Komisaun F husu MS tau atensaun kombate mortalidade bebé iha Timor-Leste

DILI, 04 setembru (TATOLI)—Deputada membru komisaun F ne’ebé trata asuntu Saúde, Seguransa Sosiál no Igualidade Jéneru iha Parlamentu Nasionál (PN), Maria Teresa Gusmão, husu Ministériu Saúde (MS) tau atensaun kombate mortalidade bebé iha Timor-Leste.
Notísia Relevante: Relatóriu : HNGV rejista bebé 142 mate iha inan nia kabun-laran
Nia hateten, mortalidade ba bebé hanesan bebé mate iha inan nia knotak bele kauza husi fatór oioin, hanesan la halo konsulta rutina iha fasilidade saúde no dalaruma sira-ne’ebé iha área rurál laiha transporte mai konsulta ka iha área rurál laiha ekipamentu saúde ne’ebé favorese atu konsulta akompaña inan isin-rua sira no fatór sira seluk tan.
“Entaun, Ministériu Saúde tenke halo sensibilizaun makaas,” Nia hateten ba AGência TATOLI iha resintu Parlamentu Nasionál, kuarta ne’e.
Maske nune’e, nia dehan, nia parte ladún hatene númeru mortalidade bebé tanba seidauk asesu dadus loloos.
Antes ne’e, Xefe Departamentu Maternidade iha Hospitál Nasionál Guido Valedares (HNGV), Zinia Mascarenhas, hateten HNGV iha departamentu maternidade rejista kazu bebé mate hamutuk 142 mak mate iha inan nia kabun laran.
“Husi janeiru to’o juñu 2024, totál bebé ne’ebé mate iha kanotak no durante partu iha HNGV hamutuk 142. Bebé hirak ne’e la mate iha HNGV maibé mate iha inan nia kabun laran ka iha uma no iha mós kazu seluk ne’ebé afeta, ne’ebé transfere husi postu saúde, sentru saúde iha munisípiu mai HNGV,” nia hateten.
Bebé sira-ne’ebé mate iha inan nia knotak ne’e, la’ós hotu-hotu mai partu iha HNGV, maibé hetan transferénsia husi sentru saúde sira-ne’ebé iha munisípiu no área rurál sira, tanba ne’e aumenta númeru bebé mate iha HNGV.
“Bebé mate iha inan nia kabun laran ne’e kauza husi inan sira-ne’ebé durante isin-rua ne’e, la hakbesik ba sentru saúde hodi halo ezame. Inan isin-rua sira ne’ebé hela iha área rurál, ne’ebé la hakbesik liu ba sentru saúde komunitária, nune’e ida-ne’e mak bele fó impaktu ba inan sira no ba bebé nia kondisaun,” nia dehan.
Ba bebé sira-ne’ebé moris ho todan menus husi grama 2500, sira kategoriza hanesan bebé prematura, iha grama 2,997 mak moris iha HNGV, enkuantu iha bebé grama 3,680 ne’ebé moris ho todan liu 2500 grama.
“Kompara ho tinan kotuk, tinan ida-ne’e, númeru bebé ne’ebé mate aas liu kompara ho tinan kotuk. Iha fulan neen nia laran, ita rejista ona pasiente internadu hamutuk 3.594. Ba tinan 2023, totál pasiente husi janeiru to’o dezembru hamutuk 1.919 pasiente ne’ebé tama iha ospitál,” nia nia hateten.
Ba rekursu umanu iha departamentu maternidade, iha médiku espesialista na’in-hitu, iha espesialista na’in-ha’at husi Timor-Leste, médiku espesialista na’in-rua husi Cuba no na’in-ida husi Xina. Pesoál médiku jerál hamutuk 16, parteira permanente hamutuk 40 no parteira kontratadu hamutuk 30.
Tuir dadus, husi janeiru to’o juñu 2024, totál pasiente inan ne’ebé halo internamentu iha maternidade hamutuk 3.594. Husi ne’e, bebé ne’ebé moris hamutuk 3.508, partu normál 2.391, partu sezariana 927, partu ventoza 281.
Jornalista : Nelson de Sousa
Editór : Cancio Ximenes

