iklan

NASIONÁL, EDUKASAUN, DILI, HEADLINE

ADTL prepara EhD na’in rua ba programa Advokasia no Psiko-sosiál

ADTL prepara EhD na’in rua ba programa Advokasia no Psiko-sosiál

Jestora Programa ADTL, Veronica Tilman. Imajen/Espesiál.

DILI, 21 marsu 2023 (TATOLI) – Asosiasaun Defisiénsia Timor-Leste (ADTL) prepara Ema ho Defisiénsia (Ehd) na’in rua ba iha programa advokasia no psiko-sosiál.

Ehd na’in rua ne’e, na’in ida envolve aan ona iha promotór advokasia ba projetu OXFAM nian hodi halo monitorizasaun ba Orsamentu Jerál Estadu (OJE) kada tinan. Nia envolve an iha grupu promotór advokasia ne’e hanesan mós formasaun ida.

Depois ida seluk fali daudaun ne’e aprende hela iha ADTL atu nune’e ba futuru kuandu iha ona kapasidade adekuada no preparadu aan di’ak ona bele forma fali grupu ida atu tau-matan ba psiko-sosiál ninian.

“Ita fó tempu ba sira na’in rua atu mellora di’ak liutan sira-nia kapasidade intelektuál, prepara sira nia aan ba futuru ida di’ak liutan,” Jerente Programa ADTL, Verónika Besi Tilman, informa ba Agência Tatoli, iha nia knaar-fatin, Mascarenhas, Dili, tersa ne’e.

Jerente ne’e haktuir, ADTL hatuur planu no programa sira ne’e tanba hakarak kumpre ezijénsia mundiál ohin loron nian no aselera kompromisu Estadu Timor-Leste nian atu la tau ema ida iha kotuk, tanba Konstituisaun RDTL rasik garante ema hotu iha direitu hanesan atu asesu ba dezenvolvimentu iha país ida ne’e.

Tanba ne’e ADTL uza kategoria atu haree kapasidade ema ho defisiénsia nian kabe ba Psiko-sosiál, inklui down sindrome atu nune’e bele sukat kapasidade intelektuál defisiénsia ida nian hodi prepara sira ninia aparénsia iha futuru.

Enkuantu, Konstituisaun Repúblika Demokrátika Timor-Leste (K-RDTL) artigu 21 ko’alia kona-ba Sidadaun ne’ebé iha defisiénsia. Iha artigu ne’e, alinea 1) Sidadaun ne’ebé iha defisiénsia fíziku eh mentál iha direitu no mós obrigasaun hanesan sidadaun sira seluk, maibé sira sei la hala’o knaar hirak ne’ebé sira labele hala’o tanba de’it sira-nia defisiénsia. No, alinea 20 Estadu, uainhira bele, promove protesaun ba sidadaun sira-ne’ebé iha defisiénsia, tuir lei haruka.

Iha parte seluk,Timor-Leste mós nu’udar promotor ativu ida ba ba Ajenda 2030 kona-ba implementasaun Objetivu Dezenvolvimentu Sustentável (ODS) 17. Iha pontu 17, númeru ualu (8) ko’alia kona-ba Traballu Dignu no Kreximentu Ekonómiku. Meta husi ODS númeru ualu ne’e mak propoen atu alkansa empregu, produtivu no serbisu ba feto no mae inklui mós joven no ema ho defisiénsia, ho remunerasaun ne’ebé mak ho valór hanesan mós.

Entretantu, defisiénsia na’in rua ne’e rasik akaba sira-nia estudu iha programa ensinu rekorrente hahú hosi 2022 hamutuk ho maluk defisiénsia na’in 72 – feto 42 mane 30. Hosi total númeru ne’e iha estudante na’in ida maka tama iha kategoria psíko-sosiál ba intelektuál. Depois iha fali 2023, estudante finalista hamutuk 38 – feto 22 mane 13 maibé iha estudante ida maka tama kategoria estudante intelektuál. Sira na’in rua ne’e, feto ida no mane ida.

ADTL iha atividade esensiál tolu, hanesan edukasaun no mós advokasia ba inkluzaun sosiál inklui kapasitasaun ba membru sira. Movimentu sira ne’e hala’o iha nivel nasionál de’it.

Atividade edukasaun ne’ebé ADTL halo ne’e haree liubá membru sira ne’ebé maka abandona eskola atu prepara sira hodi kontinua fali sira-nia eskola. Estudante sira ne’e tuir programa ensinu rekorrente nível ensinu báziku terseiru siklu depois akaba hosi ne’ebá mak sira kontinua tama ba eskola ensinu sekundáriu formál.

Notísia relevante:ADTL husu Governu aselera estatutu Konsellu Nasionál direitu ba EhD

Jornalista       : Tomé Amado

Editór             : Rafael Ximenes de A. Belo

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!