PN hato’o votu pezár ba falesimentu Helen Mary Hill

DILI, 13 maiu 2024 (TATOLI)—Parlamentu Nasionál (PN), segunda ne’e liuhusi reuniaun plenária aprova votu pezár ba falesimentu Helen Mary Hill ho votu a-favór 47 kontra Zero no abstensaun Zero.
Notísia Relevante: Deklarasaun Primeiru-Ministru Kona-bá Falesimentu Helen Hill
“Nune’e, votu pezár pasa,” Prezidente Parlamentu Nasionál, Maria Fernanda Lay, hato’o iha sala plenária Parlamentu.
Deputada proponente husi bankada CNRT, Angela Maria, hateten votu pezár ne’e nu’udar onra boot no agradesimentu ba saudoza Helen Mary Hill ninia kontribuisaun no dedikasaun iha tempu naruk ba independénsia Timor-Leste (TL) nian.
Helen Mary Hill hakotu iis iha 07 Maiu 2024 iha Lar Caritas Christi iha Melbourne-Austrália ho idade 79. Saudoza amiga Timor-Leste lutadora ba kauza independénsia Timor-Leste no dezenvolvimentu.
Prioneiru movimentu solidariedade Austrália no TL, no vizita TL dahuluk iha tinan 1974 nu’udar estudante kursu mestradu iha universidade Monash iha Melbone-Austrália. Ninia obra livru hakerek kona-ba “Istória Timor nian”.
Iha 1976, nu’udar serbisu dahuluk akadémiku alerta ba mundu ba dejezu autodeterminasaun no situasaun defísil ba povu TL kona-ba okupasaun.
Iha tinan 1978, saudozu hakerek ninia teze mestradu iha siénsia polítika kona-ba “Timor-Leste intitulada orijen, ideojójia, estratéjia, movimentu nasionalista ida iha Timor-Leste” ne´ebé públika husi sentru ba estudu Sudeste Aziátiku iha Monash no hafoin re-públika fila-fali husi Otfors Press iha 2002.
Ninia serbisu akadémika bazeia ba peskiza ho valiozu kursu ba timoroan no ativista husi movimentu solidariedade internasionál iha mundu tomak. Iha tinan 1975, bainhira TL deklara unilateralmente ninia indepedénsia, saudoza hola parte iha delegasaun ida vizita TL ho objetivu akompaña akontesimentu istóriku no durante invazaun.
Durante invazaun Indonézia, Helen Mary Hill funda organizasaun ho naran ‘Australian East Timor Association’’ (AETA). Organizasaun ne’e funsiona hanesan elementu kongregadór komunidade timoroan rezidente iha Austrália, polítiku australianu, grupu no movimentu ativista, ba atividade sensibilizasaun hamutuk korpu diplomátiku no liuhusi realizasaun manifestasaun apoiu no solidariedade.
Iha Estadu Unidu Amérika (EUA), saudoza partisipa ho inteletuál, entre Noam Chomsky ne’ebé kria organizasaun East Timor and Indonesia Action Network (ETAN), dedika advokásia no solidariedade ba luta indepedénsia TL.
Iha 1998, Helen Mary Hill hamutuk ho ativista universidade Vitoria iha Melbourne-Austrália, no iha kooperasaun ho Conselho Nacional de Resistência Timorense (CNRT) realiza konferénsia ida antes referendu iha 30 Agostu 1999.
Hafoin restaurasaun indepedénsia, Helen Mary Hill kontribui ba dezenvolvimentu iha edukasaun liuhusi ninia partisipasaun ativa no organiza kolókiu, semináriu hodi enkoraja joven timoroan lubun hala’o estudu iha universidade iha Austrália.
Iha 2002, Helen Mary Hill apoiu estabelese kooperasaun entre UNTL ho universidade Vitoria-Austrália.
Iha 2005, Helen Mary Hill hanesan mós fundadór asosiasaun ba estudu Timor-Leste dedika promosaun no divulgasaun estudu, no investigasaun sientífika no teknólojia kona-ba TL nomós organiza ninia konferénsia tinan hanesan iha Melborune.
Helen Mary Hill mós ezerse funsaun hanesan profesora konvidadu iha UNTL.
Ba ninia kontribuisaun no dedikasaun vida inteira luta libertasaun nasionál TL, Helen Hill hetan kondekorasaun ho Ordem de Timor-Leste tanba ninia solidariedade ba Timor-Leste, iha tinan 2014.
Jornalista : Nelson de Sousa
Editór : Cancio Ximenes

