DILI, 28 Janeiru 2025 (TATOLI) – Gregorio Saldanha rejigna aan hosi Kargu Prezidente Autoridade Munisípiu Dili (AMD) tanba iha irregularidade administrativa no finanseira ne’ebé mosu iha AMD no Ministériu Administrasaun Estatál (MAE).
“Ha’u-nia mandatu, ha’u hasoru irregularidade grave sira iha prosesu administrativu, inklui falsifikasaun dokumentu no prosesu sira ne’ebé duviduzu. Preokupante liu mak situasaun iha servisu rekolla lixu manuál, neʼebé identifika tinan ida halakon osan Estadu maizumenus dólar millaun ida (millaun $1). Dadus sira-ne’e fasilita husi relatóriu sira, rejistu husi sistema automátiku Tibar nian no evidénsia fotográfiku no videográfiku husi fulan Agostu 2023 to’o Agostu 2024″, PAM Sesante, Gregorio Saldanha, hateten liuhusi konferénsia imprensa, iha AMD Matadouro, tersa ne’e.
Gregorio rejigna aan husi kargu PAM la’os superior mak hasai maibé sentidu responsabilidade ba povu.
‘’Ha’u mak hakarak rejigna aan, la’os superiór mak hasai ha’u. Tanba ho sentidu responsabilidade kle’an ba povu Munisípiu Dili, hafoin tetu no hanoin didi’ak. Desizaun ida-ne’e todan maibé ha’u tenke rejigna aan, nune’e PAM foun bele mai hadi’a no ha’u nafatin kontribui hanesan sidadaun ida”, Gregorio dehan.
Nia husu ba Ministru Administrasaun Estatál atu halo auditória ba kestaun ne’e tanba to’o agora seidauk iha resposta. Ida-ne’e parte ida hodi deside rejignasaun.
“Obstákulu ba realizasaun auditoria, iha fulan-Setembru 2024, ha’u nian. husu ba Sr. Ministru Administrasaun Estatal atu halo auditoria ba servisu AMD nian. Maibé, auditoria ne’e foin hahú iha dezembru no to’o agora, ha’u seidauk simu Informasaun ruma kona-ba ninia rezultadu. Situasaun ida-ne’e fó impaktu no trava implementasaun medida koretiva sira ne’ebé urjente”, Saldanha dehan.
Aleinde ne’e, falta autonomia administrativu, ne’ebé dependénsia demais ba Ministériu Administrasaun Estatal (MAE) ne’ebé estraga kapasidade atu prepara didi’ak desentralizasaun poder lokál, tuir polítika Governu dasia nian.
Nia dehan, razaun seluk ba rejigna aan tanba mós desizaun unilaterál no falta koordenasaun intensaun atu transfere unidade Project Management Unit (PMU) husi AMD ba MAE.
“Ida-ne’e mós prejudika ami-nia kapasidade atu superviziona téknikamente servisu limpeza urbana. Piór liután, MAE halo estensaun kontratu empreza limpeza sira, sem konsulta uluk ho AMD. Ida-ne’e hamate esforsu sira ba melloria no prejudika ijiéne no saúde públiku sidadaun Dili nian”, nia esplika.
Nune’e’e mós, konflitu kompeténsia, sesante PAM Dili hatete, Diresaun Jestaun Merkadu no Turizmu (GMT) ne’ebé hala’o serbisu munisipál nian, tuir loloos submete ba AMD, maibé infelizmente SEATOU maka kontrola lorloron hodi atua ho violénsia hasoru vendedór ambulante ka komunidade kiak sira ne’ebé hela iha espasu públiku ho sira-nia sasan.
“Ida-ne’e sai hanesan konsekuénsia, AMD maka hetan fali krítika no akuzasaun husi públiku hanesan autór no responsável ba aktu sira-ne’e. Preokupasaun étika no sosiá hanesan sidadaun, veteranu no Prezidente Autoridade Munisipál. Ha’u labele simu prátika violentu sira ne’ebé haterus tan sidadaun Dili. Sem kria uluk kondisaun mínima alternativa, Ami rejista katak, situasaun ida-ne’e atu repete fali prátika dezumanu sira ne’ebé uluk ema rai seluk sira halo hasoru ita nia povu, hahalok iresponsável ne’ebé ita nunka konkorda to’o ita manán Independénsia”, nia dehan.
Razaun hirak ne’e mak konklui katak realidade sira ne’e mak trava servisu ne’ebé ho efikasia no integridade.
“Haree ba buat sira ne’ebé temi iha leten, ha’u konklui katak realidade sira ne’e maka trava ha’u atu hala’o ha’u-nia knaar ho efikasia no integridade, neʼebé ha’u konsidera importante. Ha’u ho ha’u-nia ekipa serbisu maka’as ona atu hadi’a AMD, kombate indisiplina, korupsaun, nepotizmu no prátika familiarismu nian, tuir kompromisu Governu IX nian. Maibé infelizmente, obstákulu sira neʼebé ami hasoru, sente hanesan lahetan apoiu institusionál hodi kumpre promesa sira neʼebé ita halo ona ba povu Timor Leste, liuliu kapitái Dili. Nune’e, halo ha’u-nia prezensa iha kargu PAM Dili ne’e, la sustentável ona atu kuntinua”, nia dehan.
Maske nune’e, PAM Dili iha nia dever atu hato’o agradesimentu ba fiar no kolaborasaun husi kolega sira iha AMD, husi superiór sira iha MAE no Governu IX, iha lideransa Sua Exelénsia Maun Boot Xanana Gusmão.
“Ikus, hau hakarak husu deskulpa ba povu sidade Dili tanba ha’u tenke para iha dalan klaran, maske iha ona planu oinsá dezenvolve sidade Díli ba oin kona-ba lixu, merkadu, rate, jardin, no atendimentu sira seluk ba komunidade nia nesesidade sira. Nune’e, dala ida tan ha’u deklara ba públiku ha’u-nia rejignasaun nu’udar PAM Dili. Ha’u deseja susesu ba PAM foun atu kontinua serbisu ho lalais maibé ho loloos hodi lori mudansa sira no afirma ha’u-nia kompromisu ba dezenvolvimentu sidade Dili no moris di’ak ba sidadaun sira hotu”, nia remata.
Diretór Jerál Desentralizasaun Governu Lokál, António Guterres, hatete kona-ba subtituisaun PAM Dili foun ne’e MAE mak iha kompeténsia kona-ba ida-ne’e no kona-ba PAM interinu mós.
Ministru Administrasaun Estatál, Tomás do Rosário Cabral fó pose ba Gregório da Cunha Saldanha “Mouris”, nu’udar Prezidente Autoridade foun ba Munisípiu Dili, iha loron 1 fulan-Marsu tinan 2024.
Gregorio Saldanha hetan nomeasaun husi Primeiru Ministru Kay Rala Xanana Gusmão, tuir proposta Ministru Administrasaun Estatál, liuhusi despaxu n.16/GPM/II/2024, loron 28 fulan-Fevereiru, hodi troka Guilhermina F.S Ribeiro, ne’ebé okupa ona knaar ne’e dezde tinan 2021.
Notísia relevante : Gregório Saldanha simu pose husi MAE, Prioriza área 12 durante mandatu
Jornalista: Osória Marques
Editór : Zezito Silva





