OEKUSI, 08 Jullu 2025 (TATOLI) – Ai-han estraga. Bikan-kanuru rahun. Toba no hela-fatin la iha tan anin huu monu haliis sadere ba rai ba uma ne’ebé inan-faluk Joana Quelo hela sai mahon ba nia durante ne’e, nune’e obriga nia ho bei-oan tenke hela iha viziñu sira-nia uma.
Ho kondisaun no realidade ne’e, Autoridade Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi Ambeno (RAEOA) liuhusi Asesór Asuntu Sosiál, Agustinho Caet, iha bairru Nefomtasa aldeia Hautefo suku Ban-Afi sub-rejiaun Nítibe, hodi observa direta.
Hanesan lori esperansa, inan-faluk Joaña Quelo ho neon-susar hamonu matan-been simu vizita autoridade RAEOA, Agustinho Caet.
Notísia relevante:Xefe Estadu halo uma dignu ba inan faluk ida iha Oekusi
Tuir observasaun Jornalista Ajénsia TATOLI, I.P nota, inan-faluk nia matan-been turuk monu, bainhira Asesór Asuntu Sosiál, hakat tama ba nia rezidénsia ne’ebé hetan estragu totál husi anin hodi haree rasik ho matan ba vítima nia situasaun no kondisaun ne’ebé daudaun ne’e hela provizória iha viziñu sira-nia uma.
Iha biban ne’e, inan-faluk Joana Quelo, konta kronológia husi akontesimentu dezastre naturál ne’e, akontese iha semana kotuk, iha tuku 10:00 kalan, afeta uma aat totál, estraga hare, foos no bikan no la rezulta ema ruma kanek.
“Akontese ne’e iha kalan kuaze tuku 10:00. Ha’u toba ona ho bei-oan ida. Nia mak sempre hamaluk ha’u. Anin huu monu tiha uma ne’e, mak ami na’in-rua foin hakfodak. Maibé, grasa bo’ot ami na’in-rua di’ak hela. Só estraga sasán hanesan ai-han sira, depois uma monu, ami halai sai husi uma. Ami ba bolu fali sekretária suku ami toba iha nia uma. Agora kalan-kalan ami toba ba mai de’it iha viziñu sira, di’ak ida ami toba iha sorin ne’ebá no di’ak ida ami toba iha sekretária suku nia uma,” nia konta ho matabeen iha momentu ne’e.
Tanba ne’e, vítima Joana Quelo ho matan-been, husu ba Autoridade RAEOA, atu bele apoia netik zinku ruma, atu bele hadi’a fali nia hela fatin, tanba kalan-kalan sira toba ba mai de’it iha viziñu sira.
Iha fatin hanesan, Xefe Suku Ban-Afi, Jorge Lalus, reforsa-tan katak, oras ne’e daudaun inan-faluk ne’e ho nia bei oan hela de’it ho viziñu sira, tanba ne’e nia husu ba parte relevante bele toma konsiderasaun ba dezastre referidu.
“Iha dadersaan mak ha’u rona fali husi ha’u-nia sekretáriu suku mak informa ha’u dehan anin-bo’ot rezulta komunidade ida nia uma iha aldeia Hautefo, oras ne’e daudaun nia hela provizóriu ho viziñu sira. No, iha akontesimentu ne’e nia uma hetan estragu totál, hanesan kalén ho sasán seluk mós estraga hotu, no ha’u hanesan xefe suku sujere ba asesór no parte relevante bele toma konsiderasaun hodi bele tulun inan-faluk ne’e,” nia rekomenda.
Notísia relevante:Fulan ne’e, APC Oé-Cusse rejista dezastre naturál 30
Hatan ba rekomendasaun sira-ne’e, Asesór Asuntu Sosiál, Agustinho Caet, promete sei koordena ho parte servisu sosiál Oekusi no Autoridade Protesaun Sosiál (APC), nune’e bele konsidera.
“Ha’u rona no simu telefoni husi autoridade lokál, ne’e mak ohin ha’u rasik mai haree direita, klaru estraga totál, ne’ebé ha’u sei ko’alia ho APC no parte sosiál, atu haree problema ne’e. Ha’u mós informa ba Prezidente Autoridade RAEOA, atu oinsa bele fó netik apoia ruma,” nia dehan.
Jornalista: Abílio Elo Nini
Editór: Rafael Ximenes de A. Belo





