DILI, 17 janeiru 2024 (TATOLI)—Ministru Asuntu Kombatente Libertasaun Nasionál (MACLN, sigla portugés), Gil da Costa Monteiro “Oan Soru”, hateten partisipasaun menoridade iha prosesu libertasaun nasionál sei rekoñese tuir lei númeru 3/2006, estatutu kona-ba kombatente sira iha libertasaun nasionál.
Notísia Relevante: Menoridade envole iha funu sei la hetan pensaun
“Labarik sira-ne’e Estadu rekoñese no presiza haree ba lei hodi resposta, maibé la signifika ema hotu iha direitu. Tanba ne’e, aktu rekoñesimentu ba kombatente ne’ebé prevee iha lei rekoñesimentu mak pensaun, kondekorasaun no diploma de onra,” Ministru Oan Soru hateten ba Agência Tatoli liuhosi programa “Entrevista Eskluzivu” iha estúdiu Tatoli, Faról, tersa ne’e.
Tanba, nia dehan, sira-ne’ebé rejistu iha kombatente ne’e sei la ko’alia kona-ba aktu rekoñesimentu hanesan kondekorasaun no diploma de onra, maibé sira hotu-hotu ko’alia no hanoin kona-ba osan hodi la hanoin ba istória.
“Iha lei rekoñesimentu ne’e ko’alia kona-ba kondekorasaun, diploma de onra no aleinde ida-ne’e ko’alia mós kona-ba pensaun. Maibé, pensaun ne’e ko’alia kona-ba ninia dedikasaun eskluziva. Dedikasaun eskluziva ne’e partisipa tempu tomak laiha interrupsaun ba dedikasaun eskluziva,” nia dehan.
Luta ba libertasaun ne’e la’ós ema hotu-hotu partisipa iha loron no kalan tomak, bainhira partisipa loron tomak dedika de’it ba funu katak sei la halo servisu seluk, ezemplu la eskola no la halo toos ho natar.
“Hanesan klandestina ne’e, la’ós halo klandestina loron kalan tomak tanba kuandu nune’e mak sira hamlaha mate hotu. Klandestina ne’e bainhira presiza mak la’o no tempu barak halo nia servisu ba eskola ba servisu,” nia dehan.
Tanba ne’e, atu ko’alia kona-ba partsipasaun libertasaun nasionál, iha tinna 1975 kuandu invazaun Indonézia iha Timor-Leste, ema-ne’ebé família halai ba ai-laran no nia feen ho oan ba hotu no 1976 baze de apoiu.
“Ita atu dehan nia oan sira-ne’e la’ós partisipa iha ne’ebá maibé sofre iha ne’ebá. Tanba ne’e mak ita ko’alia kona-ba partisipa ho sofrimentu ne’e la hanesan, ne’ebé públiku tau kestaun ba labarik partisipa. Tanba ne’e ministériu hasai giaun ida hodi halo verifikasaun no iha ne’ebá hateten klaru, ema-nia sofrimentu,” nia hateten.
Oan Soru konta tuir, iha prosesu verifikasaun ema husu sira partisipa prosesu luta libertasaun ka lae, maibé sira hatán la partisipa tanba idade kiik.
“Se ema husu ha’u iha momentu ne’ebá ne’e, ita hetan sofrimentu ka lae, ha’u hatán ‘sim’ tanba inan-aman mak lori. Se iha ne’ebá mak han ai-tahan, oan mós han, entaun konsiénsia hosi inan-aman to’o ba nia oan,” nia hateten.
Notísia Relevante: Lei la permite menoridade luta iha ai-laran simu direitu pensaun
Jornalista : Osória Marques
Editór : Cancio Ximenes
