardim dos Herois Metinaro, loron daruak sei kontinua ho semináriu ho tema “Hametin Unidade ba Dezenvolvimentu Nasionál no tuir serimonia iha Palacio do Governu.

“Agora ami prepara-aan atu aranka ba Dili, maski situasaun udan ho anin, maibé hakarak ka lakohi ami tenke ba tamba ne’e orientasaun hosi governu,”Lúcio hatutan.

Enkuantu tema ba komemorasaun loron nasionál Vetetanus ba dala VI tinan ne’e mak “Hametin Unidade ba Dezenvolvimentu Nasionál”, nune’e ne’e Lúcio dehan, joven sira presiza hadomi malu no rona malu.

Tanba tinan hirak ba kotuk, Komandante ein xefe Kay Rala Xanana Gusmao,halo polítika tuir ema hotu-hotu nian, ikus mai  hetan independénsia to’o ohin loron mós sei kontinua luta ba dezenvolvimentu povu no nasaun.

Iha Konstituisaun RDTL artigu 11 (Fó valór ba Rezisténsia) iha alinea 1 hateten, Repúblika Demokrátika Timór-Leste rekoñese no fó valór ba povu Maubere nia rezisténsia tinan atus ba atus hasoru dominasaun hosi rai-li’ur no mós ba sira hotu ne’ebé fó kontribuisaun hodi luta ba independénsia nasionál.

Iha iha alinea 3 hateten, Estadu asegura protesaun espesiál ba mutiladu funu nian, oan-ki’ak no mós sira seluk tan ne’ebé fó-an tomak ba luta independénsia no soberania nasionál nian, no proteje mós sira hotu ne’ebé partisipa ona iha Rezisténsia hodi hasoru okupasaun hosi rai seluk, tuir lei haruka.

Bazea ba artigu ida-ne’e maka iha Governu estabelse Dekretu-Lei Nú. 3/2016, ne’ebé Estadu Timor-Leste konsagra loron 3 marsu nu’udar loron nasionál ba veteranu sira.

Estadu deside loron 3 marsu ne’e sai Loron Nasionál veteranu tanba iha loron 3 Marsu 1981, Timor-Leste hahú reorganiza funu ba libertasaun nasional, hafoin baze-de-apoiu rahun.

Data istórika ne’e liga ba Konferénsia Nasionál FRETILIN iha Maubai (Viqueque) no iha loron 3 marsu ho orientasaun hosi membru Comite Central FRETILIN (CCF) sobrevivente na’in-rua, Xanana Gusmão no Ma’Huno, no konferensista sira hili membru CCF na’in-sia (9) foun tán no foti desizaun importante lubuk ida, hodi reorganiza luta libertasaun nasionál iha territóriu tomak.

Hosi konferénsia ida-ne’e mak rezisténsia armada moris fila-fali iha ai-laran no povu hetan fali nia esperansa no halo mundu hakfodak.

Selebrasaun dahuluk ba Loron Nasionál Veteranu ne’e, akontese iha tinan 2017. Veteranu no Kombatente Libertasaun Nasionál sira mak kompostu hosi frente armada, frente klandestina no frente esterna ka diplomátika.

Notísia relevante: Iha 3 Marsu 1981, Xanana-Ma’Huno Orienta Reorganiza Luta

Jornálista:Sérgio da Cruz

Editór: Evaristo Soares Martins