DILI, 03 juñu 2024 (TATOLI)—Ministériu Edukasaun (ME) tinan ne’e sei aumenta saladeaula ba Sentru Komunitáriu Aprendizajen (SKA) iha postu administrativu Cristo Rei hodi bele kompleta fasilidade sira.
“Tinan ne’e halo espansaun ba saladeaula ida, ami identifika ona fatin, no ami sei ajuda meza ho kadeira inklui mós sentru rua iha Rejiaun Administrativa Espesiál Oé-cusse Ambeno (RAEOA). Ida-ne’e iha Sentru Komunitáriu Aprendizajen Cristo Rei nian, seluk-seluk ne’e sei matein ho kondisaun tanba di’ak hotu,” Diretór Nasionál Ensinu Rekorrente husi ME, Alfredo de Araújo, Informa ba Agência Tatoli, iha ninia knaar fatin, Vila Verde, segunda ne’e.
Ekipa sei halo konstrusaun pakote ida, katak meza no kadeira mai dala-ida, nune’e bainhira konstrusaun finaliza ona, sei akompañ mós ho fasilidade sira.
Projesaun konstrusaun SKA ne’e husi tinan 2020 to’o 2024, ne’ebé tuir estimasaun atu konstrui sentru 15, maibé tanba difikuldade balun maka foin konstrui 11, enkuantu rua seluk sei hein konkursu iha tinan ne’e nia rohan.
Notísia relevante : KNTLU-Ministériu Edukasaun inaugura Sentru Komunitáriu Aprendizajen tolu
Governu Koreia maka ajuda orsamentu millaun $1 hodi ezekuta durante tinan-lima (2020 to’o 2024) ba SKA rua iha munisípiu Aileu no Ataúro , ne’ebé kada tinan ezekuta $200.000.
“Osan ne’e iha Komisaun Nasionál Timor-Leste (KNTL-UNESCO) mak hatene, la’ós iha ministériu ida-ne’e. Nune’e ida ikus liu sentru rua mak ita tenke konklui iha tinan ne’e. Ami ho KNTL identifika ona fatin no hetan ona autorizasaun husi autoridade lokál no prezidente autoridade sira,” nia akrenta.
Moto ba SKA maka husi komunidade fila ba komunidade, entaun konstrui iha komunidade nia le’et. Tanba komunidade mak sei tau-matan no observa konstrusaun tanba sira mak na’in ba projetu. SKA ne’e iha Prezidente, Vise, Koordenadór, Tezoreiru ne’ebé mak sei jere no akompaña.
Komunidade identifika ona fatin ida iha suku Maumeta Vila, Ataúro hodi halo konstrusaun SKA, nune’e mós identifika fatin iha besik resintu Edukasaun Aileu nian hodi konstrui sentru ida iha Aileu, ne’ebé tinan ne’e konklui ona.
Orsamentu husi fundu koreia hodi halo infraestrutura saladeaula ida, sala eskritóriu inklui mobiliáriu sira.
“Banku mundiál nia opoiu desde inísiu tinan-2005 mai parradu hela, entaun obra no fasilidade ne’e kleur ona konserteza nia a’at ona. Uluk ne’e la’ós konstrui foun maibé reabilita de’it no fatin sira-ne’e autoridade lokál mak indijita para halo atividade iha ne’ebá,” nia tenik.
Menus saladeaula
Koordenadór Analfabetizasaun administrativu Cristo Rei, Francisco Maria, hateten menus saladeaula difikulta prosesu aprendizajen iha SKA Cristo Rei Creativo.
“Ami sujere Ministériu Edukasaun atu buka hela fatin ida mai ami Sentru Komunitáriu Aprendizajen Cristo Rei Creativo tanba daudaun ne’e ami uza de’it saladeaula pre-eskolár Clakfuik no Asosisaun Defisiénsia Timor-Leste (ADTL) nian. Saladeaula lima, ida iha ADTL, tolu iha ensinu pre-eskolár Klakfuik, Becora. Sala ida ba programa Alfanamor nian no rua seluk ba estudante faze ida-rua,” Koordenadór informa.
Estudante ho kondisaun defisiénsia, faze ida no faze rua ne’ebé mak la kompleta iha ensinu báziku primeiru siklu nian no ikus mak Alfanamor.
“Entaun, daudaun ne’e ita-nia totál estudante iha Sentru Komunitáriu Aprendizajen Cristo Rei Creativo hamutuk 163, Alfanamor 23, estudante defisiénsia 18, restante ne’e estudante faze ida no faze rua nian. Ida-ne’e konta barak ona no tinan-tinan ema sempre barak mai asesu sentru ne’e. Tanba ne’e, ba tinan ne’e ami estudante barak nune’e hakarak rekomenda Governu atu fasilita hela saladeaula,” nia dehan.
Husi númeru ne’e, estudante barak mak tuur iha banku universidade, balun serbisu no iha balun ne’ebé kontinua iha sekundáriu.
“Ami-nia ekipa inklui ha’u rasik daudaun ne’e la’o hela hodi identifika hira mak serbisu. Tuir informasaun ne’ebé ha’u hetan iha ida serbisu ona iha notariadu nian, kontinua sekundáriu no universidade sira,” nia hateten.
Tanba ne’e, hanesan koordenadór nia kontente tebes tanba durante ne’e sira motiva no fó korrajen ba estudante sira iha dalan públiku sira hodi iha balun ne’ebé asesu ba ensinu sekundáriu no universidade.
“Ha’u sente kontente tanba estudante sira barak mak hetan susesu, katak to’o duni iha sekundáriu. Hosi ne’e iha mós dezafiu ida ba ami mak bainhira sira la tama eskola ami tenke buka tuir hodi mai eskola,” nia relata.
SKA postu Cristo Rei Creativo iha profesór permanente na’in-neen kompostu husi feto tolu no mane tolu, kontratadu iha na’in-hitu kompostu husi feto tolu no mane haat, ho totál estudante husi tinan-2015 to’o agora hamutuk 392 kompostu husi feto 283 no mane 109.
Iha fatin seluk, Diretór Servisu Edukasaun Munisípiu Ainaro, Patrício da Costa Magno, informa, postu administrativu Ainaro iha SKA tolu, Hatuodo iha ida postu Maubesi ida no Hatubilico ida.
“Totál estudante hamutuk 95, husi ne’e maioria ema ne’ebé la hatene literasia no numerasia sira. Ho nia profesór na’in-lima nomós Koordenadór postu na’in-haat. Sira-nia prosesu aprendizajen la hanesan ho eskola sira seluk, sira-nia aula ne’e semana ida tama dala-tolu, segunda, tersa no sesta,” nia informa.
Jornalista : Osória Marques
Editora : Julia Chatarina
