MEJD sei simu reklamasaun bolsa méritu hosi 24 marsu-08 abríl

DILI, 27 marsu 2023 (TATOLI)–Diretór Jerál Edukasaun Ensinu Sekundáriu iha Ministériu Edukasaun Juventude no Desportu, Luis Manuel da Costa Fernandes, hateten MEJD loke oportunidade ba estudante mellór klasifikadu sira atu hato’o reklamasaun durante loron 15 hahú hosi 24 marsu to’o 08 abríl 2023 relasiona ho omulgasaun ba lista estudante benefisiáriu programa bolsa méritu 2022.
Notísia Relevante: Pagamentu bolsa méritu ba estudante 13.517 sei realiza marsu nia klaran
Omulgasaun ba lista estudante benefisiáriu sira-nian iha ámbitu programa bolsa méritu hosi estabelesimentu sira ba edukasaun no ensinu públiku no partikulár sira integra iha rede oferta ba servisu públiku ne’ebé públika ona iha Jornál da Repúblika iha serie II númeru 8.
“Omulgasaun ba lista benefisiáriu programa bolsa méritu tinan 2022 ne’e rasik públika ona iha Jornál da Repúblika komesa iha sesta 24 fevereiru 2023 liu-ba iha serie II Númeru 8 no jornál da repúblika halo publikasaun bazea ba despaixu Ministeriál. Remisaun kopia ein papél ne’e Ministériu Edukasaun Juventude no Desportu hetan koñesimentu iha loron 22 fulan-marsu 2023,” Luis Manuel hateten ba Agência Tatoli iha nia kna’ar fatin, Vila Verde, segunda ne’e.
Tanba ne’e, MEJD fó tempu durante loron 15 ne’ebé konta hosi loron 24 marsu to’o loron 08 abríl 2023 ba estudante ho sira-nia inan-aman, professor, diretór eskola no autoridade lokál sira atu bele hato’o reklamasaun.
Karik, nia dehan, deteta buat ruma la loos relasiona ho prosesu tomak ba atribuisaun programa bolsa méritu ne’e rasik, reklamasaun ne’e tenke hato’o liu-hosi servisu edukasaun Munisipál hamutuk ho superintendente munisipál sira.
MEJD sei la konsidera reklamasaun sira-ne’ebé la hato’o liuhosi dalan ka kanál ida seluk, ne’eduni Ministériu Edukasaun husu ba diretór servisu edukasaun no superintendente munisipál sira atu hato’o informasaun ida-ne’e ba diretór eskola, professor, alunu no inan-aman sira liu-hosi eskola sira-ne’ebé mak sira-nia estudante sai benefisiáriu ba programa bolsa méritu tinan 2022 nian.
Bainhira informasaun ne’e MEJD fó sai ona ba públiku tenke taka iha eskritóriu servisu edukasaun munisipál sira, atu nune’e estabelesimentu públiku no partikulár (eskola) sira-ne’ebé integra iha rede oferta servisu públiku ida-idak nu’udar benefisiáriu ba programa bolsa méritu tinan 2022 ne’e bele uza oportunidade ida-ne’e ho di’ak.
Enkuantu programa bolsa méritu ne’e rasik ne’ebé sei fó oportunidade ba benefisiáriu sira atu hato’o reklamasaun ne’e haktuir ona iha númeru 1 hosi artigu 68 kona-ba prinsípiu jerál hosi dekretu-lei númeru 32/2008, 27 agostu, prosedimentu administrativu ne’ebé salienta katak partikulár sira iha direitu ba solisita revogasaun ka modifikasaun hosi aktu administrativu sira.
Hosi artigu 69 kona-ba fundamentu da impúgnasaun hosi dekretu-lei númeru 32/2008, 27 agostu, kona-ba salvu disponizasaun iha kontráriu ho reklamasaun no rekursu sira-ne’ebé fundamentu legalidade ka inkonveniénsia hosi aktu administrativu impugnadu.
Hosi konformidade ba númeru 1 artigu 70 kona-ba lejitimidade hosi dekretu-lei númeru 32/2008, 27 agostu, notabiliza katak iha lejitimidade atu reklama ka rekorre titulár ba diretu objetivu ka interrese sira legalmente protejidu sira-ne’ebé konsidera lezadu hosi aktu administrativu.
Hanesan haktuir iha alínea “a” hosi artigu 72 kona-ba prazu de reklamasaun hosi dekretu-lei númeru 32/2008, 27 agostu, katak reklamasaun tenke aprezenta iha prazu loron 15 konta hosi publikasaun iha jornál da repúblika bainhira nu’udar hanesan obrigatóriu.
Tanba ne’e, nia dehan, despaixu Ministeriál númeru 19/GM-MEJD/II/2023 loron 15 fulan-fevereiru kona-ba omulgasaun lista estudante benefisiáriu sira iha ábitu programa bolsa méritu iha estabelesimentu sira ba edukasaun no ensinu báziku no partikulár sira integra iha rede oferta ba servisu públiku.
Hosi alínea “c” hosi artigu 72 prazu ba reklamasaun hosi dekretu-lei númeru 32/2008, 27 agostu, realsa katak hosi data ne’ebé interresadu iha koñesimentu ba aktu iha restante kazu sira, tanba ne’e konsidera artigu 5, artigu 6 no artigu 8 hosi diploma ministeriál númeru 43/2022, 19 outubru, regula kona-ba prosedimentu atribuisaun bolsa méritu ba estudante ensinu báziku, estudante ensinu sekundáriu jerál no tékniku vokasionál deskreve kona-ba entidade responsavel sira hosi jestaun no implementasaun programa bolsa méritu ne’e rasik.
Agora ba estudante sira-ne’ebé tama ona iha mellór klasifikadu atu hetan atribuisaun bolsa méritu ne’e Ministériu fahe ona ba parte tolu, bolsa méritu nivel nasionál, nivel munisipál no nivel eskolár ba ensinu báziku, ensinu sekundáriu jerál no ensinu sekundáriu tékniku vokasionál.
Hosi estudante bolsa méritu ensinu báziku nivel nasionál tinan 2022 nian, sei selu ba terseiru siklu nono ano ensinu báziku primeiru klasifikadu $5.000, segundu klasifikadu $4.000 no terseiru klasifikadu $3.000.
Ba ensinu sekundáriu jerál nivel nasionál tinan 2022 sei selu ba désimu segundu ano primeiru klasifikadu $5.000, segundu klasifikadu $4.000 no terseiru klasifikadu $3.000.
Ba atribuisaun bolsa méritu ba ensinu sekundáriu tékniku vokasionál nivel nasionál tinan 2022 sei selu ba estudante désimu segundu anu primeiru klasifikadu $5.000, segundu klasifikadu $4.000 no terseiru klasifikadu $3.000.
Enkuantu ba nivel munisipál tinan 2022 nian, sei selu ba estudante terseiru siklu nono ano, primeiru klasifikadu $2.250, segundu klasifikadu $2.000, terseiru klasifikadu $1.950 kuatru klasifikadu $1.800 no kintu klasifikadu $1.600.
Nune’e mós ba ensinu sekundáriu jerál nivel munisipál tinan 2022 nian, estudante désimu segundu ano ne’ebé tama iha primeiru klasifikadu sei hetan osan $2.250, segundu klasifikadu $2.000, terseiru klasifikadu $1.950 kuatru klasifikadu $1.800 no kintu klasifikadu $1.600.
Hosi fali estudante ensinu sekundáriu tékniku vokasionál nivel Munisipál tinan 2022 nian hosi désimu segundu anu ne’ebé hetan bolsa méritu ba primeiru klasifikadu ho osan $2.250, segundu klasifikadu $2.000, terseiru klasifikadu $1.950 kuatru klasifikadu $1.800 no kintu klasifikadu $ 1.600. hosi ensinu sekundáriu jerál nivel eskolár tinan 2022 désimu segundu anu nian, ne’ebé sai primeiru klasifikadu sei hetan osan $1.000, segundu klasifikadu $650, no Terseiru klasifikadu $500.
Entretantu ensinu sekundáriu tékniku vokasionál nivel eskolár hosi désimu segundu ano nian, estudante ne’ebé sai primeiru klasifikadu sei hetan osan $1.000, segundu klasifikadu $650, terseiru klasifikadu $500.
Nune’e mós bolsa méritu ba ensinu báziku nivel eskolár terseiru siklu nono ano tinan 2022 selu ba estudante primeiru klasifikadu $1.000, segundu klasifikadu $650 no Terseiru klasifikadu $500.
Iha mós bolsa méritu ba ensinu sekundáriu jerál nivel eskolár hosi désimu primeiru ano no désimu segundu ano tinan 2022 nian, estudante ne’e sai primeiru klasifikadu sei hetan osan $600, segundu klasifikadu $550 terseiru klasifikadu $500, kuatru klasifikadu $430 no kintu klasifikadu $400.
Nuneé mós hosi fali ensinu sekundáriu tékniku vokasionál nivel eskolár désimu primeiru ano ba désimu segundu ano tinan 2022 nian, estudante ne’ebé sai primeiru klasifikadu sei hetan osan $600, segundu klasifikadu$550, terseiru klasifikadu $500, kuatru klasifikadu $450 no kintu klasifikadu $400.
Entretantu, bolsa méritu ba ensinu báziku nivel eskolár tinan 2022 sei selu ba estudante pasajen de klase primeiru siklu kuatru ano, estudante ne’ebé sai primeiru klasifikadu sei hetan osan $600, segundu klasifikadu $550, terseiru klasifikadu $500, kuatru klasifikadu $ 450 no kintu klasifikadu $400.
Atu hatene kona-ba sumáriu orsamentu ne’ebé atu atribui estudante sira mak hanesan, primeiru bolsa méritu ba ensinu báziku, selu ba terseiru siklu nono ano ho totál orsamentu hamutuk $12.000, ba bolsa méritu ensinu sekundáriu jerál no tékniku vokasionál nivel nasionál selu ba désimu segundu anu $24.00 ba estudante na’in-neen (6).
Iha mós bolsa méritu ba nivel munisipál tinan 2022 selu ba estudante terseiru siklu nono ano iha estudante na’in-70 mak hetan direitu ho totál orsamentu $137.200, bolsa méritu ba ensinu sekundáriu tékniku vokasionál nivel munisipál selu ba estudante na’in-70 ho totál orsamentu hamutuk $137.200, enkuantu ba ensinu sekundáriu jerál nian iha ema na’in-288 ho totál orsamentu $240.750.
Bolsa méritu ba ensinu sekundáriu tékniku vokasionál selu ba désimu segundu ano iha estudante 177 ho total orsamentu hamutuk$132.750, bolsa méritu ensinu báziku ba nivel eskolár terseiru siklu nono ano iha estudante hamutuk na’in-1.068 ho totál orsamentu $801.00.
Bolsa méritu ensinu sekundáriu jerál nivel eskolár ba pasajen de klase hosi désimu primeiru ano ba désimu segundu ano tinan 2022 hamutuk estudante 530 ho orsamentu $267.500.
Bolsa méritu ensinu sekundáriu tékniku vokasionál nivel eskolár pasajen de klase hosi désimu primeiru ano ba désimu segundu anohamutuk 295 ho totál orsamentu $147.500, bolsa méritu ensinu báziku nivel eskolár selu ba ezame pasajen de klase hosi segundu siklu nono ano hamutuk 5.140 ho orsamentu millaun $2.570, bolsa méritu ba ensinu báziku selu ba pasajen de klase kuatru ano ba kintu ano ho totál estudante 5.800 ho orsamentu hamutuk millaun $2.900.
Koordenadór Unidade Kurríkulu Nasional (UKN), Mateus dos Reis, relata estudante finalista 2022 ne’ebé tama iha mellór klasifikadu hodi hetan bolsa méritu ne’e, sira-nia valór foti de’it hosi ezame nasionál ne’ebé realiza ona iha loron 24-26 outubru 2022 liu ba, no hosi valór sira-ne’e mak determina estudante ne’e atu hetan direitu ba bolsa méritu.
“Bolsa méritu ba estudante ensinu báziku terseiru siklu nono ano no ensinu sekundáriu désimu segundu ano ne’e, ita sei foti de’it sira-nia valór hosi ezame nasionál nian, ne’ebé nota hosi eskola nian sei la soma hamutuk ho nota hosi ezame nasionál nian,” nia dehan.
Estudante ne’ebé hetan klasifikasaun di’ak hosi nivel nasionál ne’e sei foti de’it ema na’in-tolu hosi primeiru klasifikadu to’o terseiru klasifikadu.
Segundu nivel munisipál hosi Primeiru to’o kintu lugar iha ema na’in-lima depois hosi nivel eskolár sei foti hosi primeiru to’o terseiru klasifikadu hamutuk ema na’in-tolu.
Kritériu ba estudante ne’ebé atu hetan bolsa méritu tenke hetan aproveitamentu eskola di’ak hahú hosi nono ano iha terseiru siklu ensinu báziku no désimu segundu ano ensinu sekundáriu jerál.
Atribuisaun bolsa méritu ba estudante mellór klasifikadu ne’e hetan ona aprova iha lei GOP hosi Parlamentu Nasionál depois Ministériu ezekuta hodi hasai dekretu-lei ho númeru 35/2022 hosi diploma Ministerial númeru 43/2023 ho ninia medida sira.
Jornalista : Tomé Amado
Editór : Cancio Ximenes

