Kardiolojista: Kauza atake kardiovaskulár kontribui husi tabaku

DILI, 21 juñu 2024 (TATOLI)–Espesialista kardiovaskular iha Hospitál Nasionál Guido Valadares (HNGV), Herculano Seixas dos Santos, hateten kazu atake kardiovaskulár husi pasiente sira iha HNGV ne’e kauza ka kontribui husi tabaku.
“Ami halo ona peskiza iha ospitál ba pasiente hamutuk 161 iha 2023. Númeru sira-ne’e, ita hatene hira mak fuma no hira mak afetadu hosi fator seluk. Entaun 121 mak fuma koresponde ba 80%,” Espesialista kardiovaskular iha Hospitál Nasionál Guido Valadares (HNGV), Herculano Seixas dos Santos, hateten ba Agência iha HNGV, Bidau, sesta ne’e.
Nia hateten, dadus ba iha 2024 ne’e seidauk disponível, tanba relatóriu ne’e só bele fó sai tinan ida dala ida.
Tuir nia, atividade Ministériu Saúde ba promosaun edukasaun sanitária kona-ba impaktu husi tabaku ba ema-nia saúde sei fraku, tanba ne’e mak presiza reforsa atividade sensibilizasaun ba populasaun sira.
“Sei falta sensibilizasaun ba sosiedade atu tabajismu sira halo prevensaun. Ita hein katak ema hotu no profisionál saúde sira fahe informasaun prevensaun prekose ba tabajismu sira bele husik fuma,” nia dehan.
Nia esplika, ba fumadór feto sira bele fó impaktu ba iha kresimentu bebe durante gravidés. Fuma bele redús mós imunidade ema-nian ne’ebé fó impaktu ba moras fuan, hipertensaun, masin-midar barak iha raan no moras sira seluk.
Médiku ne’e reforsa, tabaku mós bele kontribui ba moras kankru ho nia persentajen ida to’o 80%.
“Ba feto no mane sira-ne’ebé fuma iha idade reprodutiva bele lahetan oan ka defisil hetan oan. Di’ak liu fumadór sira husik de’it fuma, ida-ne’e benefísiu ba saúde,” nia hateten.
Espesialista ne’e esplika klean liután, sé mak para oras ualu fuma, nivel nikotina monoxida no karbono no produtu kímiku seluk iha tabaku ba ema-nia isin bele redús, ida sente bainhira liu tiha oras ualu la fuma maibé kuandu la fuma oras 48, pulmaun komesa moos.
Nia garante, apartir entre oras 72 no fulan tolu respirasaun, mear no raan bele komesa fila ba normal no liu tiha tinan ida-ne’e, risku atake fuan bele diminui ba 50%.
“Ba sira-ne’ebé moras tanba fuma, sei fila saudável bainhira para fuma,” nia dehan
Jornalista : Jesuína Xavier
Editór : Cancio Ximenes

