Aban, PN diskute pedidu urjénsia husi Governu ba alterasaun lei CAC

DILI, 11 abríl 2024 (TATOLI)—Parlamentu Nasionál (PN), liuhusi reuniaun konferénsia líder bankada, kinta ne’e, deside hodi tau ona ajenda iha sesta (12 abril 2024) aban, sei realiza reuniaun plenária extraordináriu hodi diskute ba pedidu urjénsia husi Governu ba alterasaun daruak hosi lei númeru 8/2009, loron 15 Jullu, Komisaun Antí-Korrupsaun (CAC, siglá portugés).
Notisia Relevante: PN sei fó prioridade diskute alterasaun lei CAC
“Reuniaun líder bankada aprova pedidu urjénsia husi Governu hodi bele tau iha ajenda ba reuniaun plenária extraordináriu. Ne’ebé, ohin líder bankada halo ajenda no debate iha sesta-aban hahú iha tuku 9h00 dadeer,” Vise Sekretária Meza Parlamentu Nasional, Deputada Maria Teresa Gusmão, hateten ba Agência Tatoli iha uma fukun PN, kinta ne´e.
Prezidente komisaun A trata asuntu Justisa no Konstituisionál, Patrocínio dos Reis Fernandes, konfirma katak alterasaun lei CAC Governu mai ho pedidu urjénsia, tanba ne’e meza PN husu komisaun A atu fó paresér kona-ba pedidu urjénsia ne’e.
Tan ne’e, ohin komisaun A halo diskusaun iha komisaun hodi bele fó paresér ba pedidu urjénsia Governu nian ne’e.
“Ohin, komisaun A halo diskusaun iha komisaun hodi bele fó paresér ba pedidu urjénsia Governu nian ne’e, hodi halo apresiasaun materia pedidu urjénsia husi Governu, la’ós mateira ba lei no lei ami seidauk ko’alia. No, ohin, ha’u mós simu ona informasaun katak aban meza PN konvoka reuniaun plenária extraordináriu atu delibera kona-ba pedidu urjénsia Governu nian,” nia dehan.
Prezidente komisaun ne’e, sei fó sai paresér komisaun nian iha reuniaun plenária. Nune’e, bainhira plenária delibera tiha pedidu urjénsia Governu nian aprova tiha, mak faze tuir mai meza PN baixa fali proposta alterasaun lei CAC ne’e ba iha komisaun A atu haree ninia andamentu tuir mai.
Antes ne’e, Prezidente PN, Maria Fernanda Lay, hateten PN sei fó prioridade diskute inisiativa husi Governu ba alterasaun daruak hosi lei númeru 8/2009, loron 15 Jullu, Komisaun Antí-Korrupsaun (CAC, siglá portugés).
“Lejislativa ne’e inisiativa proposta Governu nian, klaru ami sei tau prioridade, tanba tinan hira ona laiha (komisáriu CAC). Ida-ne’e ami mak dada malu, ha’u la konkorda, se la konkorda hateten la konkorda, como tau votasaun presiza kórum dois terços, tanba presiza iha konsensu. Se konsensu labele ona ita atu ba ne’ebé, entaun ita muda lei,” nia hateten ba jornalista sira iha PN, sesta semana kotuk.
Prezidente PN ne’e seida’uk pronúnsia buat ruma no bainhira simu ona proposta-lei ne’e baixa ba komisaun kompetente atu tau matan aselera halo lalais, tanba ita labele iha vakatura ida-ne’e iha tempu naruk.
“Agora altera oinsá, ha’u tenke haree lai, se ha’u la haree labele pronúnsia, inisiativa ne’e mai husi Governu ho situasaun ne’ebé impase, tanba ne’e presiza altera hodi bele iha maiória simples (ba kórum), agora artigu ne’ebé book (altera) ha’u seidauk iha kuiñesimentu,” nia hateten.
Iha 27 Marsu 2024, Governu liuhusi reuniaun Konsellu Ministru (KM), aprova projetu proposta-lei ne’ebé aprezenta husi Prezidénsia Konsellu Ministru, kona-ba alterasaun daruak hosi lei númeru 8/2009, loron 15 Jullu, Komisaun Anti-Korrupsaun (CAC, siglá portugés).
Ho alterasaun lei CAC, elimina rekezitu Deputadu ¾ marka prezensa iha eleisaun komisáriu CAC.
“Ho diploma ida-ne’e, Komisáriu sei bele eleitu ka ezoneradu ho maioria absoluta husi Deputadu sira iha Parlamentu Nasionál, no sei elemina rekezitu katak tenke pelumenus datoluk haat ka ¾ husi Deputadu sira marka prezensa ne’ebé hala’o hela funsaun,” Vise Ministru Asuntu Parlamenár, Adérito Hugo da Costa, relata hafoin reuniaun ezekutivu, iha Palásiu Governu.
Governu halo alterasaun ba lejizlasaun ne’e tanba husik kedas CAC harii, ezijénsia husi kórum deliberative reforsadu atu hala’o eleisaun ba Komsáriu difikulta ona prosesu eleitorál ne’ebé normál no regulár, nune’e afeta funsionamentu órgaun polísia kriminál espesializadu iha kombate korrupsaun.
Proposta-lei ne’e determina mós katak Komisáriu ne’ebé mandatu ramata ona bele kontinua hala’o ninia knaar to’o titulár foun simu pose, nune’e bele garante kontinuasaun servisu públiku no atinji misaun ne’ebé sai hanesan objetivu hodi kria CAC.
Jornalista : Nelson de Sousa
Editór : Cancio Ximenes

