FDCH tinan ne’e iha programa ba profisionál saúde hasai espesialista iha Cuba

DILI, 31 maiu 2024 (TATOLI)—Fundu Dezenvolvimentu Kapitál Umanu (FDCH, sigla portugés), tinan ne’e, iha programa ba profisionál saúde ne’ebé hasai kursu ona iha médiku jerál hodi kontinua espesialista iha rai-li’ur.
“Tinan ne’e FDCH haruka saúde ba kontinua hasai espesialista iha Cuba. Ita tau prioridade ba saúde tanba durante ne’e ita gasta osan barak ba rai-li’ur hodi selu eskola, maibé realidade ne’ebé iha moras iha rai-laran transfere ba rai-li’ur hotu, tanba ne’e mak IX Governu liuhusi Konsellu Administrasaun tau prioridade ba área saúde nian hodi minimiza transferénsia moras husi ne’e bá rai-li’ur,” Diretór Ezekutivu FDCH, Júlio Aparício, informa ba Agência Tatoli, iha ninia knaar fatin, sesta ne’e.
Relasiona ho asuntu ne’e, parte Konsellu Administrasaun FDCH halo ona enkontru ho Ministra Saúde, nune’e promete sei hadi’a sistema.
“Oinsá valoriza no fó saláriu ne’ebé di’ak ba sira tanba bainhira FDCH haruka ema bá rai-li’ur ne’e katak garante rekursu umanu iha ministériu sira, la’ós hasai tiha kursu depois husik fali ne’e labele, ezemplu parte saúde nian ita haruka tiha bá rai-li’ur maibé fila mai estadu la uza hodi serbisu iha ospitál públiku,” nia akresenta.
Notísia relevante : Bolseiru timor-oan 5000-resin husi programa FDCH hala’o hela estudu
Júlio Aparício dehan, Governu tuir loloos aproveita ema matenek no haree mós nia vensimentu bazeia ba nia kursu no kapasidade.
“Tenke valoriza fó saláriu ne’ebé di’ak nune’e nia bele metin tanba dalaruma saláriu la tuir nia profisionalidade, entaun nia tenke loke klínika tanba nia ema espesialista ida, maski FDCH mak selu ninia estudu ne’e, nune’e presiza valoriza importante,” Diretór tenik.
Aleinde ne’e, tau mós prioridade ba tékniku tanba semana rua ka tolu liubá FDCH bá Akadémika Tékniku Mesin Indústria iha Solo hodi halo negosiasaun hodi hasai kursu kona-ba akadémika nian.
“Agora ami halo hela negosiasaun, nune’e iha tinan-2025, ami haruka timoroan na’in-10 hodi bá akadémika ne’e no espera no garante katak tinan-lima ka neen mai sira bele halo buat ida ba rai ida-ne’e,” nia otimista.
Rekruta estudante 169
FDCH tinan ne’e halo rekrutamentu ba estudante 200 hosi eskola sekundáriu hamutuk 169 hodi fó teste nune’e bele identifika kapasidade intelektuál hodi foti área hanesan matemátika, biolojia, língua portuguesa, no seluk. Depois bainhira to’o ona alvu ne’ebé FDCH iha maka foin koloka ba kada área sira.
“Nune’e iha fulan-juñu ho jullu ami sei tun ba eskola iha suku, postu no Administrativa hodi sensibilizasaun ba programa referidam,” Diretór tenik.
Prioridade seluk, maka sei haree área direitu nian tanba durante ne’e haree ema barak ko’alia kona-ba direitu maibé la hatene saida mak direitu.
IX Governu Konstituisional iha planu fó mós bolsa estudu ba estudante ka dosente iha área direitu ne’ebé estudu iha Brazíl no Portugal. Meta FDCH ne’ebé hakarak atinje progresu bolseiru iha tinan 2024 maka haruka ema na’in-35 ba kontinua estudu iha Brazíl hodi hasai lisentura iha área saúde nian.
“Ita haruka ema na’in-neen hodi hasai direitu. Edukasaun nia mós ida-ne’e latama ba dosente universidade sira. Dosente 24 husi universidade privadu, barak liu husi Institutu São de Brito nian. Ida-ne’e loloos ne’e ami aprezenta iha loron 26 abríl ba Konselu Administrasaun maibé ita-nia estudante balun hosi UNPAZ ne’ebé prosesu estájiu hela entaun ita la konsege. Entaun, husi ne’e sira fó ami tempu fulan-ida hodi rekolla dadus maibé iha de’it 2.812 maibé agora ne’e estudante iha ona 3.230,” nia informa.
Dadus ida-ne’e mak FDCH sei aprezenta ba Konselu Administrasaun iha inísiu fulan-juñu, maibé la’ós FDCH de’it mak halo serbisu ida-ne’e, maibé estudante no universidade mós tenke koopera nune’e Konsellu Administrasaun bele deside sé mak merese atu asesu ba bolsa estudu ne’e.
Estudante ne’e hirak ne’e mai husi universidade no instituisaun ensinu superiór hamutuk 17 iha Timor-Leste. No ida-ne’e sei tais mak bele asesu ba bolsa hakbiit, la’ós ema hotu-hotu. Presiza tais nune’e bele motiva estudante atu esforsu estuda.
Dadus estudante ne’e, bainihira Konsellu Administrasaun deside no merese hetan, mak estudante sei asesu ba subsídiu ne’e. Maibé subsídiu ba bolsa hakbiit ba tinan ne’e laiha, maibé tanba ezijénsia hosi estudante no universidade, maka FDCH hamutuk ho Konsellu Administrasaun koko rezolve maibé ho rigór.
Planu ba tinan oin Konselu Administrasaun sei prevee osan ba subsídiu referidu nune’e bele fasilita estudante ne’ebé iha duni vontade no kapasidade atu estuda.
Bolsa estudu lisensiatura no maestradu hamutuk 338.
FDCH tinan ne’e sei oferese bolsa kandidatu ba estudante 338, maibé hola parte mós hosi liña ministeriál ne’ebé kolokadu iha INAP ona, ba fundu dezenvolvimentu kapitál umanu nian ba tinan-2024, ne’ebé husi númeru ne’e FDCH akumula 117.
“Ami rekruta ona husi universidade na’in-24, ne’ebé sei kontinua iha Brazíl no Portugal. Maibé ba maestradu iha área edukasaun 11, direitu na’in-neen. Ne’ebé, estudante 40-resin mak liu ona selesaun hotu, hein anu letivu sira bá arranka no estudu iha ne’ebá,” nia tenik.
Daudaun ne’e mós FDCH simu estudante na’in-16 maihusi ensinu sekundáriu ne’ebé hatama sira-nia dokumentu ba área saúde nian, nível lisensiatura, bá Indonézia, iha área espesialista nian ba Cuba.
Prosesu rekrutamentu la’o hela to’o loron 27 maiu, hafoin FDCH mós halo rekrutamentu petróleu bá Malázia, IT nian na’in-10 no iha área ospitalidade nian ba Tailándia.
Jornalista : Osória Marques
Editora : Julia Chatarina

