Dezenvovimentu husi baze liuhusi kriasaun SURA no AURA

Dezevolvimentu husi baze signifika dezenvolvimentu ne’ebé hala’o husi Kraik ka baze. Dezenvolvimetu husi baze, nu’udar konseitu no paradigma foun dezenvolvimentu antiteza no alternativa ba konseitu, modelu no prátika dezenvolvimentu TOP DOWN ka husi leten ba kraik ka sentralizadu ne’ebé iha kuaze mundu tomak hatudu hela faktu fallansu barak iha nasaun oioin, liliu iha nasaun foin dezenvolve an ka nasaun terseiru mundu sira, entre fallansu hirak ne’e hanesan hamosu gap boot entre ema uituan de’it ne’ebé goza ka hetan benefísiu husi dezenvolvimentu, ema uituan ne’e liliu ema sira iha sidade ka área urbana sira no ema grupu elite sira de’it. Ema iha área rurál sira menus ka ladun hetan asesu no benefísiu husi dezenvolvimentu, mosu kazu korrupsaun barak. Apoiante no promotor konseitu no modelu ne’e, fiar katak, no hatudu ona faktu husi nia prátika iha nasaun balun, konseitu no modelu ne’e solusiona duni fallansu ka frakeza husi konseitu no prátika dezenvolvimentu husi leten ba kraik ka TOP-DOWN DEVELOPMENT
Fila fali ba títulu artigu ne’e, Saida mak SURA no AURA. SURA signifika suku ukun rasik an no AURA aldeia ukun rasik an. Ideia SURA ho AURA ne’e nu’udar resposta ba pergunta se ita desidi duni hili ka adopta konseitu no prátika bottom-up development ka dezenvolvimentu husi baze, ita sei hala’o oinsá no hahú husi ne’ebé. Baze ne mak ida ne’ebé. Ha’u perfere liu, no hau hanoin ita hotu sei konkorda ida ne’e atu hatur suku ho nia aldeia sira mak sai baze ba ita hala’o dezenvovimentu husi baze. Tan sa suku ho aldeia, tanba suku ho aldeia mak estrutura sosiál polítika no sosiál kulturál kraik liu iha ita-nia konstrusaun sosiál polítika, sosiál ekonómiku no sosiál kulturál. no nune mos iha ita-nia sistema administrasaun Estadu ka estatál eziste tiha ona strutura legál formál ba ita-nia suku no aldeia iha forma órgaun konsellu suku iha suku ho nia membru kobre reprezentasaun aldeia hotu hotu iha suku laran. Tan ne’e dezenvolvimentu husi baze, signifika dezenvolvimentu husi suku no aldeia sira iha kada suku
Onestu de’it, Idea kriasaun SURA ka suku ukun rasik an no AURA, aldeia ukun rasik an, inspiradu husi modelu dezenvolvimentu rurál iha nasaun oioin. Iha korea do sul ho forma saemaul undong, iha Indonézia ho forma desa mandiri/desa swdaaya/ desa swa sembada, ect. Maske husi nasaun oin oin maibé nia esénsia no konseitu kuaze hanesan de’it. Esénsia dahuluk mak sira nia konseitu no prátika dezenvolvimentu husi baze, hatur importansia no hahú husi suku sira. Ho asumsi ka lójika katak, suku sira dezenvolvidu sei kontribui ka sei halo nasaun tomak moris di’ak, ka dezenvolvidu, tanba maioria populasaun hela iha suku sira. No maioria ema ki’ak sira hela iha suku sira, liliu iha suku rurál ka remota sira ne’ebé durante tinan barak prátika husi modelu no konseitu dezenvolvimentu top-down ka husi leten ba kraik la to’o iha ne’ebá ho nia impaktu populasaun maioria nasaun ne’ebé hela iha fatin hirak ne’e nafatin moris ki’ak. Esénsia daruak ne’ebé hanesan mak, dezenvolvimentu husi suku sira ne’e. Hatur inportánsia ka fó biban boot ba konseitu no prátika no esforsu empoderamentu suku no populasaun iha suku. Empoderamentu kobre partisipasaun ativu suku no populasaun suku iha prosesu tomak dezenvolvimentu iha suku, aproveitamentu másimu poténsia no rekursu hotu hotu iha suku,
Konseitu SURA NO AURA mós sei adopta sasan sira nune’e. Katak, dezenvolvimentu husi baze liuhusi kriasaun SURA no AURA, fó prioridade boot ba konseitu, Modelu no prátika dezenvolvmentu husi baze ka bottom up development hahú husi ita-nia suku no aldeia sira ho nia metas no objetivu suku no aldeia sira tenke sai suku ne’ebé ukun rasik an. Signifikasaun suku no aldeia uun rasik an kobre suku ne’ebé nia dezenvolvimentu no moris la depende barak ba apoiu husi li’ur, maibé mai duni husi aproveitamentu másaimu poténsia no rekursu hotu hotu iha suku no aldeia sira ne’e. Suku no aldeia ukun rasik an mos signifika. Suku no aldeia sira ne’e bele sustenta rasik populasaun iha suku no aldeia sira ne’e nia nesesidade, minimál liu 50 pursentu, no minimál neseidade bázika sira.
Dalan no prosesu kriasaun SURA no AURA


