DILI, 03 setembru 2024 (TATOLI)—Prezidente Komisaun C ne’ebé trata asuntu Finansa Públika iha Parlamentu Nasionál (PN), Cedelízia Farria dos Santos, husu Governu tau atensaun ba ezekusaun Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2024 tanba ezekusaun atuál sei kiik.
Notísia Relevante: PN simu ona relatóriu ezekusaun OJE 2024 trimestre daruak husi Governu
“Ami simu ona baixa husi ita-nia Prezidente Parlamentu Nasionál kona-ba ezekusaun OJE 2024 husi Governu da-sia trismestre daruak, signifika to’o fim jullu, husi relatóriu ida-ne’e ami komesa prepara paréser bainhira resesu tama fali mak aprova. No, husi relatóriu ne’e hatudu katak to’o fim jullu, ninia ezekusaun foin atinje 39%. Relatóriu ne’ebé ami simu tuir komisaun C nia haree ezekusaun ne’e sei kiik, tanba se ezekusaun ne’ebé mak di’ak iha fulan jullu, ita bele atinje 49% até 52%,” nia hateten ba Agência TATOLI iha resintu Parlamentu Nasionál, tersa ne’e.
Maibé, nia dehan, to’o loron ohin ba agora PN tama ona iha fulan-setembru signifika fulan ikus husi trismestre datoluk, ninia ezekusaun to’o ohin atinje 48%.
“Husi ami komisaun C nia haree ida-ne’e ezekusaun sei kiik, husu ba Governu atu tau atensaun makaas ituan ba ida-ne’e, ami hatene Governu preokupa ho asuntu barak hanesan vizita Amu Papa, maibé tuir lei OJE iha 01 outubru OJE 2025 tenke tama fila-fali mai Parlamentu,” nia hateten.
Tuir nia, tempu ezekusaun ne’e hotu ba beibeik ona, nune’e husu ba Governu atu tau atensaun ba ezekusaun, maibé komisaun mós husu la’ós de’it hakarak ezekuta númeru aumenta maibé kualidade ezekusaun ne’e tenke povu sente duni ne’e mak ema hotu nia hakarak.
Haree kategória orsamentál ezekusaun kiik liu ne’e, nia dehan, iha kapitál dezenvolvimentu to’o loron ohin nian foin mak atinje 34%, tuir fila-fali kapitál menór ho bens serbisu, ne’ebé ezekusaun di’ak mak kauze mantein hela saláriu vensimentu no transferénsia públika nia ezekusaun atinje ona liu ona 60%.
“Kapitál dezenvolvimentu mak baibain sei hasoru hela problema, nia ezekusaun to’o agora foin 34%,” nia dehan.
Nia dehan, ezekusaun kiik-liu iha kapitál dezenvolvimentu tanba iha prosesu aprovisionamentu ba konkursu públiku prosesu sei la’o no barak liu orsamentu kapitál dezenvolvimentu ne’e tama iha fundu infraestrutura, entaun ninia prosesu aprovizionamentu naruk no iha mós lei aprovizionamentu ne’ebé mak aprova iha tinan 2022 ida-ne’e dalaruma fó impaktu boot iha prosesu ne’e.
Nune’e, komisaun ko’alia ona ho Ministériu Obra Públika (MOP) hato’o iha ona koordenasaun ho Ministériu Finansa, karik ba oin bele halo alterasaun ne’ebé difikulta ba ezekusaun orsamentu ba kapitál dezenvolvimentu.
Entertantu, tuir Portál Transparánsia ne’ebé, tersa ne’e, Agência TATOLI asesu husi Ministériu Finansa haktuir katak, OJE 2024 ho nia orijen $2,237,618,655.00, kompromisu $112,763,198.62, obrigasaun sira $ $120,987,411.11, atuál $952,846,187.89, saldu $1,051,021,857.38 no ninia ezekusaun 48.0%.
Jornalista : Nelson de Sousa
Editór : Cancio Ximenes
