ME aloka rihun $150 hodi implementa ‘eskola iha uma’ iha munisípiu neen
DILI, 17 jullu 2024 (TATOLI)–Governu liuhusi Ministériu Edukasaun (ME) aloka rihun $150 hodi implementa programa ‘eskola iha uma’ iha munisípiu neen.
“Programa eskola ba uma ne’e ita implementa iha tinan 2022 no 2023 iha munisípiu Dili, hafoin ita kontinua iha tinan2024. Iha Dili ne’e sentru hamutuk 36 depois iha tinan 2023 ita implementa iha Baucau ho nia sentru 25. Tinan ida-ne’e ita implementa iha Viqueque, Bobonaro, Ermera no Ainaro no kada munisípiu ne’e estabelese sentru 10,” Diretór Jerál Ensinu Pre-Eskolár, Ensinu Báziku no Ensinu Rekorente iha ME, Apolinário Serpa, informa ba Agência Tatoli, iha INFORDEPE, Balide, kuarta ne’e.
Iha munisípiu Ermera formasaun hahú ona no semana ida-ne’e remata, enkuantu ba munisípiu seluk formasaun sei hahú iha semana oin mai.
“Agora munisípiu lima seluk ne’e ME sei liuhusi Diresaun Nasionál Edukasaun Pre-Eskolár nomós programa HANDS sei ba vizita no sei fó formasaun inisiál ba fasilitadór sira,” nia akresenta.
Fasilitadór sira ne’ebé sei akompaña iha kada sentru ne’e iha na’in-rua, ne’ebé idenfika husi autoridade lokál sira tanba sentru ne’e iha suku laran.
“Sentru ida iha suku iha fasilitadór na’in-rua, hafoin buka labarik sira iha suku laran hodi bele hola parte iha programa eskola iha uma. Programa ne’e foku liu ba labarik sira ho tinan 5, ne’ebé mak durante ne’e seidauk hetan oportunidade atu partisipa iha edukasaun pre-eskolár. Ita entrega responsabilidade ba autoridade lokál sira idenfikasaun labarik tinan5, hafoin sira entrega ba fasilitadór na’in-rua ne’ebé idenfikadu ne’e mak ba buka, entaun fasilitadór na’in-rua ne’e ita foti iha suku laran, ne’ebé ramata ona nível ensinu superiór,” nia iforma.
Notísia relevante : MEJD aloka millaun $2-resin ba Programa Eskola iha Uma faze daruak
Benefisiáriu iha Dili ba tinan 2023 iha sentru 36 ne’e hetan 1.500. Tanba naton ne’e faze inisiál envolve labarik lubuk ida maibé konta de’it mak idade 5 to’o 7, tanba programa ne’e foka de’it ba labarik sira ne’ebé ho idade 5 to’o 7 ne’e iha tinan 2022.
“Agora ba tinan ida-ne’e ita foku de’it ba labarik tinan 5, enkuantu tinan 6 to’o 7 ne’e automátikamente sira ba ona ensinu báziku, entaun ita la envolve sira, ita foku de’it ba labarik tinan 5 ne’ebé mak la hetan oportunidade asesu edukasaun pre-eskolár ne’e, entaun ita fó tempu ba sira apreende literasia no numerásia iha fulan-haat resin nia laran molok sira hakat ba ensinu báziku,” Serpa dehan.
Planu ME ba programa eskola iha uma mak kada sentru ne’e labarik iha mínimu 25, maibé ME nia alvu mak 30 no bele liu.
“Munisípiu neen ne’e ramata ita pelumenus hetan estudante totál 1.800, tanba Ministériu Edukasaun iha alvu hetan estudante 600 iha kada munisípiu. Sentru sira ne’e ita uza sede suku bainhira mamuk, dalaruma eskola dadeer lorokraik aula laiha ita prense, nomós komunidade nia uma ne’ebé espasu luan ita bele uza. Labarik sira hetan graduasaun hetan sertifikadu. Tanba programa ne’e la’o durante semana 15,” nia tenik.
Objetivu husi programa eskola iha uma ne’e tuir programa no polítika ME, liu-liu IV Governu konstitusionál, katak pelumenus to’o tinsn 2028, labarik sira asesu ba edukasaun pre-eskolár ne’e tenke atinje 60%.
“Ita-nia kiik-oan sira ne’ebé asesu ba edukasaun pre-eskolár ne’e to’o 60%. Ita ukun-an tinan 22 ona maibé ita foin mak atinje 28%. Maski difisil atu ita to’o lalais 60% ne’e, maibé ita sei tenta nafatin,” Apolinário Serpa, salienta.
Jornalista : Osória Marques
Editora : Julia Chatarina
