DILI, 01 Jullu 2025 (TATOLI) – Parlamentu Nasionál liuhusi Komisaun C ne’ebé trata Asuntu Finansa Públika solisita ba Governu atu matein tetu indikativu ba despeza ba Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2026 ho valór billaun $1,85.
Prezidente Komisaun C, Cedelízia Faria dos Santos, dehan nia parte akompaña desizaun Konsellu Ministru nian kona-ba tetu OJE ba tinan oin. “Tuir saida mak ita-nia LEO [Lei Enkuadramentu Orsamentál], dalabarak lori tiha bá KRO [Komite Revizaun Osamentu] osan ne’e devia mantein hanesan ne’e, maibé aumenta [mak] la sura tiha de’it”, nia hato’o liuhusi reuniaun plenária Parlamentu, ohin.
Nia lembra katak, iha 2025, OJE sa’e to’o billaun $2,6, tanba ne’e husu Governu bele tetu, liuliu haree kona-ba taxa ezekusaun ba orsamentu kada tinan nian.
Deputadu ne’e relata mós ezekusaun anuál hahú iha 2018 ho billaun $1,2 (husi totál $1,3), iha 2019 billaun $1,2 (husi totál $1,5), iha 2020 billaun $1,1 (husi montante $1,5), iha 2021 ezekuta billaun $1,4 (husi $1,9), iha 2022 ezekuta billaun $1,7 (husi $2,2).
Iha 2023, iha governasaun rua, Oitavu no Nonu Governu, ne’ebé nia orsamentu ezekuta billaun $1,4 (husi montante $2,2), iha 2024 gasta billaun $1,7 (husi totál $1,8) no iha 2025, reál no obrigasaun foin mak atinje 31% ka ekivalente ba rihun $823,9.
“Ida-ne’e signifika ita-nia orsamentu ne’e hotu-hotu ita gasta kuaze billaun $1,6. Tanba ne’e mak ami husu ba Governu tetu ida agora aprova ou lori ba ne’e se bele mantein hanesan ne’e to’o fin ba. Tanba ita hasa’e boot, maibé ita-nia despeza ka gastu mak ida ne’ebé fila ba fila mai billaun $1,8 tun mai kraik. Laiha sentidu bainhira ita foti osan ne’e boot liu billaun $2,6 hanesan agora dadaun ne’e”, nia realsa.
Deputada husi bankada CNRT ne’e fó hanoin ba Ministériu Finansa atu koidadu uitoan foti osan boot husi Fundu Petrolíferu.
Iha sorin seluk, Vise-Ministru ba Asuntu Parlamentár, Adérito Hugo da Costa, dehan deputadu sira bele halo observasaun no sasukat ba ezekusaun orsamentu 2025 iha trimestre dahuluk nian.
“Maibé, siklu ezekusaun ita tenke haree nia atinjimentu ne’e iha prátika sempre haree trismestre daruak to’o dahaat, ne’ebé ka’er ba kapasidade ezekusaun OJE 2024 nian kuaze atinji to’o 90%, ne’e pozitivu tebes”, dehan.
Notísia relevante: Tetu indikativu ba OJE 2026 hamutuk billaun $1,85
Jornalista: Nelson de Sousa
Editora: Maria Auxiliadora
