Universidade tolu sai manán na’in ba konkursu filme dalan ba igualdade

DILI, 30 Juñu 2025 (TATOLI)-Institutu Ensinu Superiór (IES) tolu ne’ebé sai manán na’in ba konkursu filme dalan ba igualdade mak hanesan Institutu Katóliku ba Formasaun Profesór (ICFP, sigla portugés), Universidade Nasionál Timor Lorosa’e (UNTL) no Institutu of Business (IOB).
IES 13 ne’ebé partisipa konkursu ne’e mak UNTL, ICFP, IOB, Universidade Dili (UNDIL), Universidade Katólika Timorense (UCT, sigla portugés), Universidade da Paz (UNPAZ), Universidade Orientál Timor Lorosa’e (UNITAL), East Timor Coffee Institute (ETCI), Instituto Ciências da Saude (ICS), Instituto Superior de Filosofia e Teologia Dom Jaime Garcia Goulart (ISFIT), Instituto Politécnico Betanu (IPB), Instituto Profissional de Camossa (IPDC), Dili Institute of Technology (DIT).
Ministru Ensinu Superiór, Siénsia no Kultura (MESSK), José Honório da Costa Pereira Jerónimo, hatete osan ne’ebé sei fó ba manán sira maihusi SEI hamutuk $6.000. Tanba, programa ne’e liga ba igualdade jéneru.
“Vensedór primeru mak ICFP, segundu no terseiru lugár UNTL no quartu lugár mak IOB. Primeru lugár hetan $1.500 segundu lugár hetan $1.000 terseru lugár $750 no quarto lugár $500”, Ministru dehan ba jornalista sira iha Fundasaun Orienta, ohin.
Ministru dehan liuhusi kompetisaun ida-ne’e hanesan kritériu ida hodi adere ba ASEAN tanba husi ASEAN nia kritériu ida mak haree feto no mane hanesan.
Iha fatin hanesan Sekretária Estadu ba Igualidade (SEI), Elvina Sousa Carvalho, hateten liuhusi kompetisaun sira hanesan ne’e iha ensinu superiór sira atu bele halo prevensaun ba asédiu seksuál iha universidade.
“Tanba ita hatene iha ensinu superiór dalabarak sempre mosu asédiu seksuál, entaun SEI ho MESSK atu halo mak prevene asédiu seksuál”, nia dehan.

Vensedór ba primeiru lugár hosi ICFP, Silvestre Azevedo Loila, hatete oportunidade ne’ebé MESSK no SEI fó ba kada universidade ne’e di’ak no liuhosi ida-ne’e bele hasa’e ema nia koñesimentu kona-ba igualdade.
“Ami hosi eskola ICFP Baukau kontente tanba ami bele aprende oinsá hatene kona-ba dalan ba igualdade. Liuhosi kompetisaun bele haklean di’ak liután ami-nia abilidade oinsá halo produsaun vídio. Nune’e bele hanorin mai ita kona-ba igualdade iha instituisaun, universidade, ka eskola sira”, nia esplika.
Espera katak MESSK nafatin servisu hamutuk ho SEI atu promove igualdade jéneru iha universidade, eskola, instituisaun estudu nian.

Estudante hosi UNTL, Abrão do Rosário Soares, dehan la espera sai terseiru lugár ba konkursu filme dalan ba igualdade ne’e. Entaun ida-ne’e sai orgullu ida.
“Ami hetan terseiru lugár tanba esforsu maka’as hodi halo produsaun vídio igualdade jéneru dalan ba futuru ne’e. Ita hakarak halo vídio ne’ebé di’ak mak presiza ekipamentu maibé ami ladún iha ekipamentu ne’ebé di’ak, ne’e sai dezafiu ba ami, no mós produsaun ne’e ho distánsia kilometeu 10, hosi Laulara, Aileu mai to’o Dili. Ida-ne’e ami la’o de’it. Maibé dezafiu sira-ne’e sai matéria ba ami hodi ultrapasa mehi ne’ebé ami iha”, nia dehan.
Nia hatutan, “kompetisaun ne’e sai hanesan esperiénsia ida ne’ebé liga ho área ne’ebé ami foti komunikasaun sosiál. Hosi ne’e bele hasa’e tan ami-nia koñesimentu iha área vídio nian no oinsá bele hatene kona-ba igualdade jéneru iha Timor-Leste”.
Biban ne’e rekomenda ba MESSK ho SEI, atu fasilita ekipamentu karik futuru iha tan kompetisaun nune’e. Seluk presiza iha formasaun kona-ba oinsá halo vídio.
Títulu video ba primeiru lugár “Maria nia hakat” husi ICFP ho ekipa produsaun sira hanesan Silvestre Azevedo Loiola, Donato Alexandre Lemos, Fabia Campos Falolo Freitas, Elma Correia do Rosario.
Segundu lugár ho títulu “Caminho para a igualdade de género” husi UNTL ho ekipa produsaun mak João Fretelino da S. Pam Soares, Samuela Pereira Tilman, Santiago Soares Ribeiro, Amansya Delli Ana.
Terseiru lugár ho títulu video mak “Istória moris inan faluk Rosa Ramos” husi UNTL ho ekipa produsaun Abrão do Rosario Soares, Octaviana I. de Sa Benevides, Alegria da Silva.
Kuarta lugár nia títulu video mak “Dalan ba igualdade” husi IOB ho ekipa Mario da Silva Coelho, Pricilia Maria Jose da C. Freitas, Marcos da Silva, Julianti de Jesus Saldanha.
Notísia relevante: SEI lansa matadalan ba implementasaun deklarasaun Maubessi faze datoluk
Jornalista : Osória Marques
Editora : Rita Almeida

