Prezidente CO25 husu líder nasionál sira hamutuk liberta povu husi mukit

DILI, 29 agostu 2024 (TATOLI)—Prezidente Komité Orientadór 25, Constáncio Pinto, husu líder nasionál sira hamutuk hodi lori dezenvolvimentu ba oin no bele liberta povu husi mukit, tanba ida-ne’e mak povu hotu ninia espetativa.
Notísia Relevante: Konsulta Populár ba da-25: CO25 realiza espozisaun iha postu administrativu sira
Nia hateten, ohin loron lidér nasionál sira la hamutuk ne’e dinámika polítika iha ne’ebé de’it, maibé buat ida importante povu ne’e labele haree ba iha líder polítiku sira-nia diskursu, importante mak haree ba sira-nia objetivu komún ne’e iha ka lae, atu rai ne’e ba oin.
Hanoin kona-ba diskursu polítiku ne’ebé mak líder sira iha ne’e bele la hanesan tanba sira ninia hanoin la hanesan mós, importante mak sira-nia hanoin la hanesan ne’e ba objetivu ida de’it mak oinsá hadi’a rai ne’e ba oin no vida povu nian.
“Labele dehan, sira halo diskursu la han malu ne’ebé sira la unidade. Sira iha unidade no objetivu, soké aproximasaun atu alkansa objetivu ne’e mak la hanesan. Importante mak ita haree sira-nia krítika ne’e objetivu saida. Maibé, mai ha’u importante di’ak-liu klaru liuliu ita haree sira hamutuk,” Nia hateten ba Agência Tatoli liuhusi programa “Entervista Eskluziva” ho tema “Reflesaun komemorasaun Konsulta Populár ba da-25” iha estúdiu Faról, tersa (27 agostu 2024) ne’e.
Ezemplu, nia dehan, iha Goverbu Konstitusionál da-haat (IV) no da-lima (V) ne’e haree ba buat hotu la’o di’ak loos no iha Parlamentu Nasionál kuaze laiha tiha opozisaun, maibé bainhira laiha opozisaun mak laiha demokrásia ona.
“Ne’ebé, mai ha’u ne’e, haree dinámika polítika entre ita-nia líder fundadór, maibé sira la fahe malu, sira sei hamutuk hela iha objetivu ida,” nia dehan.
Tuir nia, agora dalaruma saida mak povu haree ne’e laiha entendimentu entre líder istóriku sira, maibé objetivu ida de’it, siignifika presiza hamutuk ka konsensu entre líder nasionál sira hodi iha diálogu tanba sira iha rasik sira-nia hanoin.
Maibé, nia hateten, importante mak povu ne’e ninia preokupasaun mak ne’e oinsá ajuda líder sira tau sira hamutuk, fó hanoin ba líder sira atu bele hala’o programa ne’ebé mak responde ba povu ninia hakarak no dezeju aspirasaun.
Nia observa, durante tinan 24 Timor-Leste restaura independénsia no la kle’ur tan komemora konsulta populár ba da-25 ne’e, haree iha polítika oinsá atu hadi’a kondisaun povu nian no liberta povu husi mukit, maibé ne’e la’ós fasil tanba hanesan nasaun foun ida interrese ema-nia barak tebes.
Tuir nia, tanba iha mós diverjénsia polítika, dalaruma nota katak bele impede mós esforsu Governu ida-idak nian hodi hala’o ka implementa projetu ne’ebé mak iha duni nia benefísiu ba povu.
“Problema ida haree mós mak falta kontinuidade. Governu ida mai tau tiha progama ida no ida fali mai muda tiha fali, ida ne’e problema ida mós mai ita atu konsege saida mak ita hakarak. Maibé, dezeju ne’e fundamentál ba objetivu husi Governu ida ba Governu ida seluk sempre iha no atu hadi’a povu nia vida ne’e iha,” nia hateten.
Maibé, nia hateten, prosesu ne’e mak dalaruma hanesan bee-kanu (bee-dalan) ida karik, la’o to’o dalan klaran nia intupidu tiha, entaun labele hala’o.
Hanesan mós iha fatór polítiku bele afeta ida-ne’e, tanba esperíénsia dala hira ona hatudu katak hala’o eleisaun antisipada ne’e ramata, situasaun ne’ebé mak impede Governu hala’o nia atividade ka programa prioridade sira.
“Ita haree atu di’ak-liu mak bainhira Governu ida ka’er ukun nia iha programa ida klaru ho objetivu ida firme investe ba iha ida-ne’e to’o hotu,” nia hateten.
Iha parte seluk, nia dehan, hanesan dezáfiu ida povu enfrenta iha setór saúde agora menus ai-moruk no edukasaun menus manorin, ida-ne’e dezde inisíu kedas, nune’e hanoin Governu tenke tau atensaun.
Jornalista : Nelson de Sousa
Editór : Cancio Ximenes

