Top

Governu sei selu benefisiáriu Bolsa da Mãe Jerasaun Foun 61.293

Diretór Jerál MSSI, Florencio Pina Dias Gonzaga.Imajen Tatoli/Egas Cristovão

DILI, 14 dezembru 2023 (TATOLI)—Diretór Jerál Ministériu Solidariedade Sosiál no Inkluzaun (MSSI), Florêncio Pina Dias Gonzaga, hateten maske IX Governu Konstitusionál revoga ona programa Bolsa da Mãe Jerasaun Foun maibé ekipa MSSI kontinua halo pagamentu ba benefisiáriu 61.293 iha fulan dezembru ne’e.

 Notísia Relevante: Governu revoga programa bolsa da mãe jerasaun foun

“Prosesu iha sistema informasaun hosi Dirasaun Nasionál Asisténsia Tékniku, 12 dezembru 2023, benefisiáriu hamutuk 61.293. Benefisiáriu sira-ne’e elizivel no aprovadu ona liuhosi MSSI halo monitorizasaun, observasaun no bele konklui halo pagamentu hodi simu subsídiu ne’e iha fulan dezembru ne’e nia laran,” Florêncio Pina Dias Gonzaga, hateten ba Agência Tatoli liuhosi telefónika, kinta ne’e.

Hosi benefisiáriu 61.293 ne’e kompostu hosi tinan 2022 ho 2023 nian, no ba tinan 2022 nian hamutuk 18.018 ho inan isin-rua hamutuk 2.848, labarik iha 15.105, nolabarik ho defisiénsia hamutuk 65.

Benefisáriu ba tinan 2023 nian ne’e hamutuk 43.273, ne’ebé kompostu hosi inan isin-rua iha ema hamutuk 8.971, labarik ho idade 0-6 iha iha ema na’in-34.146 no labarik ho defisiénsia hamutuk ema na’in-156.

Kona-ba hanoin ne’ebé Ministra Solidariedade Sosiál no Inkluzaun dehan, programa foun ne’ebé subtitiu bolsa da mãe jerasaun foun ne’e polítika maibé karik ida-ne’e mak realidade entaun bele apoiu inan isin-rua, labarik no labarik defisiénsia sira.

Diretór Jerál ne’e, hatutan karik apoiu liuhosi aihan ne’e depende ba polítika no kuandu loos mak parte hotu iha MSSI sei halo diskusaun maibé ida-ne’e labele antesipa.

“Ha’u ko’alia hanesan ema tékniku katak ami la’o tuir de’it polítika ne’ebé Ministra planea no labele avansa, ami simu. Karik, avansa ita hotu hamutuk mak lori moris di’ak ba povu,” nia dehan.

Governu aloka orsamentu ba programa Bolsa da Mãe Jerasaun Foun iha tinan 2022 ne’e kuaze millaun $6,9 no ba tinan 2023 ne’e hamutuk millaun 16,6.

Revogasaun Programa Bolsa da Mãe Jerasaun Foun no aperfeisoamentu Programa Subsídiu Apoiu Kondisionál “Bolsa da Mãe”

Governu Revoga Bolsa da Mãe Jerasaun Foun

Antes ne’e,, iha kuarta (06 dezembru 2023) ne’e, liuhosi reuniaun ordinaria Konsellu Ministru (KM) deside halo revogasaun ba Programa Bolsa da Mãe Jerasaun Foun no aperfeisoamentu Programa Subsídiu Apoiu Kondisionál “Bolsa da Mãe”

Programa Bolsa da Mãe Jerasaun Foun dezempeña papél importante ida hanesan projetu-pilotu, tanba fó kontribuisaun ne’ebé boot hodi kombate moris-ki’ak iha Timor-Leste.

Maske nune’e, importante tebes katak Ministériu Solidariedade Sosiál no Inkluzaun (MSSI) iha responsabilidade tomak hodi halo konseitu no hala’o polítika nasionál dezenvolvimentu sosiál, tanba Governu presiza dezenvolve persesaun ida-ne’ebé klara liu kona-ba relasaun entre kapasidade Estadu, konjuntura nasionál no realizasaun inisiativa sustentável sira ho efeitu ba médiu no longu prazu.

Movimentu estratéjiku ida-ne-e iha nia objetivu, bazeia ba análize esperiénsia ne’ebé liu ona husi kedas tinan 2012 (ne’ebé regula liuhosi Dekretu-Lei nú. 18/2012, loron 4 fulan-abril, no hafoin hosi tinan 2021 (regula hosi Dekretu-Lei nú. 22/2021, loron 10 fulan-novembru, atu garante katak ita bele amplifika no fortalese impaktu sosiál, tuir kapasidade orsamentál ne’ebé reál ho foku iha públiku no iha liña atuasaun espesífiku sira.

Objetivu klaru mak atu aumenta no reforsa kapasidade nasionál iha protesaun la’ós de’it kontra moris-ki’ak no subnutrisaun, ne’ebé prejudika makaas dezenvolvimentu no prosperidade labarik sira nian, maibé mós kontra situasaun iha ne’ebé família sira la adere (partisipa) hotu ba sistema edukasionál no saúde.

Ida-ne’e, presiza dezenvolvimentu polítika redistribuisaun rendimentu nian ida-ne’ebé koerente ho kondisaun interna ne’ebé bele permanente iha aspetu orsamentál no multidixiplinár.

Ami iha responsabilidade hodi hadi’a no implementa estratéjia olístika no abranjente ne’ebé sei rezolve dezafiu oioin kona-ba moris-ki’ak no subnutrisaun ho efikás liuhosi pakote intervensaun integradu ida-ne’ebé lidera no orienta ho forma nasionál.

Ba objetivu ida-ne’e, tenke konsolida apoiu ba labarik ho fó subsídiu ba família, bazeia ba rezultadu ne’ebé boot no multidixiplinaridade, no liuhosi programa asisténsia sosiál kona-ba transferénsia rendimentu nian ida-ne’ebé espesífiku.

Ami la bele taka posibilidade katak Governu sei atua hodi apoia inan isin-rua. Maibé, kualkér esforsu kona-ba ida-ne’e tenke konsidera konjuntura nasionál no definisaun polítika ida natalidade nian ne’ebé presiza halo reflesaun, konsesaun no realizasaun.

Pozisionamentu hirak ne’e marka pasu signifikativu ida iha ami-nia kompromisu ho moris-di’ak labarik sira-nian ne’ebé ki’ak no desfavoresida liu iha ita-nia rain.

Ami dedika aan atu harii baze sira-ne’ebé lansa hosi Programa Apoiu Kondisionál Bolsa da Mãe, hodi garante katak proteje no apoia labarik sira-ne’ebé ki’ak liu ho sustentavel no iha impaktu ba tempu badak, médiu no tempu naruk.

Justifikasaun hodi revoga Programa Bolsa da Mãe Jerasaun Foun no altera Dekretu-Lei nú. 18/2012, loron 4 fulan-abríl, bazeia ba fatór jerál 10:

  1. Otimizasaun rekursu eskasu: Tenke dirije rekursu ba labarik sira, ho valór atualizadu, la’ós mantein valór ne’ebé hanesan, ne’ebé prevee iha tinan 2012 no iha tempu hanesan, habelar benefisiáriu públiku, inklui inan isin-rua sira.

Ida-ne’e garante katak rekursu limitadu ne’ebé iha bele uza hodi hetan rezultadu sira-ne’ebé boot liu ba públiku espesífiku (labarik sira). Sei sai rasionál liu, hodi hatama públiku seluk (ina isin-rua), karik rezultadu ne’ebé hetan iha públiku konsolida ona no kapasidade Estadu nian hodi inklui kategoria sira seluk ne’ebé estuda ona ho sufisiente.

  1. Konsisténsia kona-ba polítikas no persesaun públika: Konsentra benefísiu ba labarik sai kompativel liu ho koerénsia entre programa sosiál oioin ne’ebé, maiória, diresionadu no kondisionál.

Liuhosi konsentra rekursu iha públiku-alvu labarik sira, ita bele hatene didi’ak kumprimentu ba rekizitu sira-ne’ebé prodús rezultadu prátiku oioin hanesan vasinasaun no frekuénsia eskolár, hodi envolve área esensiál sira seluk ba dezenvolvimentu sosiál (iha ezemplu rua ne’e, imunizasaun no edukasaun).

  1. Aumenta impaktu nutrisionál: Lahó aumentu iha valór subsídiu, família sei la bele sosa ai-han sira-ne’ebé iha duni nutrisaun.
  2. Kria kondisaun ba abordajen ida ne’ebé abranjente: presiza atu intensifika benefísiu subsidiáriu ba labarik sira, no temátika adisionál sira seluk karik bele inkorpora iha tempu badak.

Inkluzaun inan isin-rua sira, ne’ebé hamosu iha tinan 2021, laiha esforsu atu hadi’a saida mak dezenvolve hela tuir Dekretu-Lei tinan 2012 nian ne’e, tanba tuir loloos aumenta de’it kuantidade ka númeru ema benefisiáriu sira.

  1. Kombate fragmentasaun programa konsolidadu hosi Dekretu-Lei tinan 2012 nian hanesan temi ona iha leten: Forma oinsá fó subsídiu ne’ebé prevee ona iha tinan 2012 no, hafoin iha tinan 2021, iha prátika programa rua ne’ebé koeziste, sein iha relasaun ida entre programa rua ne’e: programa ida ba labarik no programa ida seluk ba inan isin-rua. La kria previzaun legál ida atu klarifika katak ho inkluzaun inan isin-rua sira, sei reforsa apoiu públiku nian ba labarik sira.
  2. Fortalese programa orijinál hodi habelar ninia impaktu sai rezultadu ne’ebé konkretu: Governu hakarak reforsa programa inisiál Bolsa da Mãe, ho inklui nafatin labarik sira ho tinan neen mai kraik, hodi masimiza impaktu no retornu investimentu ho foku iha dezenvolvimentu kapitál umanu no kreximentu ekonómiku inkluzivu.

Ne’e hahú ho define públiku no iha tempu hanesan, valoriza ho halo reajuste. Sein reforma hirak ne’e, labele atu dezenvolve programa orijinál atu nune’e sai referénsia nasionál no bele internasionál.

  1. Perspetiva reforsu kapasidade no apropriasaun governamentál: Importante tebes atu dezenvolve kapasidade interna no apropriasaun programa prinsipál sira hodi redús dependénsia finansiamentu no apoiu esternu, nune’e hodi reforsa sustentabilidade iha tempu naruk ba sistema nasionál protesaun sosiál nian.
  2. Abordajen ne’ebé responsiva no espesífika tuir kontestu: Governu tenke adapta ba mudansa nesesidade populasaun nian ho abordajen ida-ne’ebé espesífika tuir kontestu nasionál, hodi evita dependénsia ba modelu esternu no ajenda parseiru nian.
  3. Jestaun dadus no privasidade: Kumpre responsabilidade sira-ne’ebé prevee ona iha lejizlasaun kona-ba dadus no privasidade ezije kontrolu hosi Governu kona-ba dadus no informasaun hosi sistema dadus.

Ne’e envolve konsolidasaun sistema rejistu iha programa asisténsia sosiál ne’ebé diferensa, hodi salvaguarda privasidade dadus no impede asesu no ka kontrolu hosi parte terseiru.

  1. Perspetiva hodi reforsa viabilidade pagamentu iha Sentru Saúde sira: Importante tebes atu garante viabilidade pagamentu transferénsia nian iha sentru saúde sira ba kredibilidade programa hosi sidadaun sira. Mekanizmu sólidu sira tenke apoia objetivu ida-ne’e hodi monitoriza no verifikasaun.

Jornalista : Osória Marques

Editór          : Cancio Ximenes

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!