iklan

EDUKASAUN

UNFPA entrega ekipamentu simuladór partu ba UNTL-ICS-ISC

UNFPA entrega ekipamentu simuladór partu ba UNTL-ICS-ISC

Reprezentante UNFPA iha Timor-Leste, Pressia Arifin-Cabo, vizita espozisaun estudante parteira hosi Institúto Ciéncia da Saúde (ICS), iha UNTL Caicoli Dili, sesta (26/01). Imajen Tatoli/Francisco Sony

DILI, 26 janeiru 2024 (TATOLI)-Fundu Nasaun Unida ba Populasaun (UNFPA), sesta ne’e, entrega ekipamentu simuladór partu nian ho tipu rua mak hanesan Mama Birthie ho Mana Natalie ho kuantidade ualu ba eskola Parteira tolu hanesan Eskola Superior Parteira, Fakuldade Medisina Siénsia Saúde iha Universidade Nasionál Timor-Leste (FMCS-UNTL), Institutu Siénsia Saúde (ICS, sigla portugés) no Instituto Superior Cristal (ISC).

Reprezentante UNFPA, Pressia Arifin Cabo, hateten, ekipa UNFPA kontinua servisu makaas hamutuk ho eskola parteira, ho Reitór, manorin no estudante sira ho objetivu atu hakotu mortalidade materna iha Timor – Leste.

“Parteira no ema sira ne’ebé ho abilidade obstetrícia maka hanesan kuidadór prinsipál ba inan no sira-nia kosok – oan durante périodu gravidez , périodu traballu partu , partu no periodu depois partu,” Pressia Arifin, hateten iha ámbitu diskursu serimónia entrega ekipamentu simuladór partu nian ba ensinu superiór tolu, iha Kampu UNTL, Caicoli, Dili.

Maibé , tuir nia, Parteira sira la’ós ajuda partu de’it, parteira treinadu sira bele fornese mós informasaun no servisu komprensivu saúde seksuál no reprodutiva, no iha papél importante atu promove saúde iha sira-nia komunidade laran, ho tema “Parteira Kompetente no kualifikadu sei kontribui ba redusaun mortalidade inan ho oan iha Timor-Leste.

UNFPA Timor – Leste servisu apoia hasa’e kualidade edukasaun parteira iha Timor – Leste no mós apoia Associação Parteira Timor – Leste, dezde ninia estabelesimentu. Apoia ba eskola parteira tolu mak UNTL, Instituto Superior Cristal no Instituto Ciência da Saúde, inklui apoiu dezenvolvimentu kurríkulu nasionál, estabelesimentu laboratóriu ba kompeténsia báziku (fornesimentu modelu anatómiku, ekipamentu no materiál médiku non – médiku), no mós apoia dezenvolvimentu kapasidade edukadór parteira sira liuhusi apoia sira-nia partisipasaun ba treinamentu no enkontru iha nível nasionál, rejionál no mós internasionál.

“Ha’u kuñese parteira oioin iha ha’u-nia moris, bainhira ha’u isin – rua iha España. Parteira ajuda ha’u atu prepara durante semana hirak molok partu no prepara ba partu iha ospitál, maibé la’ós durante partu tanba momentu ne’ebá ha’u opera Cezariana”.

“Hanesan joven profisionál servisu salva moris iha komunidade indíjena, ha’u servisu ho parteira ida ne’ebé mós hola papél hanesan enfermeira no médiku iha momentu hanesan, tanba nia de’it maka serví suku hirak ne’ebé remota. No, agora ha’u iha Timor-Leste, parteira sira ne’ebé ha’u hasoru, sira maka sai hanesan sentru ba feto nia saúde, sira iha bainhira ita sei adolesente, bainhira ita planu atu forma familia , no mós bainhira ita partu no depois partu”, tenik.

Iha biban ne’e, Ministru Ensinu Superiór Siénsia no Kultura (MESSK), José Honório Jerónimo, hateten, liuhusi apoiu manequim ne’e bele fasilita estudante sira hodi hala’o estudu ho di’ak no bele ajuda inan ho oan.

“Ha’u hanoin presiza duni dezenvolve ita-nia ensinu superiór iha Timor-Leste liliu UNTL, ICS no ISC nune’e apoiu ne’ebé UNFPA ne’e fasilita no ajuda ba ita-nia isin rua ho inan ho oan. Tanba ne’e feto ita tenke tau iha númeru um tanba sira-nia luta mak ba feto no labarik sira, ida-ne’e dala ruma ita Timor-Leste haluha tiha. Nune’e ha’u hakarak apela ba ita hotu iha ne’e atu tau atensaun ba asuntu ne’e “, MESSK dehan.

Governante ne’e dehan, ho apoiu ne’e bele redus mortalidade inan ho oan no mós fó koñesimentu di’ak ba estudante sira.

“Tanba ne’e ha’u husu ba profesór ne’ebé hanorin ita-nia estudante sira ne’e ho di’ak no uza fasilidade ne’e oferese ona hosi UNFPA, mellora no fó koñesimentu di’ak ba ita-nia estudante sira nune’e abanbainrua remata sira-nia estudu bele ajuda inan ho oan nia vida”, dehan.

Nune’e mós, Vise Reitór Asuntu Administrasaun Finansa iha UNTL, Hélio Augusto Xavier dehan, apoiu UNFPA ne’e importante ba estudante parteira sira hodi aprende no implementa iha terenu.

“UNFPA nia apoiu importante ba ita-nia estudante parteira iha universidade tolu, tanba sira-nia servisu direitamente ho inan isin-rua sira no mós ba inan ho oan sira ne’ebé presiza tulun. Espera katak UNFPA kontinua tulun ita no bele atende inan ho oan.

Nia hateten, investimentu ida-ne’e importante tebes no presiza halo kolaborsaaun di’ak liután ho UNFPA nune’e bele fasilita ho fasilidade parteira nian

“Ita rekoñese katak UNTL sei menus fasilidade ligadu ho saúde nian iha UNTL. Tanba ne’e, ho apoiu UNFPA ami agradese no hakarak kontinua servisu hamutuk ho UNFPA,” remata.

Estudante parteira UNTL, Josefa dos Santos, sente kontente no orgullu tanba hetan apoiu hosi UNFPA hodi fasilita kontinua halo prátika alende teória.

Estudante parteira UNTL, Josefa dos Santos. Imajen Tatoli/Osoria Marques

“Ha’u kontente no orgullu tebes no agradese ba UNFPA tanba fasilita ona fasilidade manequim ida-ne’e hodi ami bele kompleta ba ami-nia prátika ida-ne’e, tanba kuandu iha teória mak iha mós prátika, nune’e ita bele aplika iha komunidade liuliu inan ho oan ne’ebé presiza”, dehan.

Estudante ne’e rekomenda ba universidade atu tau atensaun nafatin ba departamentu Parteira no husu mós ba estudante ne’ebé uza no mós UNTL atu kuidadu nune’e alin sira tuirmai bele uza ekipamentu simuladór partu nian.

 

Jornalista: Osória Marques

Editór: Rafael Ximenes de A. Belo

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!