Top

MD propoin revizaun lei Prezidensiál no Prokolu Estadu

Ministru Defeza, Donaciano Costa Gomes 'Pedro Klamar Fuik'. Imajen Tatoli/Egas Cristóvão

DILI, 23 janeiru 2025 (TATOLI)–Komisaun B ne’ebé trata asuntu Defeza no Seguransa ho Negósiu Estranjeiru iha Parlamentu Nasionál (PN), kinta ne’e, simu audiénsia Ministériu Defeza (MD) hodi halo diskusaun atu halo revizaun ba lei númeru 4/2014, 03 jullu, Prezidensiál no Protokolu Estadu.

“Ministériu Defeza hetan audiénsia ho Komisaun B, ko’alia kona-ba kestaun balun ne’ebé mak Komandu F-FDTL no Ministériu Defeza koloka kona-ba lei Prezidensiál no Protokulu Estadu, tanba iha lei ida-ne’e tuir realidade ne’ebé mak iha no pontu de vista husi Ministériu Defeza no Komandu F-FDTL, presiza haree filafali atubele halo enkuadramentu di’ak liu iha hanoin ne’ebé ami koloka atu lei ida-ne’e valoriza oinsá mak iha orden presidénsia ne’e bele koloka militár sira hanesan eis titulár CEMFA (Chefe de Estado-Maior das Forças Armadas), eis Vise CEMFA, eis Jenerál, Komandante komponente sira mós hetan fatin tuir orden Prezidensiál ne’ebé mak adekuada,” Ministru Defeza, Donaciano Costa Gomes ‘Pedro Klamar Fuik’, hato’o hafoin ramata audiénsia iha sala Komisaun B iha PN.

Nune’e mós, iha lei ne’e tenke abranje ba instituisaun balun hanesan Institutu Defeza Nasionál (IDN) nia Diretór ho Ofisiál Superiór sira seluk ne’ebé mak relevante iha estrutura FALINTIL-Forsa Defeza Timor-Leste (F-FDTL).

“Ami propoin atu haree filafali lei ne’e tanba iha posibilidade halo revizaun, maibé sujestaun husi Parlamentu Nasionál Komisaun B nian hatete katak, ministériu relevante mak Ministériu Defeza sei aprezenta proposta-lei iha Konsellu Ministru pasa mak sai fali proposta revizaun lei,” nia akresenta.

Governante ne’e dehan, durante audiénsia iha diskusaun kle’an kona-ba seguransa lei, tanba lei ne’e foin mak aprova iha jullu 2024, nune’e presiza tempu balun atubele tama lai iha vigór hafoin mak iha proposta revizaun. Maibé konsidera tempu fulan-neen sufisiente ona iha seguransa lei hodi halo proposta revizaun.

“Tuir fali oinsá reforsa lei ne’e, bele reforsa pozisaun Estadu ein termu protokolár no tuir fali mak natureza lei ne’e tenke define didi’ak oinsá labele dimínui karater espíritu lei nian tuir ita-nia Estadu direitu no konstrusaun Estadu no nasaun, ida seluk mak orden Prezidénsia ne’e kadeira ida-ne’ebé mak númeru tutuir malu dahuluk, daruak, datoluk to’o ema hotu ita-nia sosiedade ne’e, órgaun Estadu, personalidade titulár no eis titulár, membru Parlamentár, eis CEMFA sira hotu ida-idak iha ninia fatin se mak tuur, para depois ita labele iha dezentendimentu bainhira iha serimónia ruma ita buka fatin la hetan, tanba ida-idak determina fatin la tuir orden Prezidensiál ,” nia tenik.

Notísia relevante : PN aprova projetu-lei Presidénsia no Protokolu Estadu iha finál global

Iha 11 juñu 2024, PN liuhusi reunaun plenária aprova projetu-lei númeru 7/VI(1a)-Prezidensiál no Protokolu Estadu iha finál globál ho votu afavór 59, kontra 0 no abstensaun ida.

Enkuantu, tuir textu orijinál projetu-lei ne’e iha nia espozisaun motivu katak laiha ordenamentu jurídiku nasionál ba rejime jurídiku relativa ho organizasaun serimónia ofisiál nomós regula relasionamentu protokolár ba alta entidade públika iha serimónia Estadu no disiplina funsionamentu protokolu Estadu.

Realizasaun serimónia ofisiál durante tinan 20-resin ona hetan esperiénsia nesesáriu hodi identifika problema nune’e projetu-lei ne’e ho objetivu atu rezolve.

Definisaun relasionamentu protokolár ba diferente autoridade prezente iha serimónia ofisiál espresaun plurasimu polítiku, sosiál no kulturál hanesan únika realidade nasionál, ho razaun ne’e ho sériu impoen aprovasaun rejime jurídiku ida kona-ba orienta hodi garante efikásia organizasaun serimónia protokolár, nu’udar espresaun própria dignidade Estadu.

Iha kapítulu dahuluk prinsípiu jerál iha artigu dahuluk ho nia objetu husi prezente lei dispoen kona-ba relasionamentu protokolár ba titulár altu kargu públiku.

Nomós artikulasaun relasionamentu protokolár refere númeru anteriór protokolu Estadu ho rejime protokolár espesiál, hanesan protokolu no serimoniál diplomátiku, militár no seguransa, rejime viajen ofisiál, onra militár no deklarasaun lutu nasionál.

Prezente lei ne’e ninia ámbitu aplikasaun iha territóriu nasionál inklui iha misaun diplomátika no konsulár repúblika demokrátika Timor-Leste iha exterior.

Iha projetu-lei ne’e regula mós serimónia protokulu Estadu ba órgaun soberania haat, nomós entidade sira seluk ba alta entidade estranjeiru no internasionál iha tratamentu protokolár no entidade diplomátika.

Ba mós autoridade lokál, autoridade relijozu, autoridade universitáriu, sosiedade sívil.

No ko’alia mós kona-ba vizita Estadu husi Xefe Estadu estranjeiru no vizita ofisiál husi Xefe Governu estranjeiru, membru Governu no kargu a’as husi organizasaun internasionál no administrasaun Estadu estranjeiru.

Jornalista     : Nelson de Sousa

Editora          : Julia Chatarina

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

Sponsored
error: Content is protected !!