ANC no parseiru Welchmankeen realiza workshop seguransa sibernétika

DILI, 18 jullu 2023 (TATOLI)—Autoridade Nasionál Komunikasaun (ANC, sigla portugés) hamutuk ho parseiru Welchmankeen, tersa ne’e, realiza atividade workshop kapasitasaun programa Téknika Informátika hanaran Cyber4Good kona-ba seguransa sibernétika ba entidade relevante sira.
Prezidente ANC, João Olívio Freitas, hateten, atividade ne’e nu’udar inisiativa hosi Téknika Informátika ne’ebé serbisu ho parseiru sira iha mundu tomak, no nia parseiru ida mak Welchmankeen ne’ebé mak haruka nia péritu na’in-rua mai Timor-Leste hodi fahe matéria Cyber4Good durante loron-tolu, hahú loron 18 to’o 20 jullu 2023.
“Durante hirak ne’e ita sei apreende asuntu importante barak kona-ba protesaun dadus, privasidade, no sei ko’alia mós kona-ba oinsá atu estabelese ekipa nasionál ida hodi trata asuntu cyber seguransa nian, tanba sira-nia prezensa atu kapasita ema hosi nasaun sira ne’ebé menus dezenvolvimentu, liu-liu iha área seguransa sibernétika ninian,” Prezidente ANC, informa iha salaun Caicoli.
Notísia relevante : ANC-BSSN Indonézia Sei Tulun Malu iha Seguransa Sibernétika
Entidade sira ne’ebé partisipa iha workshop ne’e mak hanesan Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL), Banku Sentrál Timor-Leste (BCTL, sigla portugés), Komisaun Antí-Korrupsaun (CAC, sigla portugés) no seluk tan.
Nia dehan, Timor-Leste presiza hatene kona-ba Cyber4Good tanba daudaun ne’e iha era digitál, tanba ne’e entidade relevante sira tenke hatene oinsá kuidadu dadus ho nia privasidade sira.
“Atu haree asuntu seguransa sibernétika ninian, presiza estabelese ekipa nasionál ida hodi trata asuntu ne’e, tanba área ne’e importante tebes. Ekipa nasionál hodi haree ba Computer Security Incidents Response Team (CSIRT) no Computer Emergency Response Team (CERT). Ita kria ekipa ne’ebé trata espesifikamente ba asuntu seguransa sibernétika, nune’e bainhira iha ataka ruma ekipa ruma sira bele trata,” nia akresenta.
Aleinde ne’e, partisipante sira apreende mós kona-ba governasaun elektrónika, ne’ebé konvida TIC Timor hodi bele hetan matenek no esperiénsia ruma hosi péritu sira kona-ba dezenvolvimentu seguransa sibernétika iha futuru.
“Ita espera iha loron hirak ne’e bele hetan bukae ruma hosi ita-nia parseiru sira,” nia tenik.
Iha fatin hanesan, Péritu hosi Welchmankeen, Aaron Joseph Boyd, kontente bele hola parte iha programa rede parseiru Internasionál Uniaun Telekomunikasaun (ITU, sigla inglés) hodi bele mai Timor-Leste hodi fahe esperénsia.
“Ami hanesan konsultór haree ba membru hosi ITU no parseiru hodi liga ba programa, entaun ami-nia prezensa ne’e fó formasaun seguransa sibernétika nian,” nia informa.
Módulu formasaun hamutuk 52, ne’ebé Autoridade Telekomunikasaun hili tópiku neen kona-ba estratejia seguransa sibernétika iha nível nasionál, privasidade dadus, no aspetu krítiku.
“Tópiku hirak ne’e importante iha mundu tomak maibé partikularmente ba nasaun sira ne’ebé foin hakat ba oin ka dezenvolve-an no depende liu ba teknolojia. Ami sei aprezenta prátika no hanoin di’ak balun kona-ba atu asegura no kria kondisaun loos hosi prespetiva polítika ne’ebé sei asegura katak povu bele uza teknolojia ho seguru hodi evita problema balun ne’ebé mosu ho família no komunidade inklui informasaun ne’ebé la loos,” Péritu ne’e esplika.
Nia espera partisipante sira bele iha koñesimentu di’ak kona-ba importánsia seguransa sibernétika hosi prespetiva polítika no emosionál.
Jornalista : Arminda Fonseca
Editora : Julia Chatarina

