Top

PPN espera semináriu nasionál ‘garante protesaun labarik’ sei hamosu rekomendasaun

Prezidente Parlamentu Nasionál, Maria Fernanda Lay. Imajen Tatoli/Egás Cristóvão.

DILI, 28 setembru 2023 (TATOLI)—Prezidente Parlamentu Nasionál (PPN), Maria Fernanda Lay, espera semináriu nasionál ho tema “Garante protesaun labarik no joven iha Timor-Leste” ne’e sei hamosu rekomendasaun ba Governu.

Notísia Relevante: Aban, PN realiza semináriu nasionál “Garante protesaun labarik no joven iha Timor-Leste”

“Espera ho semináriu ne’e la’o ho susesu no hau espera rekomendasaun sei hamosu iha semináriu ida-ne’e bele hato’o ba Governu. Ha’u espera ita sei bele hala’o liga ho ita-nia Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2024 no Deputadu sei ba fiskaliza orsamentu ne’ebé aprova ba duni objetivu ne’e ka lae, ida-ne’e importante ba ita hotu nia papel,” PPN hateten iha diskursu bainhira halo abertura semináriu nasionál ne’e iha salaun OKA, kinta ne’e.

Tanba ne’e, nia hato’o agradesimentu ba inisiativa Komisaun F trata asuntu Saúde, Seguransa, Sosiál no Igualidade Jéneru, hamutuk ho UNICEF, Plan Internasionál hodi realiza semináriu refere.

Líder segundu órgaun soberania ne’e hateten, tema semináriu ne’e liga ba aprovasaun lei protesaun labarik no joven iha perigu ne’ebé PN aprova ona, nune’e atu hakarak hatene ninia implementasaun no dezáfiu saida de’it mak Governu hasoru iha asuntu ne’e no mós instituisaun seluk ne’ebé monitoriza implementasaun lei ne’e.

Lei protesaun labarik no joven iha perigu ne’e aprova ona maibé oinsá nia implementasaun no saida de’it mak hasoru, bele implementa ho di’ak ho dezáfiu ne’ebé hasoru ka presiza alterasaun ruma.

“Hanesan joven liga ho arte marsiál perturba seguransa, haree ba edukasaun la’ós de’it Governu maibé papel hosi inan-aman atu tau matan ba edukasaun ba sira-nia oan sira,” nia hateten.

Relasiona ho kampu traballu laiha no joven barak sai ba rai-li’ur, nia hateten, dezáfiu sira-ne’e parte hotu-hotu nian oinsá iha sustentabilidade iha nasaun, laiha pás no seguransa mak laiha ema ida mai investe iha Timor-Leste.

Reprezentante UNICEF, Bilal Aurang Zeb Durani, konsidera eventu ida ohin importante tebes oinsá parte hotu diskute importánsia no urjénsia promosaun direitu ba labarik hasoru violénsia.

Vise Primeiru-Ministru no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Habitasaun Komunitária, Mariano Assanami Sabino, hateten Governu iha programa ne’ebé espesiál tebes no Prezidente Repúblika mós orienta hamosu estrutura ida interministeriál ne’ebé hamutuk UNICEF, WFP, banku munisipál ho parseiru sira seluk hodi hala’o ona enkontru interministeriál liga ba nutrisaun no seguransa alimentár

“Iha programa ne’ebé hanesan aprezenta iha Parlamentu importante tebes. Ita hotu presiza fó atensaun ba protesaun ba labarik, tanba ita-oan sira mak futuru ba nasaun ida-ne’e. Tanba ne’e, ita-nia investimentu ba oan sira importante tebes, nune’e apoiu lei sira-ne’ebé PN aprova,” nia dehan.

Enkuantu, semináriu ne’e ho objetivu prinsipál fó importánsia no urjénsia promosaun direitu ba labarik no joven iha perigu.

Semináriu ne’e ho sub tema rua mak dahuluk “Asegura asisténsia urjénsia ba labarik no joven iha perigu” no tema seluk mal “Asegura justisa adekuadu ba labarik no joven iha perigu”.

Ba sub tema dahuluk aprezenta hosi oradór na’in-haat mai hosi Ministériu Solidariedade Sosiál no Inkluzaun (MSSI), Ministéiru Juventude Desportu Arte no Kultura, Institutu ba Defeza Direitu Labarik (INDDICA, siglá portugés) no Polísia VPU.

Sub tema daruak aprezenta hosi oradór Ministéiru Públiku, Tribunál Rekursu, Provedória Direitu Umanu no Justisa (PDHJ,siglá portugés) ho Defensória Públika.

Semináriu ne’e sei partisipa hosi membru PN, reprezentante liña ministériu, organizasaun internasionál no nasionál sira.

Enkuantu, atu dezenvolve sistema protesaun integrál ba labarik no joven iha Timor-Leste, nesesáriu armoniza lei sira hotu relativa promosaun no protesaun direitu ba labarik no joven ne’ebé elabora lei no polítika públika.

Aprovasaun lejislasaun espesífika sentrada iha protesaun labarik no joven iha perígu no sensível ba nia nesesidade, kontribui estabelesimentu sistema protesaun integrál, aliña ho kompromisu internasionál.

Nune’e, iha 07 fevereiru 2023, PN aprova ona lei númeru 6/2023, 01 marsu, Lei Protesaun ba Labarik no Joven iha perígu ne’ebé Prezidente Repúblika promulga iha 21 fevereiru 2023.

Lei ne’e ho objetivu prinsipál dezenvolvimentu sistema protesaun integrál ba labarik no joven iha Timor-Leste, estabelese mekanizmu krusiál prevensaun no protesaun direitu, rekezitu kondisaun espesífika ba intervensaun mínima, proporsionalidade no audisaun obrigatória.

Lei ne’e estabelese mós dever komunikasaun okorénsia suspeita entidade kompetente, reforsa sistema protesaun integrál ba labarik no joven iha perígu, no dezenvolve prosesu judisiál espesífiku, ne’ebé foka iha protesaun ba labarik no joven.

Nune’e, fundamentál implementasaun ba lei ne’e, prátika norma sira hodi kumpre objetivu sira ne’ebé iha.

Semináriu ne’e partisipa hosi liña ministéiru no parseiru dezenvolvimentu nasionál no internasionál.

Jornalista : Nelson de Sousa

Editór      : Cancio Ximenes

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

Sponsored
error: Content is protected !!