DILI, 15 agostu 2023 (TATOLI)—Prezidente Komisaun Funsaun Públika (KFP), Faustino Cardoso, husu Parlamentu Nasionál (PN) atu inísia fali lejislasaun reforma obrigatória ba funsionáriu públiku ne’ebé to’o idade 60.
Notísia Relevante: KFP espera Governu hahú fali diskusaun ba lei reforma obrigatória
“Ohin, enkontru ho Prezidente Parlamentu Nasionál, Komisaun Funsaun Públika fó atensaun ba importánsia oinsá Parlamentu avansa ona ho lejislasaun kona-ba reforma ninian, atu nune’e ita nia Estadu ne’e bele iha funsaun públika ne’ebé iha produtividade,” Prezidente KFP, Faustino Cardoso, hateten ba jornalista sira hafoin ramata enkontru ho
Prezidente Parlamentu Nasionál, Maria Fernanda Lay, iha PN, tersa ne’e.
Nia dehan, durante enkontru resposta hosi Prezidente Parlamentu Nasionál anota ona no destaka ne’e sei sai duni prioridade mandatu lejislatura daneen nian.
Antes ne’e, Prezidente KFP ne’e hateten, bele mós hein IX Governu Konstitusionál bele loke fali diskusaun ba lei reforma obrigatória ne’ebé mak ezekutivu anteriór la konsege konklui no halo elaborasaun téknika ba definisaun lei refere iha loron 180 nia laran.
Nia relembra fali katak, Parlamentu Nasionál (PN) iha kinta lejislatura halo ona aprovasaun ba lei reforma obrigatóriu ba Funsaun Públika no iha loron 19 fevereiru lei ne’e hahú vigora no fó tempu loron 180 ba VIII Governu atu konklui elaborasaun téknika ba definisaun idade efetiva iha serbisu Funsaun Públika nian.
Maibé, nia hateten, molok tama ba eleisaun Parlamentár, Ezekutivu anteriór retira tiha sira-nian ajenda atu halo diskusaun kona-ba proposta dekretu-lei ligadu ho definisaun idade ba reforma nian.
“Ita lahatene maibé ne’e desizaun polítika no prosesu mak tuir mekanizmu ne’ebé haktuir ba ita-nian sistema polítika no jurídika kuandu Governu ida ninia proposta la konsege implementa ona, entaun konsidera inválidu ka kadukadu. Entaun, lei sira-ne’e fila-fali ba inísiu hodi halo foun nia diskusaun,” nia hateten.
Tanba, nia dehan, VIII Governu Konstitusionál la konsege kria diskusaun atu define ho loloos idade reforma iha lei obrigatóriu ne’e mak KFP hein iha mandatu IX Governu nian bele iha responsabilidade, atu oinsá mak hatuur fali prioridade hodi haree fali lei refere.
“Karik atu kontinua ho mekanizmu ida uluk VIII Governu nian, entaun tenke hato’o fali proposta lei pedidu autorizasaun lejislatura ba iha PN hodi bele hahú halo diskusaun no aprovasaun hodi fó biban ba Governu atu avansa ho téknika liuhosi proposta dekretu-lei. KFP prontu atu implementa bainhira proposta dekretu-lei ligadu ho definisaun idade efetiva serbisu iha Funsaun Públika aprova ona,” nia dehan.
Se lei ne’e seidauk iha mak atu tama ba reforma depende ba konxiénsia indívidu funsionáriu sira-nian, tanba ema ida-idak mak bele foti desizaun rasik no la hein Estadu atu promove reforma ne’e.
“Karik funsionáriu ida mak sente ninia saúde la permite ona [halo knaar] ho idade 60 ba leten, bele hato’o rekerimentu reforma ba KFP atu prosesu sira-nia pedidu ne’e hamutuk ho Institutu Nasionál Seguransa Sosiál. Iha kontestu reforma iha Funsaun Públika nia baze legál atu obriga ema tenke reforma ne’e seidauk iha. Tanba ne’e, reforma ne’ebé mak foin lalais akontese iha instituisaun Polísia Nasionál Timor-Leste ne’e sei uza hela prosesu reforma anteriór nian,” nia hateten.
Tuir dadus KPF nian, Timor-Leste rejista funsionáriu públiku hamutuk 36.557 ho permanente hamutuk 27.641 no kontratadu ne’e hamutuk 8.916 ne’e, iha funsionáriu 3.388 sei ativu ne’e iha ona idade reforma ho idade 60 ka liu tiha ona.
Funsionáriu idade reforma ne’ebé pertense maioria ba rejime karreira espesiál ne’e hamutuk 2.359, no hosi númeru ne’e 2.050 mai hosi Ministériu Edukasaun, 251 hosi Saúde no restante 58 hosi instituisaun seluk.
Jornalista : Nelson de Sousa
Editór : Cancio Ximenes





