CAC hahú halo identifikasaun ba dekanu UNTL falsifika dokumentu
DILI, 08 outubru 2024 (TATOLI)—Komisaun Antí-Korrupsaun(CAC, sigla portugés) hahú halo ona identifikasaun ba dekanu Universidade Nasionál Timor-Lorosa’e (UNTL) ne’ebé foti osan Estadu ho maneira falsifikasaun dokumentu ba relatóriu inklui guia de marsa.
Kestaun ne’e levanta husi estudante inklui dosente na’in-rua husi Fakuldade Filosofia Siénsia Humana (FCH).
“Reitór ho parte universidade labele halo buat ida tanba ita hotu tenke kumpre ba investigasaun, ne’ebé neste momentu CAC halo hela identifikasaun. CAC mai ona husu informasaun no dadus, ami fornese ona. Ita espera katak iha tempu determinadu ruma sei iha solusaun no rezultadu husi investigasaun ne’ebé CAC halo, husi ida-ne’e mak ita foin bele foti medida ruma, karik dekanu komete irregularidade ruma, maka nia tenke kumpre erru ne’ebé komete, talvez iha sansaun ruma ba nia,” Reitór UNTL, João Soares Martins, hateten iha ninia knaar fatin, tersa ne’e.
Bainhira investigasaun seidauk hotu maka Tribunál seidauk deside buat ruma, ne’ebé suspeitu iha nia inosénsia.
“Ita-nia Estadu direitu demokrátiku ita labele naran halo sasán arbiru de’it, ne’ebé prosesu hotu ita entrega ba CAC, kuandu termina pois mai ita sei toma medida bazeia ba rezultadu ne’ebé sira hetan iha sira-nia investigasaun,” Reitór akresenta.
Notísia relevante : Dosente balun iha UNTL abandona aula iha FAGRI
Aleinde ne’e, UNTL nu’udar universidade públiku ne’ebé tenke tuir lei ne’ebé iha. Hafoin ne’e, profesór na’in-rua hamutuk ho estudante filosofia sira dehan a’at sira-nia dekanu no husu demisaun dekanu tanba dehan imajen ladún furak ba kolega dosente sira balun.
“Ami halo kedas enkontru atu rezolve situasaun ne’e, nune’e mós sira dehan tenke demite dekanu, entaun ita tenke hatene katak UNTL universidade públiku, ita tenke funsiona dentru de regra no forma lei ne’ebé vigór hela. La’ós dehan grupu ida mai hatun dekanu, reitór hatun kedas ne’e laloos. Sai dekanu ne’e la’ós reitór mak nomea, maibé nia prosesu ne’e liuhusi eleisaun, entaun demisaun ne’e nia prosesu oin seluk, tanba tenke tuir regra no estatutu fakuldade nia ne’ebé enivigór,” nia dehan.
Reitór husu parte universidade labele julga ema ida tanba grupu seluk mai aprezenta razaun. Tanba ne’e, parte universidade deside koopera ho CAC nune’e bele iha solusaun.
“Ita labele julga ema ida tanba grupu seluk mai aprezenta razaun ruma, presiza órgaun kompetente CAC no Tribunál sira mak tenke haree faktu sira ne’e loos ka lae, ita hein prosesu sira-ne’e, investigasaun halo hela. Ami prontu koopera atu fornese informasaun no evidénsia sira ne’ebé sira husu. No entantu problema ne’e seidauk sai ba CAC karik ita bele rezolve maibé tanba ba ona iha CAC entaun ita hein de’it,” nia tenik.
Akadémiku husu estudante sira atu nafatin mantein trankuilidade, permite estudante Filosofia sira-nia hakarak kontinua aula, sira ne’ebé iha monografia mantein nafatin asisténsia husi dosente sira hodi bele finaliza.
“Husu atu labele perturba fakuldade sira seluk ninia atividade. Ida-ne’e mak importante husu ba sira atubele kompreende nune’e prosesu aprendizajen sira la’o normál,” nia katak.
Iha sorin seluk, dosente Moises Soares Magno ho dosente João dos Santos, konsidera dekanu fakuldade FCH, Martinho Borromeu halo korrupsaun ka foti osan Estadu nian ho maneiru falsifikasaun dokumentu ba relatóriu inklui guia de marsa.
“Ami na’in-rua hakarak hato’o ba públiku problema sériu boot rua iha fakuldade Filozofia UNTL, dahuluk dekanu naok osan Estadu nian no daruak dekanu hasai dosente matenek no hakuak metin dosente beikten hanesan nia,” nia relata.
Kada tinan FFCH simu osan peskiza no estájiu ho montante hamutuk $45.000 hodi halo peskiza maibé la halo peskiza hodi falsifika dokumentu liuhusi asina guia de marsa hodi halo korrupsaun.
“Fakuldade Filozofia tinan-tinan hetan osan ba peskiza. Tuir dadus ne’ebé ami na’in-rua asesu iha tinan-2022 no tinan-2023 fakuldade Filozofia simu osan $45.000 kada tinan ho nune’e tinan-rua ne’e $90.000,” nia katak.
Dosente na’in-rua ne’ebé halo denúnsia ba públiku ne’e afirma sira na’in-rua prontu simu nia konsekuénsia bainhira ko’alia sai lialoos ba públiku.
“Ami na’in-rua prontu simu konsekuénsia saida de’it husi ko’alia lia loos ida-ne’e. Tanba ami na’in-rua hanoin katak ho ko’alia lia loos ida-ne’e, bele salva osan povu nian no salva edukasaun iha fakuldade Filozofia UNTL. Saida mak metin iha ami na’in-rua nia neon hodi halo ami na’in-rua brani ko’alia sai ne’e mak osan no kargu ne’e labele sosa lia loos iha ami na’in-rua. Lia loos tenke nafatın lia loos no lia loos tenke manán kargu no osan inklui buat a’at hotu,” nia deklara.
Jornalista : Osória Marques
Editora : Julia Chatarina
