iklan

EDUKASAUN, DILI

Falta koñesimentu kona-ba prevensaun VBJ sai dezafiu ba estudante 

Falta koñesimentu kona-ba prevensaun VBJ sai dezafiu ba estudante 

Ekipa ho estudante sira foto hamutuk hafoin sesaun enseramentu. Imajen espesiál

DILI, 14 Marsu 2025 (TATOLI)-Reprezentante Reitór Institute of Business (IOB), Loudivina Maria Vitor, hateten falta koñesimentu kona-ba prevensaun violénsia bazeia ba jéneru sai dezafiu ba estudante sira.

Tanba ne’e ohin realiza workshop kona-ba prevene violénsia hasoru feto no labarik feto sira iha universidade. Atu hatene importánsia husi workshop ne’e oinsá mak bele halo prevensaun ba violénsia bazeia ba jéneru no asédiu seksuál ne’e maka akontese iha universidade sira liu-liu iha Institute of Business.

“Dezafiu ne’ebe estudante sira hasoru mak vitima sira la brani ko’alia sai entaun husi workshop ida-ne’e bele loke estudante sira nia hanoin, oinsá mak bele halo prevensaun ba violénsia bazeia ba jéneru no asédiu seksuál nomos husi workshop ida ne’e bele hatene mekanizmu, oinsá atu hasoru kazu ida ne’e no bele prosesu kazu violénsia no asédiu seksuál ne’e ba oin”, nia dehan iha Kampus IOB, Fomentu, sesta ne’e.

Nia hatutan: “importánsia husi workshop ne’e fó hanoin fali mai ita oinsá mak ita halo prevensaun violénsia bazeia ba jéneru no asédiu seksuál. Kazu ida ne’e ita haree ba realidade akontese iha sosiedade hotu-hotu, inklui sosiedade akadémiku. Ita haree ho matan no akompaña katak kazu ne’e mós bele akontese ba estudante ho estudante, dosente ho dosente no mós dosente ho estudante”.

Reprezentante Reitór sublina sosiedade akadémika presiza fó espasu ida-ne’ebé mak seguru no livre hosi kazu oin-oin.

“Agradese to’o agora ita IOB to’o agora laiha kazu ida hanesan ne’e. Ami espera katak ba oin kazu hanesan labele akontese, tanba sosiedade akadémiku ita presiza fó espasu ida ne’ebe maka seguru, konfortavel no livre husi violénsia bazeia ba jéneru nomos asédiu seksuál, atu nune’e bele garante ba ita nia prosentu aprendizajen,” nia esplika.

Diretora-Jerál Interina Sekretáriu Estadu ba Igualade (SEI), Apolonia da Cunha, hatete violénsia bazeia ba jéneru inklui asédiu seksuál hanesan violasaun kontra feto no labarik feto nia direitu ne’ebé akontese barak iha sosiedade. Asédiu Seksuál mós akontese iha kampus, ne’ebé autór mai husi profesór ba estudante no entre estudante ho estudante sira. Asédiu Seksuál fó impaktu negativu la’ós de’it ba feto vítima maibé ba instituisaun kampus no ba komunidade kampus ne’e rasik.

Tanba ne’e presiza kria mekanizmu atu halo prevensaun ba VBJ iha kampus liu husi estabelese polítika ba prevensaun no protesaun ba vítima, hodi hasa’e koñesimentu instituisaun akadémika nian no mós kria mekanizmu kampus atu hala’o prosesu hato’o keisa no relatóriu.

“Tanba ne’e, loron ohin ita hahú halo diálogu atu introdús saida mak dehan kampus seguru no mekanizmu saida mak tenke estabelese atu asegura kampus bele seguru”, dehan Diretór Jerál SEI.

Nia dehan, modelu Kampus Seguru hahú implementa ona iha UNTL, ne’ebé hetan apoiu husi UN Women no Sekretariu Estadu ba Igualdade no apoiu fundu husi Governu Korea liuhusi KOICA. Programa ne’e benefisia ona estrutura kampus, dosente, estudante sira no estabelese ona mekanizmu kona-ba relata kazu hirak ne’ebé mosu iha kampus inklui estabelese ona apoiu konseling ba sobrevivente husi VBJ iha kampus. UNTL mós aloka rekursu ba ninia implementasaun sira inklui alokasaun orsamentu iha Planu Asaun Annuál 2025.

“Ami apresia ba IOB ne’ebe iha inisiativa di’ak atu hahú halo prevensaun ba violénsia bazeia ba jéneru iha kampus. Hahú ho diálogu ne’e, ita bele hametin koordenasaun ba haforsa mekanizmu servisu no apoiu ba vitima sira”, nia apresia.

Tanba ne’e ohin loron sai sasin ba rezultadu koordenasaun servisu hamutuk ne’ebé sei aselera progresu ba prevensaun no mekanizmu apoiu ba vítima sira liuliu iha kampus. Ho diálogu ne’e, sei aumenta rekursu umanu ba iha prevensaun VBJ no lilliu asédiu seksuál no promosaun igualdade jéneru.

“Ita hatene katak bainhira ita investe iha edukasaun sira, ita sei prodús jerasaun foun ho kualidade di’ak no sei kontribui harii pas no dezenvolvimentu sustentável inklui dezenvolvimentu promosaun igualdade jéneru”, niia esplika.

Sekretária Estadu Igualdade servisu hamutuk ho Institute of Business ohin halo diálogu ho estudantes no dosente sira kona-ba kampus seguru ho tema “Prevene violénsia hasoru feto no labarik feto iha Universidade/IOB” ho objetivu atu hasa’e koinesimentu Dosente, Estudante no estrutura Kampus nian kona-ba prevensaun Violénsia Bazeia ba Jéneru (VBJ) inklui tráfiku ba feto no labarik sira.

Tanba violénsia kontra feto no labarik-feto sai nafatin preokupasaun no problema globál no mós akontese iha kontestu Timor-Leste, kuaze feto ida husi feto na’in tolu hasoru violénsia iha sira-nia moris husi parseiru intimu, violénsia hasoru feto la’os de’it akontese iha uma-laran maibé akontese mós iha fatin públiku, Husi relatóriu Vulnerable Person’s Unit (VPU) tinan 2023 nian, relata katak kazu violénsia seksuál ne’ebé akontese hamutuk 41 iha Janeiru to’o Juñu 2024, No labarik barak liu mak akontese iha Dili.

Estudante husi IOB, Anita da Costa, hateten workshop ida ne’e importante tebes ba estudante sira, tanba oinsá maka estudante sira bele prevene violénsia no asédiu seksuál ne’ebé maka akontese iha universidade, oinsá maka estudante sira bele hato’o keixa kona-ba kazu sira violénsia no asédiu seksuál ne’ebe akontese ba sira.

“Importánsia husi workshop ne’e maka bele ajuda ami estudante oinsá maka ami bele hatene kona-ba violénsia no asédiu seksuál ne’e mak akontese iha ami nia kampus no oinsá mak bele prosesu kazu sira ne’ebe mak akontese mai ami estudante sira,” nia dehan

Notísia relevante: SEI kontinua reforsa sistema jestaun violénsia bazeia ba jéneru liuhusi semináriu

Jornalista       : Osória Marques

Editora           : Rita Almeida

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!