Top

BRICS vs. Estadus Unidus: Hegemonia globál sei ramata?

Felisberto de Carvalho

Eskritór: Felisberto de Carvalho

Orden globál pós-Funu Malirin jeralmente karakteriza ho dominasaun Estadus Unidus (EUA) nian iha aspetu oioin, inklui ekonómiku, polítiku no militár. Maibé, mosu grupu BRICS (Brazil, Rúsia, Índia, Xina, no Áfrika Súl) iha dékada rua ikus ne’e marka mudansa signifikativu iha dinámika podér globál. BRICS la’ós de’it fórum ida ba kooperasaun ekonómika, maibé evolui ona ba koligasaun estratéjiku ida ne’ebé dezafia hegemonia EUA nian no dudu mundu ba konfigurasaun multipolar ida (Stuenkel, 2020). Pergunta maka, BRICS bele hakotu dominasaun globál EUA nian, ne’ebé maka dura liu dékada hitu?

Teoria Hegemonia Monetária (Eichengreen, 2019) esplika katak dominasaun globál EUA nian hetan apoiu liuliu hosi forsa dolar nian nu’udar moeda rezerva prinsipál iha mundu. Ho dolar nia dominasaun iha komérsiu internasionál no sistema finanseiru globál, EUA iha abilidade atu dita regra sira ekonomia globál nian. Maibé, BRICS tenta atu hakotu dominasaun ida-ne’e liuhosi estratéjia dedolarizasaun no dezenvolvimentu sistema finanseiru alternativu sira.

Medida sira hanesan utilizasaun moeda lokál sira iha komérsiu bilaterál, dezenvolvimentu sistema pagamentu transfronteirisu sira, no esplorasaun Moeda Dijitál Banku Sentrál nian (CBDC) hatudu esforsu konkretu sira BRICS nian atu kria arkitetura finanseira globál ida ne’ebé pluralista liu (Frankel, 2021). Instituisaun finanseira sira hanesan Banku Dezenvolvimentu Foun (NDB) no Banku Investimentu Infraestrutura Aziátiku (AIIB) estabelese hanesan finansiamentu alternativu ba nasaun sira iha dezenvolvimentu ne’ebé istórikamente depende ba FMI no Banku Mundiál ne’ebé kontrola hosi Osidente (Cooper & Farooq, 2023).

Maibé, Teoria Dependénsia (Cardoso & Faletto, 1979) fó hanoin katak mudansa estruturál iha sistema finanseiru globál presiza tempu no konsisténsia polítika ne’ebé maka’as. To’o 2024, dolar domina nafatin liu 58% hosi rezerva kambiál globál sira (FMI, 2024), ne’ebé indika katak dedolarizasaun sei dook hosi kompletu. Tanba ne’e, BRICS nia esforsu atuál sira foka liu ba harii fundasaun alternativa ida duké troka kedas dolar nia dominasaun.

Husi perspetiva jeopolítika, Teoria Realizmu Estruturál (Waltz, 1979) subliña katak sistema internasionál iha tendénsia atu hakat ba ekilíbriu podér nian. BRICS, iha aspetu ida-ne’e, sai hanesan kontrapezu ida ba dominasaun unipolar EUA nian. Forsa militár Rúsia no Xina nian, potensiál merkadu Índia no Brazil nian, no rekursu naturál sira Áfrika Súl nian maka ativu xave sira ba BRICS hodi hametin nia pozisaun negosiasaun globál (Lo, 2022).

Kooperasaun estratéjiku entre Xina no Rúsia, porezemplu, reflete esforsu ida atu kria bloku jeopolítiku alternativu ida ne’ebé hamenus influénsia EUA nian iha rejiaun Eurasia no Ázia-Pasífiku (Pant, 2022). Entretantu, Índia no Brazil habelar hela influénsia BRICS nian ba iha Súl Globál, hodi promove ajenda dezenvolvimentu sustentável no justisa globál.

Maibé, aprosimasaun Kompleksidade Jeopolítika (Buzan & Waever, 2003) fó hanoin katak heterojeneidade hosi membru BRICS sira-nia interese hamosu dezafiu ida. Konflitu fronteira Xina-Índia, aprosimasaun oioin ba konflitu globál sira hanesan Ukránia no Gaza, no dezafiu doméstiku sira hanesan kreximentu ekonómiku ne’ebé flutua iha Brazil no Xina, indika katak koezaun internu BRICS nian seidauk sólidu tomak (Stuenkel, 2020).

Ekonomikamente, BRICS hamenus ona ámbitu ba dominasaun EUA nian liuhosi habelar komérsiu intra-BRICS no diversifika parseiru komersiál globál sira. Hametin merkadu internu BRICS no kooperasaun ho nasaun sira Globál Súl nian hamenus ona dependénsia ekonomia mundiál nian ba EUA (Frankel, 2021).

Maibé, iha tempu badak, impaktu ne’e limitadu. Wall Street sai nafatin sentru finansas globál nian, Silicon Valley domina teknolojia avansadu, no dolar sai nafatin meiu tranzasaun prinsipál ba komérsiu globál petróleu no merkadoria nian (Eichengreen, 2022). Ho liafuan seluk, hegemonia ekonómika EUA nian seidauk hetan ameasa tomak, maski ida-ne’e hahú atu lakon neineik.

Jeopolítikamente, BRICS obriga ona EUA atu hatán ho defeza. Aumentu sansaun sira hasoru Rúsia, funu komersiál ho Xina, no hametin aliansa sira hanesan NATO, Quad, no AUKUS hatudu esforsu sira EUA nian atu mantein nia influénsia globál (Allison, 2023). Maibé, fragmentasaun jeopolítika globál sai evidente liután, ho sentimentu anti-osidentál ne’ebé buras iha Áfrika, Ázia Súl, no Amérika Latina, ne’ebé fasilita liuliu hosi ajenda diplomátika BRICS nian.

Husi perspetiva Teoria Tranzisaun Poder (Organski, 1958), nasaun ida nia hegemonia sei remata bainhira mosu poder foun ida ne’ebé bele rival ho nia ekonomikamente, militarmente, no ideolojikamente. Agora daudaun, BRICS hatudu ona kapasidade ekonómika no influénsia jeopolítika ne’ebé aumenta. Maibé, militarmente no teknolójiku, EUA nafatin superiór liu.

Iha tempu badak to’o médiu, EUA provavelmente sei mantein nia hegemonia tanba nia forsa estruturál no aliansa globál sira ne’ebé sólidu. Maibé, iha tempu naruk, mundu sei hakat ba konfigurasaun multipolar, iha ne’ebé laiha nasaun ida maka kaer dominasaun absoluta. (*)

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

Sponsored
error: Content is protected !!