Top

PN husu Governu kontrola sidadaun harii uma iha fatin risku

Abitante iha mota-ibun Ponte Comoro III sai vitima ba impaktu inundasaun iha domingu (04/04). Imajen TATOLI/António Gonçalves.

DILI, 11 marsu 2024 (TATOLI)—Parlamentu Nasionál (PN) liuhosi Deputada CNRT, Maria Gorumali Barreto, husu ba Governu kontrola sidadaun harii uma iha fatin risku ba dezastre naturál hanesan iha mota ninin no foho lolon.

Notísia Relevante: Autoridade Protesaun Sivíl sei kriminaliza komunidade harii uma iha fatin risku

“Ha’u foti kona-ba asuntu vijilánsia líder komunitária iha komunidade nia leet. Ita husu ba líder komunitáriu sira liuliu xefe suku no xefe aldeia sira oinsá mak kontrola populasaun ne’ebé mak harii uma iha fatin risku, hanesan iha mota ninin no mós foho leten liuliu iha suku Comoro iha aldeia Golgota ho Moris Foun. Se ita hateke ba foho leten tempu kalan ne’e hanesan sidade oan ida,” nia levanta liuhosi reuniaun plenária PN, segunda ne’e.

Situasaun ida-ne’e fó risku tebes ba komunidade iha tempu udan bainhira rai halai no mota tun makaas afeta ba sira.

Ida-ne’e mak foti responsabilidade hanoin nafatin husu ba Governu, rekomenda ba Governu liuhosi ministériu relevante atu haree asuntu refere hodi tau atensaun.

“Tanba ne’e, husu ba Vise Ministru (ba asuntu Parlamentár) atu hato’o ba Ministru Administrasaun Estatál (MAE) no mós Sekretáriu Estadu Terra no Propriedade (SETP) atu haree took, uma sira-ne’e harii duni iha sira-nia rai ka rai Estadu, atu nune’e ba oin evita, se lae foho leten ne’eba mesak nakonu hotu de’it uma,” nia dehan. i

Komuniddade ne’ebé hela iha mota-ninin no mota-laran área Comoro nia uma hetan estragu hafoin udan boot iha foho Kasnafar, Aileu no Ermera halo bee-mota tuun hodi rezulta inundasaun, sesta (25/2/2022). Imajen TATOLI/António Dasiparu.

Deputadu KHUNTO, António Verdiál de Sousa, hateten kapitál Dili hanesan sidade nasaun nian kresimentu populasaun hela aumenta ba bebeik, hamosu konsekuénsia atu ema buka fatin hodi moris, halo uma, nune’e mós hala’o atividade hodi bele sustenta moris ne’e loro-loron.

Vise Ministru ba asuntu Parlamentár, Adérito Hugo da Costa, rejista preokupasaun ne’e sei enkamiña ba ministériu tutela hodi fó atensaun.

Kriminaliza komunidade harii uma iha fatin risku

Governu Konstitusionál planu atu estabelese estrutura orgánika ba Autoridade Protesaun Sivíl hodi implementa ka ezekuta Lei Protesaun Sivíl númeru 12/2020, 2 dezembru, hodi kriminaliza komunidade ne’ebé harii uma iha fatin risku ba dezastre naturál, hanesan mota ninin, foho lolon, tasi ninin no besik lagoa.

Antigu Sekretária Estadu Protesaun Sivíl, Joaquim Gusmão, hateten iha Lei Protesaun Sivíl númeru 12/2020, 2 dezembru, artigu 21 ko’alia kona-bá utilização do solo ka uza rai, fó biban ba protesaun sivíl serbisu hamutuk ho instituisaun-sira hanesan Diresaun Nasionál Terras no Propriedade (DNTP), Ministériu Planu Ordenamentu (MPO), Sekretáriu Estadu Ambiente (SEA), atu bele halo medida prevensaun hanesan tau plaka, hodi bele fó hatene ba komunidade ne’ebé hela iha fatin risku dezastre-nian.

SEPS presiza tan lei ka regulamentu-sira seluk hodi reforsa implementasaun lei foun protesaun sivíl númeru 12/2020, 2 dezembru hanesan prepara lei atu estabelese sistema sukoru, sentru operasaun, lei númeru úniku ho regulamentu ba estatutu protesaun sivíl ho sira-seluk.

Lei foun protesaun sivíl ne’e kompostu hosi kapitulu hitu mak hanesan, Kaptilu I dispozisaun jerál, kapitulu II situasaun alerta, kontinjénsia no kalamidade, kapitulu III diresaun no koordenasaun polítika protesaun sivíl, kapitulu IV estrutura ezekutiva protesaun sivíl, kapitulu V operasaun protesaun sivíl, kapitulu VI forsa defeza no seguransa no kapitulu VII dispozisaun finál, ho nia artigu hamutuk 59.

Notísia Relevante: Lei protesaun sivíl foun, kriminaliza harii uma iha fatin risku

Jornalista : Nelson de Sousa

Editór      : Cancio Ximenes

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!