PR Horta destaka papél esensiál floresta iha seguransa ai-han

DILI, 21 Marsu 2025 (TATOLI)—Populasaun iha mundu tomak selebra loron 21 Marsu hanesan loron mundiál floresta, ne’ebé tema ba tinan ida-ne’e maka ‘Floresta no Ai-han.’
Timor-Leste hamutuk ho komunidade internasionál selebra data fundamentál ne’e atu reflete kona-ba importánsia floresta nian iha idaidak ninia moris no iha planeta nia sustentabilidade.
“Tinan ida-ne’e, ho tema ‘Floresta no Ai-han’ ami destaka papél esensiál floresta nian iha seguransa ai-han hodi kombate hamlaha no promove meiu subsisténsia sustentável ba ema millaun resin iha mundu tomak,” PR Horta hato’o iha ámbitu loron mundiál floresta, sesta ne’e.
Xefe Estadu dehan, ai-laran sira maka fonte moris nian tanba fornese ai-han mai populasaun, hamoos anin no bee, regula klima no fó abrigu ba biodiversidade ne’ebé riku.
Notísia relevante : Selebra loron mundiál floresta, Governu kuda ai-oan 1.100 iha Ossú
PR Horta relata, iha kontestu Timor-Leste nian, floresta sira hala’o knaar viál ida iha agrikultura, pekuária no subsisténsia komunidade rurál sira nian hodi garante la’ós de’it nutrisaun maibé mós estabilidade ekolójika no ekonómika.
“Ita-nia nasaun hasoru dezafiu signifikativu relasiona ho prezervasaun ambientál, seguransa ai-han no dezenvolvimentu sustentável,” nia subliña.
Aleinde ne’e, desflorestasaun, degradasaun rai no mudansa klimátika fó impaktu diretamente ba populasaun nia abilidade atu prodús ai-han no garante futuru ida ne’ebé prósperu ba jerasaun sira iha futuru oinmai.
“Tanba ne’e, ita reafirma ita-nia kompromisu ba polítika públika sira ne’ebé promove restaurasaun floresta, jestaun sustentável ba rekursu naturál sira no hametin komunidade sira ne’ebé depende ba floresta ba sira-nia sobrevivénsia no subsisténsia,” Xefe Estadu afirma.
PR destaka papél fundamentál Ministériu Agrikultura, Pekuária no Peskas (MAPPF) nian no husi instituisaun no organizasaun hotu ne’ebé servisu lakole ba konservasaun floresta no dezenvolvimentu prátika agríkola sustentável sira.
“Kuda ai-oan ne’ebé ita hala’o iha tinan ida-ne’e iha Balac, Aiteas, iha munisípiu Manatuto, simboliza la’ós de’it ita-nia responsabilidade ambientál, maibé mós inísiu kampaña reflorestasaun nasionál tinan-tinan, ne’ebé nia ezemplu ita hakarak haree reproduz iha aldeia, suku, postu, munisípiu no rejiaun hotu-hotu iha nasaun ne’e, ho apoiu husi viveiru nasionál ai-horis nian. Atu proteje ita-nia floresta sira presiza esforsu koletivu ida,” Prezidente Horta katak.
Nia dehan, envolvimentu husi sidadaun ida-idak, autoridade sira, setór privadu, organizasaun sosiedade sivíl sira, agrikultór no emprezáriu sira, eskola no labarik no foin-sa’e sira esensiál tebes atu garante katak jerasaun sira iha futuru bele kontinua hetan benefísiu hosi rekursu naturál sira ne’ebé iha ohin loron.
“Ha’u konvida família, komunidade no instituisaun hotu-hotu atu hamutuk ho misaun nasionál ida-ne’e kona-ba reflorestasaun no utilizasaun rai ne’ebé sustentável,” nia tenik.
PR Horta konvida públiku iha loron mundiál floresta 2025 ne’e atu hafoun kompromisu atu proteje no valoriza rekursu naturál sira, ne’ebé maka sai hanesan fundasaun ba sobrevivénsia, prosperidade no seguransa ai-han.
TATOLI

