DILI, 14 novembru 2024 (TATOLI) — Sekretáriu Estadu Kooperativa (SECoop, sigla portugés) Servisu hamutuk ho Banku Sentrál Timor-Leste (BCTL, sigla portugés), fasilita formasaun ba Movimentu Kooperativa sira iha Timor-Leste atu bele uza dijitalizasaun.
Sekretáriu Estadu Kooperativa Arsenio Pereira da Silva, hateten formasaun ida hanesan kontínuasaun husi asina MoU ne’ebé mak Sekretáriu Estadu Kooperativa ho BCTL halo atu fasilita ba Movimentu Kooperativa sira kona-ba dijitalizasaun.
“Ha’u hanoin formasaun ida-ne’e kontínua husi MoU ne’ebé mak SECoop ho BCTL asina ne’e, atu fasilita ba movimentu kooperativa sira atu halo, liuliu iha tranzisaun ne’ebé mak iha, partikularmente ba dijitalizasaun nian Arsenio Perreira da Silva, ba jornalista sira iha Salaun Luz Clarita, ohin.
Nia esplika, BCTL, ohin, nia reprezentante ho tan banku sira ne’ebé mak utiliza dijitál ba sesaun sira ne’e atu bele partilla informasaun ba movimentu kooperativa sira.
“Hanesan ohin ha’u-nia intervensaun dehan katak ida-ne’e foin primeiru vez hahú, ba futuru ha’u hanoin la’ós iha Dili de’it, ami mós prepara ami-nia funsionáriu sira ho formadór sira, tanba sira mak tenke ba fó formasaun direta ba tuir programa SECoop ninian ba movimentu kooperativa sira”, nia dehan.
Nia relata, banku sira mak iha koñesimentu kle’an kona-ba uza dijitalizasaun, mundu agora lahanesan uluk.
“Tanba mundu ohin loron ne’e, lalika do’ok ba de’it Indonézia de’it, ita ba restaurante agora, ita tenke iha kartaun, uza barkode no ita la uza ona osan cash”, nia afirma
Tanba ne’e, SEKoop husu ba funsionáriu sira atu partisipa másimu para iha 2025 sira bele implementa ona programa sira ne’e.
“Ne’e mak ha’u husu ba ha’u-nia funsionáriu sira, atu depois iha diresaun ida mak sei tama konta ba ida ne’e, tinan oin 2025 nian ita bele implementa daudauk, liuliu ba Movimentu Kooperativa sira”, nia haktuir.
Nia akresenta, ohin ne’e hanesan sensibilizaun ida atu hatudu mós ninian vantajen sira ba aplikasaun no implementasaun sistema dijitalizasaun ba pagamentu sira ne’e.
“Ne’ebé ohin iha ne’e ita haree Telemor mós iha, BNCTL ne’e ita-nia banku, maibé ke agora sira foin lansa sira nia produtu ida be UN Pay ne’e, ha’u la hanoin ita bele nasaun ida ne’ebé ita la uza ona osan cash, la uza kartaun ida-ne’e, ita bele ba halo pagamentu ka ita halo order otél, ita bele selu saida de’it ita bele uza, ha’u hanoin pazu ida ke Importante ita tenke hakat ba nafatin”, nia haktuir.
Sekretáriu Estadu Kooperativa mós enkoraja Movimentu Kooperativa sira atu bele implementa aplikasaun hirak ne’ebé mak iha.
Iha fatin hanesan, Reprezentante Kooperativa kréditu Defisiénsia Matan Iha Timor-Leste, Prezidente Fiskál Gilberta dos Santos Perreira, apresia ba kooperasaun entre Sekretáriu Estadu Kooperativa ho BCTL hodi fasilita informasaun ba membru kooperativa hotu.
“Hanesan, Prezidente Fiskál ami-nia kooperativa naran kréditu defisiénsia matan, primera-ves apresia ba kooperasaun ba servisu hamutuk entre BCTL ho SECoop kona-ba informasaun hodi bele fasilita ida-ne’e ba membru sira, espesilmente kooperativa ne’ebé eziste iha Timor-Leste”, Gilberta esplika.
Nia informa, ida-ne’e hanesan parte orizonte kona-ba sistema dijitalizasaun oinsá atu transfere osan liu husi sistema dijitalizasaun sira.
“Ida-ne’e, di’ak tebes atu hafasil ita lalika gasta tempu ba forma ka gasta tempu hodi la’o, maibé liu husi sistema dijitalizasaun hafasil, ita atu hala’o trasferénsia ka pagamentu ba ita-nia atividade”, nia dehan.
Nia subliña, programa ne’e di’ak tebes ba ema ho defisiénsia sira Timor-Leste oinsá atu hasa’e koñesimentu atu sira bele komprende didi’ak prosesu pagamentu liuhusi dijitalizasaun.
“Atu hare’e ba kréditu ami-nia kooperativa ne’e foin estabelese iha 2022, foin hahú no ami foin estabelese seidauk hetan kréditu husi BCTL, maibé ami iha planu ba oin husi formasaun ne’ebé SECoop fó no mós formasaun seluk ajuda ami atu bele asesu ba kréditu ne’ebé bele ajuda ami-nia kooperativa”, nia konklui.
Formasaun ne’e partisipa husi membru kooperativa sira husi munisípiu 12 inklui REAOA no formadór mai husi BCTL, Telemor no Sekretáriu Estadu Kooperativa.
Jornalista : Felicidade Ximenes
Editór : Zezito Silva




