MAE fó kapasitasaun ba Xefe suku 36 iha Viqueque

VIQUEQUE, 18 dezembru 2023 (TATOLI)—Ekipa hosi Ministériu Administrasaun Estatál (MAE) liuhosi Diresaun Jerál Desentralizasaun no Governu Lokál (DJGL), segunda ne’e, fó kapasitasaun ba xefe suku eleitu no reeleitu hamutuk 36 hosi Eleisaun Órgaun Suku 2023 ba períodu 2023-2039, iha Viqueque, ba área tolu hanesan administrasaun finansa, kompeténsia no dokumentu.
Formasaun ne’e realiza durante loron-tolu, hahú segunda (18-12) to’o kuarta (20/12).
Diretór Nasionál Governu Lokál MAE, Elvino Bonaparte do Rego, hateten, objetivu prinsipál hosi atividade ne’e mak atu eleva koñesimentu atu líder komunitáriu sira bele jere suku ho di’ak.
“Área tolu kompostu hosi Administrasaun Finansa, oinsá sira haree ba orsamentu ne’ebé aloka ba konta suku hodi halo jestasaun tanba dalabarak ita sempre dehan osan suku ki’ik, maibé dala ruma ita uza sala tiha orsamentu,” Elvino Bonaparte do Rego, dehan iha ninia diskursu abertura formasaun ba xefe suku sira, iha salaun munisípiu Viqueque.
Notísia relevante : Falur Rate Laek motiva xefe suku eleitu hosi Viqueque kria planu estratéjiku
Aleinde ne’e, utiliza di’ak kompeténsia bainhira eleitu, tanba xefe suku sira hetan kompeténsia bazeia ba lei suku, tanba iha lei mós ko’alia kompeténsia, maibé lei balun Xefe suku sira labele uza kompeténsia.
“Ha’u sente Viqueque la akontese kobransa ilegál, maibé suku balun iha Dili akontese kobransa ilegál. Kuandu temi kobrasan, iha lei suku artigu 23, ko’alia kona-ba kobransa, maibé kesi mós lei suku artigu 80 ne’ebé ko’alia bele halo kobransa, maibé sei presiza lei seluk. Entaun, ita haree iha artigu 23 ko’alia kobaransa, maibé lei artigu 80 seidauk bele halo. Ho ida-ne’e, ita seidauk bele halo kobaransa tanba ne’e kompeténsia tenke haree mós lei suku maka implementa,” nia relata.
Diretór konta tuir, Xefe suku balun, daudaun ne’e naran iha ona Ministériu Públiku (MP) tanba halo kobransa osan hosi abitante sira hodi halo festa, hafoin halo tiha kobaransa mak abitante sira keixa ba Komisaun Antí-Korrupasaun (CAC, sigla portugés).
“Kobransa ilegál ne’e ita sala tanba lei suku hateten seidauk bele halo kobransa, artigu 80 hateten presiza lei ida kona-ba kobrasansa. Tanba ne’e, liuhosi kapasitasaun ne’e Xefe suku sira bele hatene kle’an kona-ba ninia kompeténsia,” nia tenik.
Aleinde ne’e, priexe dokumentu suku ka livru suku tanba livru barak maibé Xefe suku sira seidauk preinxe.
“Livru suku ne’e ema barak maka presiza tebes, hanesan eleisaun suku foin lalais. Ema hotu hateten MAE sala, ema forma naruk depois naran eleitór sira-nia tenke hakerek, tanba naran votante ne’e fornese hosi suku. Entaun suku tenke prienxe abitante sira-nia iha livru suku tanba autoridade sira maka koñese abitante sira,” nia salienta.
Iha fatin hanesan, Administradór munisípiu Viqueque, Januário Soares ‘Bolly’, husu Xefe suku sira tenke partisipa másimu ba formasaun atubele kompreende halo jestaun suku no bele uza kompeténsia.
“Ha’u hato’o parabéns ba Xefe suku eleitu no reeletu sira ne’ebé ohin partisipa hotu iha formasaun ida importante tebes ba ita atubele hatene ita-nia dever no knaar iha ida-idak ninia suku,” nia hato’o.
Abertura formasaun ne’e partisipa hosi Diretór Servisu Apoia Sosiadade Sivil Viqueque no Autoridade lokál hosi postu administrativu lima.
Jornalista : Vitorino Lopes da Costa
Editora : Julia Chatarina

