iklan

Uncategorized

OMS rekomenda ba timoroan prevene moras dengue

OMS rekomenda ba timoroan prevene moras dengue

Susuk aedes aegypti. Imajen Tatoli/Francisco Sony

DILI, 14 marsu 2024 (TATOLI)–Organizasaun Mundial Saúde (OMS) rekomenda ba timoroan hotu atu prevene moras dengue iha tempu udan, tanba dengue kauza mortalidade maibé moras Chikungunya no Zika laiha impaktu ba mortalidade.

Notísia Relevante: Frederico Bosco alerta atu kombate moras dengue presiza limpeza

Tékniku Ofisiál Komunikasaun Moras iha OMS, Debashish Kundu, hateten moras dengue ne’ebé mai hosi susuk Aedes Aegypti no Aedes Albopictus ne’e iha sintoma hanesan isin manas, isin mean, artikulasaun moras, ulun moras, artikulasaun bubu, muskulu moras, isin mean no isin kolen.

Moras Chikungunya iha sintoma hanesan isin manas, isin mean, artikulasaun moras, ulun moras, artikulasaun bubu, muskulu moras, isin mean, matan kotuk moras, laran sa’e ka muta no Glandula bubu.

Ba moras Zika iha sintoma hanesan isin manas, isin mean, matan mean, múskulu moras, Artikulasaun moras, isin baruk no ulun moras.

“Entre moras hirak ne’e, dengue todan liu tanba nia bele kauza ba mate. Dengue hatun ita-nia plaketa ka trombosit tanba iha mós sintoma hemorarjia (raan fakar). Chikungunya ho Zika la kauza mortalidade aas, tanba moras makaas iha artikulasaun de’it,” Tékniku Ofisial ba Komunikasaun Moras iha OMS, Debashish Kundu, hateten iha serimónia enkontru ho jornalista sira hosi meu komunikasaun oioin iha Kampaun UN, Caicoli, kinta ne’e.

Nia hateten, 76% infetadu dengue lahatudu sintomas no 24% hatudu sintoma ne’ebé signifika kazu todan hodi lori mortalidade, tanba ne’e mak presiza tau atensaun ba ida-ne’e.

Tékniku ne’e dehan, ema infetadu dengue bele transmite moras liuhosi susuk ne’ebé tata ema no ba tata tan ema seluk ne’e mak sei hada’et moras dengue.

Responsável ne’e hateten, efetividade susuk ba moras tolu iha dadeer no lorokraik, tanba ne’e presiza halo prevensaun primaria hanesan halo sensibilizasaun kona-ba uza roupa naruk hodi taka liman no ain, uza repelente, nune’e mós presiza hamoos bee nalihun no uza rede moskitériu mak toba iha loron-manas no toba kalan nian.

Reprezentante OMS iha Timor-Leste, Arvind Mathur, hateten moras dengue, Chikungunya no Zika bele kura ho aimoruk simples hanesan paracetamol no prevensaun sira seluk. Moras sira-ne’e antes iha ona maibé tanba de’it laiha ekipamentu hanesan reajente ne’e mak la deteta moras ne’e.

“Reajente ne’e foin mai iha tinan ida-ne’e, tanba ne’e mak ita deteta no relata tarde moras ne’e. Tratamentu ne’e la komplikadu no bainhira ba sedu halo tratamentu,” nia hateten.

Arvind Mathur konsidera mós papel mídia ka jornalista sira-nian kona-ba publiksaun asuntu saúde sira no nia prevensaun ba iha públiku.

Tuir dadus Ministériu Saúde, iha janeiru to’o agora, Timor-Leste rejista kazu dengue 500-resin, Chikungunya 193 no Zika ida (1).

Jornalista : Jesuína Xavier

Editór       : Cancio Ximenes

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!