Top

Rezultadu peskiza hosi CNCTI, labarik 12,5% envolve iha traballu infantíl

Reprezentante ILO ho UNICEF partisipa iha komemorasaun loron mundiál traballu infantil iha Oé-Cusse. Imajen Tatoli/Abílio Elo Nini.

 OÉ-CUSSE, 12 juñu 2022 (TATOLI) – Rezultadu peskiza hosi  Komisaun Nasionál Kontra Traballu Infantíl (CNCTI, sigla portugés), hatudu labarik 52,651 reprezenta 12,5% maka envolve iha asaun traballu infantíl iha terrtóriu Timor-Leste inklui Rejiaun Admninistrativa Espesiál Oé-Cusse Ambeno (RAEOA).

Prezidente CNCTI, Aniceto Leto Soro, aprezenta rezultadu peskiza nasionál ne’e iha ámbitu komemorasaun loron mundiál traballu infantíl ho tema ‘Justisa Sosiál ba Ema Hotu, Hapara Traballu Infantíl’.

Ne’ebé selebra hosi  ekipa CNCTI hamutuk ho Institutu Defeza ba Diretu Labarik (INDDICA, sigla portugés), iha hotel Ambeno Rejiaun Administrativa Espesiál Oé-Cusse Ambeno (RAEOA), segunda ne’e.

Aniceto Leto Soro, hateten, komisaun nasionál CNCTI halo ona peskiza dalarua kona-bá kuantitativu iha 2016 peskiza kualitativu 2022, rezultadu rezultadu hosi peskiza ne’e, totál populasaun ba labarik entre tinan 5 to’o tinan 17 hamutuk 421.655 labarik iha Timor-Leste inklui RAEOA.

“Hosi númeru ne’e, labarik sira-ne’ebé mak envolve iha atividade ekonómika informál hamutuk, rihun 67,688 reprezenta 16,1%, no labarik sira-ne’ebé envolve iha atividade ekonómiku formál ba traballu infantíl, ne’ebé ita konsidera prezudika sira-nia edukasaun, saúde no prezudika nia  dezenvolvimentu ran, intelektuál no fíziku, hamutuk rihun 52,651 reprezentan 12,5%,” Aniceto Leto Soro, fó sai iha hotel Ambeno Oé-Cusse.

Nia hatutan, labarik ne’ebé envolve iha traballu infantíl ka setór formál, konsidera servisu ne’e, la permite tuir lei hamutuk rihun 15,037 reprezenta 3,6%, rezultadu hosi peskiza ne’e, hatudu ninia kauza no razaun ne’ebé katak família mak lori labarik sira ba halo servisu ho perigozu.

“Rezultadu peskiza rua ne’e, nia kauza dahuluk maka problema pobreza uma-kain no problema pobreza empregadór, kauza daruak maka, problema éransa ka kultura hanesan obrigasaun ida, tanba família maka obriga katak, tenki servisu nune’e aban bairua imi bele moris,” nia afirma.

Nune’e mós problema ne’ebé lori labarik sira ba servisu, ida maka menus koñesimentu ba edukasaun,  no haree ba valór edukasaun la importante hosi família, tanba família tau importansia liu ba rikusoin.

Problema seluk fali maka, falta asesu ba asisténsia sosiál, signifika asistensiál sosiál ne’ebé Estadu Timor-Leste atribui la kobre hotu família nia nesesidade, ezemplu, hanesan programa bolsa da mãe, tanba iha família barak mak lahetan, liu-liu sira-ne’ebé oan tolu maibé lahetan apoia Estadu ne’e, mezmu família vulnerável.

“Tanba ne’e, ami aprezenta rezultadu iha loron mundiál traballu infantíl ne’e ba Governante sira-ne’eb’e toma desizaun polítika, atu haree bele oinsa hadi’a, balu hetan hotu maibé nia montante ki’ikliu, durante ne’e ami peskiza hetan katak, oan ida hetan $100 iha tinan ida nia laran, sei fahe, kada loron nia hetan de’it $0,16 sentavós, ida-ne’e la sufisiénte atu lori labarik sira ba eskola nune’e refere liu ba halo servisu buka rasik osan hodi bele sustenta nia nesesidade, no abandona nia eskola,” nia katak.

Ikusliu, maka problema falta fasilidade edukasaun, ne’e mós fatór ida, tanba labarik sir aba eskola do’ok, iha suku balu ne’ebé eskola ejiste laiha fasilidade eskola ho adekuada.

Tuir Prezidente CNCTI, katak, atu redús númeru ne’e, durante ne’e ekipa komisaun CNCTI  kontinua esforsa hosi halo sensibilizasaun no realiza kampaña nasionál iha terrtóriu nasionál oinsa kombate traballu infantíl iha Timor-Leste, no fasilita formasaun ba inspetór eskolár sira.

Fasilita formasaun mós ba Ofisiál Polísia Komunitáriu sira iha suku hotu-hotu inklui RAEOA, ho objetivu atu halo prevensaun ba traballu infantíl no mekanizmu oinsa halo relatóriu internasionál ba konvensaun ne’ebé Timor-Leste ratifika ona.

Notísia relevante:     CNCTI rekomenda autoridade RAEOA hamatan ba labarik sira hosi Oé-Cusse

Jornalista: Abílio Elo Nini

Editor: Evaristo Soares Martins

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!