MF esklarese razaun estende implementasaun rejime foun aprovizionamentu

DILI, 12 Jullu 2025 (TATOLI)–Ministra Finansa, Santina Cardoso, esklarese, razaun Governu altera Dekretu-Lei númeru 1/2025 08 Janeiru kona-ba Kódigu Aprovizinamentu no Kontratu Públika foun, hodi estende loron implementasaun tanba presiza konfigura lei iha sistema finanseiru nune’e bele grava prosesu aprovizionamentu sira hotu bainhira implementa.
Antes ne’e, fó sai ona katak implementasaun rejime foun ne’e iha loron 01 Jullu 2025, maibé hafoin alterasaun ne’e estende tan ba fulan-neen, nune’e implementasaun rejime foun aprovizionamentu tama vigór iha loron 01 Janeiru 2026.
Ministra esplika, bainhira aprova lei ida la’ós haree de’it oinsá implementasaun lei ne’e rasik maibé tenke prepara mós rekursu umanu atu fó formasaun ba tékniku sira ne’ebé halo serbisu iha aprovizinamentu inklui tenke konfigura lei ne’e iha sistema finanseiru atu nune’e bele grava prosesu aprovizionamentu sira hotu.
“Prosesu sira ne’e mak halo presiza tempu, entaun ami hanoin katak di’ak liu atu implementa iha tinan foun hodi garante katak sistema bele konfigura ona atubele implementa lei foun,” Ministra Santina Cardoso, informa ba Ajénsia Tatoli, foin lalais ne’e, iha Palásiu Governu.
Notisía relevante : Governu altera Kódigu Aprovizionamentu no Kontratu Públiku foun
Nia dehan, formasaun ba tékniku aprovizionamentu daudaun la’o hela, hahú husi Marsu ne’e, maibé formasaun sira sei intensivu liu bainhira iha mundansa iha munisípiu sira hotu.
Governu liuhusi reuniaun Konsellu Ministru, iha loron 18 Juñu 2025, halo alterasaun dahuluk ba Dekretu-Lei númeru 1/2025 kona-ba Kódigu Aprovizinamentu no Kontratu Públiku foun.
Rejime foun aprovizionamentu
Iha 08 Janeiru 2025, publika ona Dekretu-lei númeru 1/2025 08 Janeiru, ne’ebé aprova Kódigu ba Aprovizionamentu no Kontratu Públiku foun. Diploma ne’e, integra iha prosesu Reforma Jestaun Finansa Públika ne’ebé lidera husi IX Governu, ho objetivu atu moderniza prosedimentu sira husi kontrasaun públika, nune’e mós promove efisiénsia boot liu, transparénsia no dezenvolvimentu ekonómiku ne’ebé sustentável.
Kódigu foun ne’e hatán ba nesesidade simplifikasaun no adaptasaun ba prátika internasionál sira ne’ebé di’ak liu, hodi garante utilizasaun ida ne’ebé efisiente liu no responsável liu ba rekursu públiku sira, iha tempu hanesan hodi fó apoiu mós ba setór emprezariál nasionál.
Entre alterasaun prinsipál sira ne’e, destaka introdusaun husi rejime preferensiál ida ba fornesedór nasionál sira, ne’ebé hakarak insentiva kresimentu ekonómiku no hametin empreza lokál sira. Diploma ne’e mós reintrodús konkorrénsia restrita no kria rejime akordu-kuadru, ne’ebé dezeña hodi garante fornesimentu kontínua ba bens no servisu esensiál sira, hodi adapta prosesu sira ba nesesidade espesífiku administrasaun públika.
Kódigu ne’e mós estabelese kritériu klaru atu loke prosedimentu aprovizionamentu. Iha kazu Administrasaun Direta Estadu nian, desizaun oioin iha funsaun valór kontratuál katak osan montante to’o rihun $50, ne’e responsabilidade iha Diretór Jerál ka ekivalente, maibé entre rihun $50 no millaun $5 ne’e kabe ba membru Governu, ho posibilidade delegasaun parsiál to’o rihun $500.
Ba montante sira ne’ebé liu millaun $5, desizaun ne’e foti husi Konsellu Ministru. Iha ámbitu administrasaun indireta nian, responsabilidade ba kontratu sira to’o millaun $1 monu ba entidade nia órgaun jestaun boot liu, no ba montante sira ne’ebé boot liu, aplika modelu hanesan ho administrasaun direta.
Iha kazu kontratu sira ne’ebé finansia husi Fundu Infraestrutura, kompeténsia fahe entre Konsellu Administrasaun Fundu, ba montante to’o millaun $10, no Konsellu Ministru ba montante boot, prosedimentu aprovizionamentu husi Prezidénsia Repúblika, Parlamentu Nasionál, Tribunál, munisípiu no administrasaun independente hetan autorizasaun husi respetivu órgaun diresaun másima jestaun nian.
Modelu organizasionál ida-ne’e buka atu garante klareza no ajilidade ne’ebé boot liu, prevene konflitu kompeténsia no promove jestaun rekursu públiku ne’ebé efetivu liu.
Adisionalmente, diploma ne’e inklui mekanizmu protesaun ba denunsiante sira kona-ba prátika ilegál sira, kontribui ba ambiente ida ne’ebé étiku liu iha setór públiku. Ida-ne’e mós permite atu halo fornesimentu antesipadu iha situasaun espesífiku sira, hodi garante velosidade boot liu hodi hatán ba nesesidade administrativa sira.
Ministériu Finansa sei promove asaun esklaresimentu sira ne’e ba diriji funsionáriu sira husi administrasaun direta no indireta Estadu nian, ho objetivu atu garante komprensaun no aplikasaun efikás husi Kódigu Aprovizionamentu no Kontratu Públiku foun.
Diploma ida-ne’e reprezenta pasu importante ida ba modernizasaun no efisiénsia jestaun públika, hodi reflete kompromisu Governu hodi promove governasaun di’ak, transparénsia no dezenvolvimentu sustentável.
Jornalista : Arminda Fonseca
Editora : Julia Chatarina

