CNC lansa filme Hatutan Memória Sobrevivente iha Covalima

COVALIMA, 10 Maiu 2024 (TATOLI) – Centro Nacional Chega! Institutu Públiku (CNC, I. P) lansa, ohin, filme kona-ba Hatutan Memória Sobrevivente ne’ebe prodús husi estudante universitáriu sira iha 2023 hodi prezerva memória pasada, liuhusi edukasaun ne’ebé sai mós rekomendasaun ida no relatóriu finál ba Komisaun Akollimentu,Verdade no Rekonsiliasaun (CAVR, sigla portugés).
“Centro Nacional Chega hala’o ona lansamentu filme hatutan memória ba dahuluk iha Liquiçá no, ohin, ita hala’o lansamentu iha Covalima bazeia ba dekretu-lei númeru 48/2016 atu halo prezervasaun memória istória 1974-1999”, funsionáriu CNC, Matias dos Santos, hato’o iha salaun parokiál Ave Maria Suai.
Objetivu husi lansamentu filme ne’e tanba iha tempu luta ema barak partisipa, liuliu inan-feton sira hetan violasaun no balun sai saseluk ba mane sira no inan-feton balun susar atu ko’alia sai sira-nia istória pasada. Intensaun seluk maka filme ida-ne’e hanesan parte-ida tranzmite memória no prezerva istória, balansu narrativu istória hodi hamosu iha públiku no CNC sei kontinua no tau iha muzeu memoriál Covalima.
“Ho programa lansamentu filme hatutan memória oinsá mak sira bele konta sai sira-nia istória pasada hodi hetan liberdade, bele tranzmite ba jerasaun foun no sira bele la’o tuir istória pasada”, dehan.
Lansamentu filme ne’e kona-ba inan-feton 23 husi suku Debos, Maudemo no Suku Ogues ne’ebé konta sira-nia istória ho nia durasaun filme minutu lima no mós iha minutu 20.
Filme ne’e prodús hosi estudante na’in-15 husi Universidade Nasionál Timor Lorosa’e (UNTL), Universidade da Paz (UNPAZ), Universidade Orientál Timor Lorosa’e (UNITAL), Universidade Dili (UNIDIL) no universidade seluk ne’ebé hahú halo produsaun iha loron 09 Juñu 2023 no lansa iha 10 Maiu 2024.
Prezidente Konsellu Veteranu Covalima, Osório Soares ‘Mausoko’, apela ba estudante sira atu respeita inan-aman sira-nia luta iha pasadu, tanba Timor-Leste hetan independénsia la’ós ema tau iha bandeza hodi entrega de’it, maibé liuhusi sakrifísiu.
“Nasaun agora iha joven-sira nia liman, nune’e tenke esforsu atu estuda hodi lori dezenvolvimentu ba oin no labele mete saida mak ema hotu la gosta. Atu halo dezenvolvimentu iha Timor-Leste presiza ema ne’ebé iha kapasidade, se laiha kapasidade oinsá mak bele dezenvolve nasaun. Tanba ne’e, presiza mós atu respeita no fiar malu”, nia dehan.
Prezidente Asosiasaun Covalima, Maria Carvalho ‘Bikiak’, reforsa katak atividade halo lansamentu filme Hatutan Memória atu sai sasin hodi loke istória pasada sobrevivente nian ba estudante-sira.
“Molok atu rekolla filme ida-ne’e, CNC koordena ho ha’u no tuir ami-nia alvu sobrevivente na’in-30, maibé konsege kobre de’it 23, tanba sobrevivente balun seidauk prontu atu ko’alia sai sira-nia istória”, nia relata.
Ho atividade lansamentu filme ida ne’e parte ida atu valoriza sobrevivente sira no dignifika sira, tanba durante ne’e ema nunka temi vítima violasaun seksuál, nune’e CNC iha hanoin hodi buka sira ne’ebé la brani atu konta sai sira-nia istória no ohin sira bele fó sai ona.
Notísia relevante: CNC konsulta programa Filme Hatutan Memória 2024 iha Ritabou
Jornalista: Celestina Teles
Editora: Maria Auxiliadora

