António Guterres konsidera Timor-Leste nia independénsia tanba atividade rezisténsia

DILI, 29 agostu 2024 (TATOLI)–Sekretáriu-Jerál Organizasaun Nasaun Unida (ONU), António Guterres, hateten, Timor-Leste nia independénsia bele akontese tanba atividade rezisténsia, ne’ebé iha kompromisu tomak atu defende direitu ba auto-determinasaun povu.
“Razaun fundamentál primeiru tanba razaun ne’e mak independénsia polítika Timor-Leste. Ida-ne’e posível tebes ba rezisténsia Timor nian, no ita tenke rekoñese ida-ne’e. Rezisténsia Timor-Leste la rende-an. Primeiru-Ministru Gusmão hateten katak atu reziste mak atu manán, no Mario Soares dehan tan só de’it sira ne’ebé husik tiha funu mak manán. Timoroan sira la rende-an iha sirkunstánsia ruma, sira la rende-an iha foho sira, no sira la rende-an ho Xanana iha komarka. Sira nafatin iha no hakarak atu luta ba independénsia nasaun nian,” António Guterres hato’o hafoin hala’o vizita ba Arkivu no Muzeu Rezistensia Timor-Leste (AMRT) no partisipa iha programa Horta Show, kinta ne’e.
Notísia relevante : Sekretáriu-Jerál ONU fiar prezensa TL iha ASEAN bele lori dame ba Myanmar
António Guterres nota katak sosiedade Timor-Leste iha ninia identidade rasik no nia konsidera katak igreja katólika hala’o papél signifikativu hodi rejeita okupasaun Indonézia.
“Indonézia investe karik, maibé iha iluzaun katak nia manán timoroan sira-nia laran no laran, maibé ne’e la loos. Timoroan sira mantein sira-nia hakarak atu sai povu independente. Ida-ne’e mak fatór importante liu hotu,” nia akresenta.
Antigu Primeiru-Ministru Portugal ne’e hateten, iha fatór seluk ne’ebé halo Timor-Leste nia independénsia sai posível, hafoin prosesu kompleksu iha Indonézia hafoin Prezidente Soeharto nia mandatu ramata bele loke oportunidade ba negosiasaun internasionál.
“Iha oportunidade ida-ne’ebé ema simu, ita hatene ho klaru, ida-ne’e labele eziste se rezisténsia Timor-Leste nian la kontinua ba tinan barak ona bainhira hanoin katak sei laiha oportunidade ida,” nia tenik.
António Guterres observa, maski situasaun dramátiku akontese iha luta libertasaun hafoin referendu, ohin iha demokrasia konsolidadu iha Timor-Leste no iha mós relasaun pozitivu ho Indonézia no Portugal.
Sekretáriu-Jerál ONU konsidera, Timor-Leste hanesan símbolu dame, armónia, no ezemplu pozitivu tebes iha mundu ohin loron.
Iha biban hanesan, Diretór Ezekutivu AMRT, Jorge Alves ‘We Moris’, apresia ho prezensa Sekretáriu-Jerál ONU iha arkivu rezisténsia.
“Hanesan Timor-Leste nia belun di’ak, no vizita Sekretáriu Jerál ONU, António Guterres, ida-ne’e importante. Tanba muzeu nia naran boot iha mundu no vizita ida-ne’e ita apresia tebes ema númeru um iha mundu ne’ebé mai vizita ita apresia, tanba Sekretáriu Jerál ONU bele hasai desizaun fahe tempu hodi mai vizita muzeu,” nia salienta.
Diretór AMRT konsidera vizita ida-ne’e hanesan onra boot ida ba povu no nasaun Timor-Leste.
Jornalista : Osória Marques
Editora : Julia Chatarina

