OEKUSI, 07 Jullu 2025 (TATOLI) – Autoridade Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi Ambeno (RAEOA) liuhusi Sekretária Rejionál Agrikultura, kontrata empreza Zhanzhiang Unipesoál Lda, ho kustu rihun $55, no iha Segunda ne’e, empreza hahú hasai ona sedimentasaun ne’ebé nakonu iha barrajen Tono.
Notísia relevante:Autoridade RAEOA presiza hasai sedimentasaun ne’ebé nakonu iha barrajen Tono
Sekretária Rejionál Agrikultura, Filomena Sila, informa, planu atu hasai sedimentsaaun ne’e, inísia kedas iha tinan-2024, ho objetivu atu bele akumula hela bee-mota, nune’e bele fornese fila-fali ba natar sira.

“Planu ne’ebé tinan kotuk ita ko’alia, tau duni osan no tinan ne’e ita hahú ona implementasaun iha planu orsamentu 2025 nian, ne’ebé ida-ne’e, ita prevee hela osan ba manutensaun barrajen Tono, nia osan iha rihun $500, maibé ita hasai uluk rihun $55 atu hasai sedimentasaun, husi kompañia Zhanzhiang Unipesoál Lda ho nia durasaun servisu fulan ida,” nia dehan iha barrajén Tono Oekusi, ohin lorokraik ne’e.
Notísia relevante:Debitu bee iha Barajen Mota Tono la sufisiente fornese ba natar
Iha biban ne’e, Diretór Diresaun Rejionál Infraestrutura (DRI), Remigío Nuno Sila, empreza sei hasai sedimentasaun ho luan metru-200 no kee tuun ba okos metru-tolu.
“Kompañia sei hasai sedimentasaun ho luan metru-200, kee tuun ba okos metru-tolu, depois halo bee-dalan oinsá bee bele tama mai halo tampungan, nune’e bele fornese ba natar sira iha sorin-sorin liuliu Padiae no Usapibela ninian,” nia dehan.
Nia mós informa katak ba futuru Autoridade RAEOA sei hadi’a hodi monta portaun ka odamatan alternativa ida iha barrajén klaran, nune’e bainhira mota tuun bele lori hotu sedimentsaun tuun hotu ba kraik.
“Tinan ne’e orsamentu ba konstrusaun barrajén Tono Governu aloka rihun $500, no daudaun ne’e Autoridade RAEOA aloka ona rihun $55 ba kompañia atu hasai sedimentasaun, no husi orsamentu restante sira, ita sei haree, depois Diresaun Obra Públika hamutuk ho tékniku sira husi agrikulturaliuliu departementu irigasaun, oinsa haree asuntu ne’e, bazea ba fiskalizasaun ne’ebé iha, katak iha tenki loke portaun iha barrajén klaran, nune’e sedimentasaun bele tuun hotu ba kraik,” nia hateten.
Notísia relevante:http://Xanana Gusmao tulun agrikultor fornese bee ba natar Petun
Entretantu, barrajén Tono benefísia natar ektare 1.717 hodi responde ba uma-kain kuaze 200-resin mak presiza, ho bee ho aas metru 200 no bee dadoras rua, ida boot ho naruk kilómetru 26,5 no ida ki’ik nia naruk metru 2,6.
Barrajen Tono hahú funsiona dezde 2016 iha mandatu antigu Prezidente Autoridade RAEOA, Mari Alkatiri, no konstrusaun ne’e konstrui ho orsamentu millaun $11-resin, neʼebé ezekuta hosi kompañia internasionál Young-jing.
Jornalista: Abílio Elo Nini
Editór: Rafael Ximenes de A. Belo




