ESTV barak menus profesór produtivu no ekipamentu prátika

DILI, 15 maiu 2024 (TATOLI)—Diretór Nasionál Ensinu Sekundáriu Tékniku Vokasionál (ESTV) iha Ministériu Edukasaun (ME), Fernando Mouzinho, rekoñese, ESTV barak mak menus profesór iha área produtivu inklui menus ekipamentu prátika iha eskola.

“Kona-ba profesór sim, ita halai liubá programa produtivu tanba ida-ne’e área espesialidade, klaru iha territóriu tomak kuaze halerik ba  profesór produtivu, tanba ne’e área espesialidade. Iha ekipamentu ba prátika nian iha eskola sira menus hela, ita halo ona levantamentu dadus ba eskola sira-ne’ebé hetan problema hanesan ne’e, ezemplu foin lalais ami bá vizita ESTV sira hotu iha munisípiu no identifika sira-nia problema hotu mak infrastrutura no fasilidade. Ita identifika kuaze eskola hotu iha problema,” Diretór informa iha ninia knaar fatin, Vila Verde, kuarta ne’e.

Nia dehan, ESTV barak mak iha kondisaun mínimu tebes, Tanba ne’e ME halo esforsu atu fasilita no apoiu eskola sira hodi dezenvolve ho di’ak.

Tanba ne’e, atu rezolve problema menus profesór iha área produtivu ne’e mak Governu iha ona polítika ida halo rekrutamentu liuhusi kuadru pesoál.

“Agora ita iha ona polítika atu halo rekrutamentu ba profesór sira iha programa produtiva, maibé sei halo liuhusi kuadru pesoal, ne’ebé ita define eskola ida programa hira, eskola ne’e kursu saida mak iha ne’ebá, ita sei foti ida-ne’e depois mak ita loke vaga. Konkursu sira-ne’e ba ema sira-ne’ebé liu mak ita foin destaka bá eskola sira-ne’ebé presiza. Maibé durante ne’e ita nunka halo rekrutamentu konkursu públiku ba profesór sira, iha tinan ida-ne’e mak ita halo rekrutamentu ba profesór sira,” nia akresenta.

Notísia relevante : Inan-aman kontribui sosa ekipamentu prátika ba Eskola ESTV Becora

Nune’e, daudaun ne’e halo rekrutamentu ba eskola ensinu báziku sira, hafoin rezolve hotu mak ba fali eskola sekundária.

“Ba tékniku vokasionál mak tinan ida-ne’e mós rezolve hotu signifika tinan oin ita laiha ona problema, karik labele ita halo iha tinan 2025,” Diretór reforsa.

Aleinde ne’e, Diresaun ne’e iha ona hanoin atu rezolve eskola sekundária tékniku vokasionál iha territóriu ne’ebé menus ekipamentu prátika.

“Liga ba ESTV sira-ne’ebé ekipamentu prátika mínimu tebes, infraestrutura, ne’e mak Diresaun Nasionál Tékniku Vokasionál iha pensamentu ida ho planu estratéjiku eskola, ne’e katak ita husu planu hotu atividade ne’ebé halo iha eskola, kondisaun saida mak sira presiza, sira rasik mak orsida halo planu bazeia ba kurríkulu ne’ebé mak iha mak lori mai iha Diresaun hodi haree no tau prioridade ida-ne’ebé mak ita halo akizasaun primeiru atu atende nesesidade eskola sira hotu,” nia esplika.

Hafoin prosesu akizasaun hotu ona mak ikus tet atu utiliza materiál sira ne’ebé mak di’ak, signifika tenke iha ona laboratorium no biblioteka inklui iha profesór s kualifikadu atu hetan formasaun ne’ebé di’ak hodi tau-matan ba ekipamentu sira ho responsabilidade tomak.

Diretór ne’e antes informa ona ba ministériu tutela, nune’e hein aprovasaun planu hotu.

“Ha’u sempre dehan ba Ministra Edukasaun, Dulce de Jesus, ho Sekretáriu Estadu Ensinu Sekundáriu Jerál no Ensinu Vokasionál, Domingos Lemos Lopes, katak eskola tékniku vokasionál ne’e atu la’o di’ak ba oin hakarak ka lakohi ita tenke kria kondisaun di’ak, eskola informátika atu la’o di’ak ita presiza iha komputadór, eskola agríkola atu la’o ba oin ita tenke hola tratór ba sira para halo prátika hodi halo produsaun, hafoin tenke iha orsamentu ba manutensaun sira-ne’ebé iha. Sira na’in-rua aseita no ami tau hotu ona iha planu, espera planu ne’e aprova. Planu aprova mak atividade ka ezijénsia ne’ebé iha ita rezolve fazeadamente,” nia tenik.

ME rejista ESTV iha territóriu tomak hamutuk 51, kompostu husi eskola privadu 20 no públiku 31, ho profesór hamutuk 900-resin.

Iha sorin seluk, Diretór Eskola Sekundáriu Tékniku Vokasionál Industria no Teknolojia (ESTVIT) 28 Novembru, Manuel Amaral, informa, daudaun ne’e eskola menus profesór iha área produtivu nian, nune’e nia husu ba ME hodi bele tau konsiderasaun.

“Ita iha profesór 37 maibé ba disiplina produtivu ka tékniku nian iha na’in-sia de’it, enkuantu seluk ne’e ba disiplina jerál nian. Ha’u atu dehan iha eskola ida-ne’e profesór ba disiplina produtivu nian menus tebes, presiza aumenta tanba disiplina ne’e iha prátika mós. Tanba ne’e Ministériu Edukasaun karik loke tan vaga ba profesór ensinu sekundáriu nian, ami husu atu tau atensaun ba kestaun ne’e,” nia hato’o.

Iha profesór na’in-ida mak rezigna-an no ida seluk kontratu ramata iha dezembru liubá, entaun fó impaktu ba prosesu aprendizajen, liu-liu disiplina produtivu hanesan departamentu eletrisidade tanba hela de’it profesór ida.

“Prosesu aprendizajen ita la’o normál, maibé problema ba ita mak rekursu umanu ka profesór menus, liu-liu profesór ba disiplina produtivu. Nune’e, husu ba Ministériu Edukasaun atu apoiu sira iha disiplina produtivu nian, nune’e bele mai haforsa tan profesór sira hodi responde ba nesesidade estudante nian,” nia tenik.

Aleinde ne’e, fasilidade eskola hanesan kadeira ho meza seidauk sufisiente inklui presiza iha rekursu ruma atu halo manutensaun ba odamatan no janela ne’ebé aat.

Iha eskola ne’e, profesór hamutuk ema na’in-37, kompostu husi feto na’in-17 no mane 518.

Jornalista     : Osória Marques

Editora          : Julia Chatarina