ANLA atribui sertifikadu lisensa ambientál ba titular projetu hamutuk 11
DILI, 01 marsu 2024 (TATOLI)—Autoridade Nasionál Lisensiamentu Ambientál, Institutu Públiku (ANLA.IP) distribui sertifikadu lisensa ambientál ba titular projetu hamutuk 11 iha salaun ANLA, Acait, ohin.
“Objetivu husi ohin loron ne’e mak distribuisaun sertifikadu lisensa ambientál nian ba titular projetu sira tantu ba públiku no privada hamutuk 11,” Prezidente ANLA, António Lelo Taci, informa ba jornalista sira, ohin.
Prezidente António Lelo Taci, dehan, husi 11 sertifikadu ne’e iha projetu privadu ida de’it mak Marina Square ne’ebé mak sei haree liu ba otelaria ‘cinco estrelas’ ida iha kapitál Dili.
“Agora projetu 10 seluk maioria mai husi Ministériu Obras Publika (MOP), ba ponte no estrada sira entaun ida ne’e ita konsidera hanesan projetu publiku,” nia afirma.
Nia relata, husi MOP rasik iha ponte hamutuk lima iha munisípiu no mós iha kapitál inklui reabilitasaun estrada iha Dili laran hanesan Delta 1, Delta 2, Delta 4 Manleu inklui surikmas no mós ba Cristo Rei tanba prosesu sira ne’e hahú iha tinan kotuk.
“Iha fulan janeiru nia laran to’o agora mak foin hetan aprovasaun tanba tuir dekretu-lei númeru 39/2022 katak primeira alterasaun ba dekretu-lei númeru 5/2011 katak ANLA fó emite ka lisensa ba klasifikasaun C maibé bainhira projetu ne’ebé mak tama iha klasifikasaun A no B ne’e tuir lei membru Governu mak tenke asina entaun, projetu sira ne’ebé mk ita emite ne’e hetan aprovasaun ka emite husi Vise-prmeiru ministru no Ministru Komérsiu Asuntu Ekonómiku No Minisitru Turizmu Ambiente,” nia relata.
Prezidente ANLA, António Lelo Taci, informa, ohin klasifiaksaun A Timor Marina Square no restu seluk klasifikasaun B no iha mós iha kategoria C husi totál lisensa husi janeiru to’o ohin ANLA konsegue emite lisensa hamutuk 61 mak iha klasifikasuan kategoria A ida B hamutuk 11 no C 49.
“Lisensa ne’e fahe ba klasifikasaun tolu dahuluk mak A signifika grande projetu ne’ebé hamosu impaktu signifikante mak Timor Marina Square inklui Aeroportu, portu no Tibar Klasifikasaun B sei hamosu impaktu maibé médiu mak hanesan reabilitasaun estrada territóriu tomak, klasifikasuan C nia impaktu ne’e ki’ik hanesan karpintária, ofisina inklui otelaria ki’ik sira,” nia esplika.
Prezidente ne’e haktuir, ANLA iha nia papél importante tolu hanesan: dahuluk, mak emite ka lisensa; daruak, mak fiskalizasaun no datoluk mak monitorizasaun ba projetu sira.
Lisensa ambiente nia durasaun tempu to’o tinan rua bainhira projetu ne’e sei prosesu titular projetu sira iha obrigasaun tenke hato’o pedidu mai ANLA atu bele halo renovasaun
Iha tinan 2023, ANLA emite ona sertifikadu ba projetu sira hamutuk 450 no tanba ANLA estabelese hahú iha 2019 husi ne’e ba to’o mai ne’e emite ona lisensa ba projetu sira hamutuk 1.461
Iha fatin hanesan, Xefe Departamentu Planeamentu iha Ministériu Obras Públika (MOP), Lourenço Luis informa, ANLA distribui sertifikadu ba projetu sira ne’e hanesan padraun ida ne’ebé mak sira tenke kumpri tanba empreza hothotu ne’ebé mak hetan projetu tenke kumpri hodi halo serbisu iha ambiente ne’ebé mak di’ak, presiza uza luvas, kapasete no ba asesores sira ne’ebé mak segura moris traballadór sira nian.
“Sertifikadu ba projetu sira ne’e hanesan standar (padraun) ida ne’ebé mak sira tenke kumpri tanba, empreza hothotu ne’ebé mak hetan projetu tenke kumpri hodi halo serbisu iha ambiente ne’ebé mak di’ak,” Lourenço Luis afirma.
Nune’e mós Reprezentante Empreza Marina Square João Soares, iha ámbitu atribuisaun lisensa ambientál ne’e, agradese ANLA tanba empreza bele hetan lisensa ambientál hodi halo investimentu ne’ebé mak boot tanba planu mestre iha ona.
“Entaun ami-nia kompromisiu mak bainhira ami hetan lisensa ami sei halo kontrusaun ida ne’ebé tuir kondisoens ne’ebé mak parte ekipa tékniku husi ANLA ninia halo avaliasaun tanba bainhira ita la implementa sei implika ka afeta mak nia impaktu fila fali ba movimentu ba komunidade sira ne’ebé mak hela iha área besik ne’ebá,” João Soares informa.
Nia dehan, ohin empreza simu ona sertifikadu lisensa hahú aban ba oin hala’o ona serbisu kontrusaun sira ne’e.
Notísia relevante:ANLA, I.P kapasita empreza-autoridade sira trata lisensa ambientál iha Covalima
Jornalista: Felicidade Ximenes
Editór: Rafael Ximenes de A. Belo
