Top

Vírus HMPV la halo ema ida moras to’o mate

Reprezentante Organizasaun Mundiál Saúde (OMS) iha Timor-Leste, Arvind Mathur. Imajen Tatoli/Francisco Sony.

DILI, 10 janeiru 2025 (TATOLI)—Reprezentante Organizasaun Mundiál Saúde iha Timor-Leste (OMS), Arvind Mathur apela ba timoroan tomak atu labele pániku kona-ba Human Metapneumovirus (HMPV), tanba surtu ne’e hanesan sintoma ba moras kamaan sira.

Nia hato’o ida-ne’e relasiona ho vídeo ida-ne’ebé sírkula hatudu ospitál lubuk ida iha Xina ne’ebé nakonu ho pasiente sira ho moras respiratóriu, inklui HMPV.

“La presiza pániku, tanba vírus ne’e bele dehan vírus ne’ebé kamaan. Tanba ne’e, OMS serbisu hamutuk ho Ministériu Saúde hodi buka solusaun tuir siénsia no dadus ne’ebé iha, hodi prevene vírus ne’e,” Arvind Mathur ba jornalista sira iha nia eskritóriu, Caicoli, Dili, sesta semana kotuk.

Nia esplika, to’o oras ne’e OMS seidauk deteta kazu HMPV ne’ebé grave, no kazu hirak-ne’e aumenta de’it iha tempu udan ka malirin no oras ne’e daudaun iha TL seidauk detetadu.

“Surtu HMPV ne’e mínimu tebes no la halo ema ida moras to’o mate, tanba HMPV iha sinál hanesan gripe baibain, isin-manas, me’ar, dada iis susar no hanesan moras komún sira seluk ne’ebé ita iha esperiénsia,” Arvind informa.

Notísia relevante: Timor-Leste seidauk rejistu kazu HMPV

Tuir nia, moras HMPV komún liu iha labarik sira, ema sira ho sistema imunidade ne’ebé fraku no mós ferik-katuas sira.

“Maski HMPV laiha impaktu, ita mós tenke matan-moris no prepara buat hotu hodi responde ba situasaun,” nia fó hanoin.

Nia hatutan, maski seidauk deteta HMPV iha TL no surtu komún, se ema ruma hetan gripe, la signifika nia iha HMPV.

“Klinikamente, se ema ida hetan infesaun ho flu, ne’e la signifika katak sira iha HMPV. Buat hotu-hotu tenke koko uluk iha laboratóriu. Entaun, oras ne’e daudaun, seidauk iha kazu ruma ne’ebé relata, maibé OMS serbisu hamutuk ho Ministériu Saúde hodi prepara laboratóriu sira, ospitál sira no sistema sira vijilánsia nian hodi hatán ba surtu refere,” nia tenik.

Husi esperiénsia kazu Covid-19, Arvind dehan, OMS prontu atu responde ba kazu HMPV karik detetadu iha TL, preparasaun hotu-hotu halo ona hahú husi fó formasaun ba traballadór sira hodi responde ba kazu emerjénsia.

Orijen husi moras HMPV

Human Metapneumovírus (HMPV) relata uluk iha tinan 2001 hosi grupu peskizadór virolojia nian ida husi Olanda. Vírus ida-ne’e hada’et liuhosi kontatu diretu entre ema ka ema, ka bainhira ema ruma kona superfísie ne’ebé kontaminadu.

Sita hosi revista Epidemiology of Human Metapneumovirus, peskizadór Bernadette G. Van Den Hoogen ho kolega sira deteta HMPV iha sekresaun respiratóriu hosi labarik ki’ik na’in 28 iha Olanda no inisialmente destaka hosi vírus respiratóriu komún sira seluk.

Jornalista: Felicidade Ximenes

Editór: Xisto Freitas da Piedade

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!