Top

Jurista Quintas prefere halo alterasaun ba Kódigu Penál artigu 20 kona-ba imputabilidade

Defensór Públiku, Sergio Dias Quintas. Imajen Tatoli/Francisco Sony

DILI, 29 maiu 2024 (TATOLI) – Jurista Sergio Quintas husu ba Governu atu halo alterasaun ba Kódigu Penál Timor-Leste, iha artigu 20 ne’ebé kolia kona-ba imputabilidade.

Tuir nia, artigu ida-ne’e mak fó dalan ba Tribunal atu labele kondena minoridade ne’ebé envolve iha krime grave sira. Tanba Kódigu Penál, iha artigu 20, númeru 1 dehan katak ema ne’ebé seidauk ka foin mak tinan 16 ne’e automátikamente iha imputabilidade penál, signifika katak sira labele hetan responsablidade penál.

“Ha’u-nia hanoin kazu ida envolve labarik sira foin daudaun ne’e, sai lisaun ida ba ita-nian Estadu, tempu to’o ona para halo revizaun ba Kódigu Penál liuliu iha artigu 20, numeru 1. Ou sé la halo revizaun ba kódigu ida-ne’e, entaun Estadu mós tenke hanoin ona para loke ka buka fatin própriu ida para tau labarik sira iha ne’abá, para hodi eduka sira labele kahur labarik sira iha kadeia, ida-ne’e mak presiza Estadu halo. Tanba sé lae labarik sira ne’ebé maka prátika krime ho nian natureza gravé depois lori mai Tribunál mak hetan absolvisaun tanba kestaun imputabilidade ba idade ne’e ita preokupa”, Quintas hateten ba jornalista TATOLI iha Tribunál Judisiál Primeiru Instánsia Dili (TJPID) Colmera, kuarta ne’e.

Quintas esplika, Tribunál la devia husik labarik sira minoridade ne’e ba sosidade no tuir lolos Estadu tenke kria kondisaun para labarik sira ne’e labele reintegra ba sosiadade.

“Tuir lolos, Tribunál kuandu labele fó absolvisaun para sira rentrega fali ba ita-nia sosiedade, ne’e ladún di’ak tuir, lolos Tribunál fó pena ida ne’ebé laos hanesan ho ema bo’ot sira, maibé labarik sira ne’e tenke iha fatin própriu lori sira ba hatama iha ne’ebá para atu eduka sira depois to’o tempu ida mak foin hasai sira. Estadu seidauk kria kondisaun ida-ne’e, tuir lolos Estadu kria kondisaun ba labarik sira ne’ebé minoridade ne’ebé prátika krime”, nia adianta.

Nia fó ezemplu; hanesan iha Indonézia iha mós fatin própriu ida ba labarik sira ne’ebé prátika krime grave.

“Ita mós iha fatin própriu ida ba labarik sira ne’ebé maka prátika krime ho natureza grave sira tau iha fatin própriu soke ita timor seidauk iha, entaun Estadu tenke kria kondisaun ida-ne’e, liu liu kria fatin própriu ida ba labarik sira neebe maka prátika ho nia natureza grave, liuliu krime públiku sira hodi tau kedan iha ne’ebá, la presiza husik sira atu integra ba sosiadade, ida-ne’e ladún di’ak”, nia dehan.

Jurista ne’e hateten, kuandu Estadu la kria kondisaun ida-ne’e, entaun Estadu iha obrigasaun atu halo revizaun ba Kódigu Penál.

“Sé Estadu la kria kondisaun liuliu loke fatin própriu ba sira, entaun Estadu tenke halo revizaun Kódigu Penál para haree seraké 16 anos mai kraik ne’e mak konsidera hanesan minoridade ka ou bele 15 anos no 14 mak konsidera hanesan minoridade. Sé ida-ne’e mak ita husik hela de’it, dala ruma iha futuru mai ema bo’ot sira mak utiliza ou aproveita fali labarik sira ne’e hodi ba prátika krime públiku no ba prátika krime organizadu”, nia afirma.

Tanba ne’e mak Estadu tenke halo revizaun ba Kódigu Penál artigu 20 no kria fatin ida própriu ba labarik sira ne’e importante tebes.

“Sentru Juvenil ne’e laos fatin própriu para tenke tau labarik sira iha ne’ebá, ha’u bele dehan fatin ba labarik sira ne’ebé prátika krime grave ne’e, se bele sai fatin ba reflesaun no edukasaun da vida, lorloron sira ba fatin ne’e sira mós halo reflesaun inklui hanorin sira ne’ebé edukasaun da vida para bainhira sira sai sira bele konsiénte ona”, nia dehan.

Nia dehan, mesmu ke pena ne’e la halnesan ema bo’ot sira, maibé labarik sira ne’e iha iha fatin própriu ida no sira ne’e labele tau hamutuk ho ema bo’ot sira.

“Hanesan ha’u dehan, sira ne’e iha fatin própriu ne’ebé bele sai hanesan fatin formasaun vida”, nia konklui.

Jornalista: Natalino Costa

Editór : Zezito Silva

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!