LAUTEIN, 05 Marsu 2025 (TATOLI)—Prezidente Autoridade Munisípiu (PAM) Lautein, Melio de Jesus, hateten kondisaun estrada rurál iha munisípiu Lautein ne’e 98% aat grave.
“Munisípiu Lautein, ita ko’alia kona-ba estrada rural, 98% iha kondisaun ida-ne’ebé aat grave, hahú kedan ita ukun-aan iha 1999 to’o mai ohin loron. Ba estrada nasionál, 76% mak iha kondisaun ne’ebé grave, estrada Munisipál 79% ita iha kondisaun ne’ebé grave,” Prezidente Autoridade Munisípiu (PAM) Lautein ne’e hateten ba Agência TATOLI iha edifisiu PAM Lautein, tersa ne’e.
Nia dehan, kona-ba kondisaun estrada aat grave ne’e, nia parte aprezenta ona ba Governu sentrál liuhusi planu asaun anuál 2024 nian ne’ebé mensiona mós kona-ba grande projetu sei tama ba iha fundu infraestrutura.
“Ita ko’alia kona-ba estrada munisipál, estrada nasionál, estrada rurál sei kompeténsia tomak iha nasionál liuhusi Ministériu Obra Públika (MOP). Kompeténsia ne’ebé mak munisípiu iha ne’e mak haree ba Programa Dezenvolvimentu Integradu Munisípiu (PDIM) no Programa Nasionál Dezenvolvimentu Suku (PNDS). Ida-ne’e mak ita implementa daudaun hela iha Lautein atu haree oinsá atu halo konstrusaun ba estrada rurál sira liuliu iha área remota. Buat seluk, hanesan edukasaun, saúde no bee-moos, ida-ne’e mak agora ita hala’o hela iha munisípiu Lautein,” nia dehan.

Aleinde ne’e, ko’alia kona-ba eletrisidade iha Lautein ne’e iha 98% mak asesu ona ba eletrisidade no hela de’it Aldeia 11 mak seidauk asesu ba liña eletrisidade maibé Governu iha programa rua ne’ebé la’o hela ba eletrisidade nian mak bolu dehan PEK (Programa Eletrifikasaun Komunitária) no programa eletrifikasaun nasionál ne’e liuhusi mekanizmu konkursu públiku iha nasionál.
Maibé, tuir nia, kona-ba PEK ne’e komunidade mak servisu no diresaun EDTL só fornese de’it nia tékniku sira ho materiál hanesan airin, fiu no asesores sira seluk tan.”
“Husi Aldeia 11 ne’e ida la’o ona iha Suku Laivai ne’ebé pertense ba Aldeia Vaniria nian komesa la’o ona, agora planu fali ba iha Postu Administrativu Iliomar tanba iha ne’ebá aldeia rua mak seidauk asesu eletrisidade, iha parte seluk mak Alde Valo iha Postu Aministrativu Lautein no Aldeia rua iha Luro mak seidauk asesu ba eletrisidade maibé agora iha ona prosesu ba iha PEK ninian,” nia hateten.
Estrada Munisipál
“Kona-ba estrada munisipál agora daudaun ita haree rasik agora hahú la’o hela. Kona-ba estrada nasionál husi LAUTEIN mai iha Lospalos Vila, Lautein ba Com iha ona prosesu konkursu públiku hein de’it divulgasaun ba empreza hirak ne’ebé sei manán, para atu halo konstrusaun. Ida-ne’e mak iha loron 01 Marsu 2025 foin lalais, iha sensibilizasaun ida-ne’ebé mai direita husi ita-nia Primeiru-Ministru no membru Governu sira ho komunidade, para hatene bainhira konstrusaun la’o sira-ne’ebé uma besik dalan ninin atu koopera,” nia dehan.
Nia hatutan, iha relasaun mós ba kestaun estrada urbana ninian hanesan iha Lospalos Vila tau ona planu ba iha 2026, atu nune’e bele halo reabilitasaun estrada sira ligasaun Lospalos ba Luro, Lospalos ba Iliomar, estrada ba Lorehe no estrada ba Tutuala.
“Ita tau ona ba planu 2026, tanba Primeiru-Ministru rasik mak husu atu nune’e bele reabilita estrada sira iha munisípiu laran. Ita fiar katak, neineik-neineik ita sei rezolve hotu ita-nia problema sira relasiona ho infraestrutura báziku ninian,” nia hateten.
Totál Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2025 ba Munisípiu Latein hamutuk millaun $8.6. Husi totál ne’e, fahe ba kapitál dezenvolvimentu hamutuk rihun $900 ne’ebé sei implementa ba projetu hamutuk neen (6) ne’e foun ho nia orsamentu hamutuk rihun $500-resin.
Maibé ba Munisípiu Lautein ba tinan ida-ne’e ho projetu hotu ne’ebé tau husi munisípiu rasik no Governu sentrál liuhusi fundu infrastrutura kona-ba hadi’a estrada sira, loke merkadu munisípiu nian foun no projetu seluk tan hamutuk millaun $240.
Jornalista : Hortencio Sanchez
Editór : Cancio Ximenes





