DILI, 24 maiu 2024 (TATOLI)–Ministériu Edukasaun (ME) no Uniaun Nasionál Eskuteiru Timor-Leste (UNE-TL), sesta ne’e, asina akordu hodi integra atividade eskuteiru iha atividade estrakurrikulár iha eskola nune’e bele eleva estudante sira-nia koñesimentu atu sai amigu di’ak ba malu hodi mantein pás no estabilidade.
“Akordu ida-ne’e simplés, husi akordu ne’e ita sei alarma ba eskola sira hotu katak atividade eskuteiru ne’e sai atividade obrigatóriu atu hala’o iha eskola sira hotu,” Ministra Edukasaun, Dulce de Jesus Soares, hateten hafoin asina akordu iha salaun ME, Vila Verde, sesta ne’e.
Tuir akordu ne’e, sei implementa hahú husi ensinu báziku terseiru síklu no ensinu sekundáriu, ne’ebé sei sai atividade obrigatóriu ba eskola sira atu prenxe iha atividade estrakurrikulár ne’ebé ajuda dezenvolve labarik sira-nia pesonalidade.
“Dezenvolve sira-nia abilidade, eleva sira-nia koñesimentu ne’ebé di’ak no oinsá mak sira hamutuk atu kria pás no estabilidade iha ita-nia rai hodi ajuda malu atu sai amigu, nune’e labarik sira ne’e hahú idade kiik tenke kompreende ona oinsá mak moris iha sosiedade ida-ne’ebé mak di’ak, oinsá mak sai ema ne’ebé ajuda ema seluk,” Ministra akresenta.
Notísia relevante : UNE-TL na’in-25 partisipa Jambore Mundiál iha Korea Súl
Tuir Ministra, eskutizmu nia di’ak ida mak sai amigu ba ema hotu, amigu ba labarik, foin-sa’e, ferik no katuas sira, nomós sai ema ne’ebé mak iha espíritu voluntarizmu iha komunidade nia le’et.
“Pur ezemplu bainhira iha dezastre ruma iha komunidade nia le’et, nia (estudante) hamriik hodi ajuda ona tanba nia apreende ona iha eskuteiru oinsá atu ajuda ema ho voluntarizmu. Ida-ne’e di’ak tebes atu reforsa teoria ne’ebé sira apreende iha sala laran,” nia esplika.
Implementa iha sábadu kada semana
Nota mós katak, públiku hotu preokupa ho situasaun joven agora, tanba ne’e ME hakarak hakuak atividade eskutizmu ne’e sai parte ida husi ministériu nian atubele ajuda no eduka labarik no foin-sa’e sira iha eskola.
“Ita asina akordu ne’e hodi ofisializa atividade, nune’e ba futuru eskola hotu tenke apreende ida-ne’e. Atividade ne’e la’o hela maibé sei hasai despaisu ministeriál ida ba eskola sira hotu atubele hala’o atividade ida-ne’e. Ofisializa profesór sira-ne’ebé hola parte iha eskuteiru ne’e hodi bele hala’o ona atividade iha eskola, tanba atividade ne’e hola parte ona husi Ministériu Edukasaun no ita-nia akordu ne’e ba tinan-lima, hahú tinan ne’e,” nia dehan.
Atividade ne’e sei implementa iha loron sábadu kada semana tanba dalabarak sábadu ne’e estudante sira laiha atividade ensinu aprendizajen nune’e bele prense kedas ho atividade eskuteiru nian.
Prezidente UNE-TL, Idelta Maria Rodrigues, esplika, husi akordu ne’e sira sei define sira-nia enkontru regular entre-ministeriál no ida-ne’e nu’udar oportunidade ne’ebé di’ak tebes atu koordena téknikamente oinsá atu operasionaliza serbisu sira-ne’e bazeia ba mandatu ne’ebé sita iha akordu.
“Tanba ami iha korpu formadór ne’ebé rekoñese iha nível nasionál no internasionál, no iha profesór lubuk mós formadór hotu, tanba ne’e mak atu hatete katak eskuteiru sempre prontu. Tanba dalabarak iha atividade ne’ebé importante formadór lubuk la mai partisipa tanba sira-ne’e hanorin hela estudante, maibé ho akordu ida-ne’e iha ona biban ba sira tanba ne’e ita asina akordu ona ho Ministériu Edukasaun no iha profesór sira-ne’e loke agrupamentu fasil atu serbisu ho avontade, ida-ne’e importante tebes,” nia dehan.
Prezidente UNE-TL rekoñese akordu ne’e la fasil atu halo buat hotu sai di’ak maibé pelumenus husi akordu ne’e bele loke dalan atu apreende husi esperiénsia hodi bele hadi’a pasu tuir mai.
“Se ita la hahú agora, difísil tebes atu investe ba juventude tanba ita ko’alia barak ona juventude mak tenke sai autór ba pás no estabilidade, ita labele halo juventude sai autór ba konflitu. Tanba ne’e mak organizasaun ida-ne’e nia pozisaun klaru define iha nia estatutu, define iha nia planu estratéjiku, dalaruma ami sente triste maibé ohin ami kontente tanba iha oportunidade atu investe iha atividade ne’e,” nia salienta.
Nune’e, Idelta Maria Rodrigues husu ba IX Governu atu tau atensaun nafatin ba organizasaun ida-ne’e tanba hanesan organizasaun mundiál.
Membru UNE-TL sei hanorin estudante bazeia ba manuál ne’ebé korpu formadór sira hatene no serbisu hamutuk ho Institutu Nasionál Formasaun Dosente no Profesionál Edukasaun (INFORDEPE) atubele hadi’a liután koñesimentu nune’e bele alarga atividade ne’e ba munisípiu sira seluk.
Jornalista : Osória Marques
Editora : Julia Chatarina




