iklan

MUNISÍPIU, SAÚDE, VIKEKE

Administradora Fundu Globál konsidera kombate tuberkuloze presiza ema hotu nia kontribuisaun

Administradora Fundu Globál konsidera kombate tuberkuloze presiza ema hotu nia kontribuisaun

Atividade avaliasaun programa tuberkoze iha munisípiu, iha salaun administrasaun munisipál, kinta (14/12/2023). Imajen Tatoli/Vitorino Lopes da Costa

VIQUEQUE, 14 dezembru 2023 (TATOLI)–Administradóra Fundu Globál, Madalena Hajam, konsidera, atu kombate moras tuberkuloze iha munisípiu Viqueque presiza ema hotu nia kontribuisaun no kolaborasaun.

“Moras ne’e la’ós foin eziste iha ita-nia rai, maibé hosi kedan ita-nia avó sira-nia tempu. Ita atu kombate moras ne’e persiza esforsu hamutuk iha tinan  2024,” Madalena Hajam, hateten durante atividade avaliasaun programa tuberkuloze iha munisípiu Viqueque,  kinta ne’e.

Nia dehan, atu prevene moras ne’e tenke halo kontrola ba membru família sira seluk  no haree mós ai-han, kontrola sasán sira hanesan toalla no toba hamutuk tanba oras ne’e difísil atu hakotu, maski ai-moruk barak hodi halo tratamentu no prevensaun.

“Nune’e, ita buka trata no prevene atu pasiente tuberkuloze bele rekupera. Tanba  dadus estatístika, hosi populasaun Timor-Leste millaun 1,3, iha ema 6.000 mak  afetadu. Enkuantu, kazu  tuberkuloze iha munisípiu Viqueque iha 200 resin, hosi tinan hirak ba kotuk no kazu HIV-SIDA na’in-20, ne’ebé ita presiza trata sira ho di’ak.  Bainhira moras ne’e afeta ba membru família ida maka tenke fó hotu ai-moruk ba membru família sira seluk hodi halo prevensaun,” nia akresenta.

Notísia relevante : Fundu Global apoia mákina deteta moras tuberkuloze ba Viqueque

Tanba ne’e, nia apela abitante sira ne’ebé afetadu ba moras tuberkuloze, tenke konsumu ai-han nutritivu, iha vítamina no minerál barak.

“Daudaun ne’e mákina raiu-x tama sai suku no aldeia hodi buka abitante sira, nune’e tenke halo tratamentu tanba ai-moruk sufisiente atu fó ba pasiente. Moras tuberkuloze sei moris iha komunidade nia le’et bainhira lakohi bá halo tratametu,” nia tenik.

Fundu Global apoia orsamentu millaun $15,5 ba programa prepevensaun no elimina moras tuberkuloze, ne’ebé munisípiu Viqueque hetan $260.000.

Iha fatin hanesan, Prezidente programa tratamentu moras tuberkuloze no atuál Administradór munisípiu Viqueque, Januário Soares ‘Bolly’, haktuir, durante ne’e munisípiu Viqueque serbisu hamutuk ho parte relevante sira hakarak elemina moras tuberkuloze tanba tinan 2022, Antigu Primeiru-Ministru, Taur Matan Ruak, deklara katak tinan 2025  tenke elemina moras tuberkuloze iha Timor Leste.

“Maibé iha momentu ne’ebá ha’u hateten Viqueque, sei deklara iha tinan 2024 tanba ha’u tau konfiansa ba pesoál saúde sira-ne’ebé iha ne’e tanba sira badinas. Tanba ne’e, ha’u hakarak ita deklara iha tinan oin no ami mós agradese ba Fundu Globál ne’ebé apoia orsamentu hahú hosi $80.000 ba Viqueque no agora apoia fundu kuaze $200.000 resin ba programa tuberkuloze,” nia hato’o.

Autoridade munisipál ne’e agradese ba Fundu Globál ne’ebé maka apoia ona mákina raiu-x ba munisípiu Viqueque hodi ekipa saúde sira uza halo screaning hodi deteta moras tuberkuloze.

“Ho nune’e, ha’u nafatin husu Autoridade lokál sira bele fó apoia ba programa tuberkuloze hodi bele la’o ho susesu no ita bele elemina moras ne’e iha tinan 2024,” nia fó hanoin.

Nune’e mós, Diretór Servisu Saúde Viqueque, Pedro da Silva Fereira, informa, ekipa task force durante tinan ne’e nia laran halo esforsu ba programa eleminasaun moras tuberkuloze iha Viqueque.

“Objetivu ida-ne’e maka ohin ita halibur hamutuk hodi halo apresiasaun ba esforsu sira-ne’ebé maka ita esforsu ba eleminasaun moras tuberkuloze iha tinan 2023 nia laran. Tinan oin ita kontinua esforsu liután ba moras tuberkuloze liuhosi halo detensaun ba abitante sira no halo tratamentu,” nia subliña.

Atividade ne’e partisipa hosi Autoridade lokál, Veteranu, Autoridade seguransa inklui pesoál saúde sira hosi postu administrativu lima.

Jornalista      : Vitorino Lopes da Costa

Editora           : Julia Chatarina

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!