PR Horta: PM Arabia Saudita prontu apoia TL iha área oioin

ARABIA SAUDITA, 20 outubru 2023 (TATOLI)—Prezidente Repúblika (PR), José Ramos Horta, sesta ne’e hala’o enkontru bilaterál ho Primeiru Ministru (PM), Arábia Saudita, Prinsipe Liurai Mohammed bin Salman Al Saud, hafoin partisipa simeira ASEAN- GCC (Gulf Cooperation Council), iha ótel Ritz-Carlton Riyadh, Arábia Saudita.
Notísia Relevante: Fundu Dezenvolvimentu Arabia Saudita prontu apoiu investimentu iha Timor-Leste
Jornalista Agência Tatoli Nelson de Sousa relata, iha enkontru bilaterál ne’e atu hametin liután relasaun bilaterál entre nasaun rua, no Primeiru-Ministru Arabia Saudita mós hato’o prontu apoiu Timor-Leste iha área oioin hodi dudu dezenvolvimentu ba oin.
“Sira prontu apoiu Timor-Leste saida mak presiza. Ha’u hateten sei halo briefing ba ita-nia Primeiru-Ministru (PM) Kay Rala Xanana Gusmão, buat hotu ne’ebé ko’alia agora iha ne’e. Primeiru, se hakarak duni hametin relasaun ho rai sira-ne’e, hakarak halo kooperasaun ne’e desizaun polítika,” PR Horta hateten ba jornalista sira hafoin ramata enkontru.

Xefe Estadu ne’e hatutan, daruak mak sei ko’alia ho PM Xanana oportunidade mak ida-ne’e, odamatan loke hodi hametin relasaun ho Timor-Leste ba setór oioin, entaun define saida mak prioridade no modalidade oinsá.
Prezidente Repúblika prefere, di’ak-liu Timor-Leste haree mak empréstimu, tanba sira-nia jurus ka funan ki’ik tebes no simbólika de’it.
Timor-Leste lalika hasai gasta osan hosi Orsamentu Jerál Estadu (OJE) ka fundu minarai, tanba TL investimentu fundu petrolíferu selu funan aas iha merkadu internasionál, entaun lalika book ida-ne’e.
“Ita husu mak empéstimu husi Arábia Saudita ka United Árabes Emired funan ne’e kmaan loos, entaun ita bele uza sira-nia osan halo investimentu ne’ebé importante tebes ba ita nia rain. Tinan lima mai bele mobiliza sentenas de milaun de dólar hadi’a estrada rurál, eskola, ospitál rurál no referál ho klínika ba médiku iha suku fatin laiha nodada bee moos,” nia hateten.
Tanba, nia dehan, infraestrutura sira-ne’e prioridade loos bele halo ho empréstimu, nune’e oportunidade mak ne’e maibé ho dignidade Timor-Leste.
“Ha’u hateten ba sira, ami la husu esmola, preferénsia sira hakarak ajuda fó de’it depois mak haree. Maibé ha’u hanoin di’ak-liu parseria públiku no privadu (PPP) hanesan uluk halo ho portu Tibar, kompaña Fransa ho banku mundiál ou halo empréstimu,” nia hateten.
Enkuantu iha enkontru ne’e, Primeiru Ministru Arábia Saudita husu atu enkontru ho PR Horta hodi rona mós hanoin kona-ba problema Gaza.
“Nia mak husu enkontru ida liuliu, ha’u rona nia esplikasaun kona-ba pozisaun Arabia Saudita problema Gaza-Palestina, no ha’u nu’udar konvidadu iha ne’e no Prezidente, nu’udar mós Laureadu Prémiu Nobel da Paz, ha’u hateten de’it fó apoiu morál ba sira-ne’ebé halo esforsu mediasaun para hetan solusaun. Tanba, ita Timor-Leste laiha papel kualkér iha ida-ne’e, no situasaun ne’e komplikadu tebes,” PR Horta dehan.
Maibé, Horta hateten, agora situasaun rejionál iha mundu nia parte la haree líder seluk bele iha autoridade kapasidade di’ak-liu prinsipe Salman ka Arabia Saudita hodi mobiliza halo mediasaun ho autór sira seluk komunidade internasionál hodi book probelma Palestina ho Israel la’o ba oin.
“Tanba ita haree Europa, Uniaun Europeia agora ne’e probelma boot loos oioin. Hanesan funu iha Ukránia sira envolvidu no kompreende sira-nia situasaun ekonómia Europa no lideransa Europa mós defísil. Alemaña difikuldade oioin Inglaterra mós, pois hanesan Amérika toma partidu ne’e 100% ho Israel, la’ós neutrál no mediadór. Aleinde ne’e, Prezidente Biden tinan foun mai ne’e eleisaun. Agora ba oin kampaña iha Amérika no Rúsia iha nia funu rasik, entaun sé mak bele. Ne’e mak hau hateten ba Liurai Prinsipe Salman, pelumenus ha’u-nia analiza no apresiasaun ba situasaun laiha rai ida bele kapasidade liu fali Arabia Saudita no hamutuk sira-nia kolega GCC hanesan Emiradu Unidu Arabe ne’ebé iha esperénsia kle’an no naruk kona-ba mediasaun,” Horta hateten.
Jornalista : Nelson de Sousa
Editór : Cancio Ximenes

