Sesárfogu entre Kamboja-Tailándia ofisialmente vigora

DILI, 29 Jullu 2025 (TATOLI) – Sesárfogu entre Kamboja no Tailándia ofisialmente tama iha vigór iha meia-noite oras lokál iha loron-segunda hafoin konfrontu armadu sira dezde semana liubá.
Tailándia no Kamboja konkorda ona atu implementa sesárfogu ida hahú hosi meia-noite horehik-kalan no fila fali ba mekanizmu bilaterál hodi solusiona disputa iha fronteira, hafoin konversa sira-ne’ebé organiza hosi Malázia, Putrajaya.
Diskusaun kona-ba situasaun fronteira nian, ne’ebé hala’o tanba konvite hosi Primeiru-Ministru Malázia, Anwar Ibrahim, nu’udar Prezidente atuál ASEAN nian, konklui ho akordu konjunta ida hodi hamenus tensaun sira.
Vise-Primeiru Ministru Tailándia nian no Primeiru Ministru Interinu Phumtham Wechayachai lidera delegasaun Tailándia nian, enkuantu Primeiru-Ministru Kamboja nian, Hun Manet, lidera parte Kamboja nian.
Konversasaun sira, ne’ebé hahú iha tuku 15:00 lokraik oras lokál no dura liu oras rua ho balun, hetan mós partisipasaun hosi embaixadór sira Estadu Unida Amérika no Xinés nian iha Malázia, ne’ebé sai hanesan ko-mediadór.
Rezultadu ida ne’ebé fó ho fuan husi enkontru entre Primeiru Ministru Interinu Tailándia Phumtham Wechayachai no Primeiru Ministru Kamboja Hun Manet, iha Purtajaya, Malázia, hasai pontu tolu importante:
- Sesárfogu imediatu no inkondisionál, ho efeitu hahú hosi oras 24:00 (oras lokál) iha loron 28 fulan-Jullu tinan 2025. Ida-ne’e maka pasu dahuluk ne’ebé importante tebes ba de-eskalasaun no restaurasaun dame no seguransa nian.
- Atu konvoka enkontru informál sira hosi komandante rejionál sira (Militár Rejionál 1 no 2 iha parte Tailándia nian no Militár Rejionál 4 no 5 (husi parte Kamboja nian) iha tuku 07:00 iha loron 29 fulan-Jullu tinan 2025, no tuir fali ho enkontru ho adidu defeza nian ne’ebé lidera hosi Prezidente ASEAN nian, karik parte rua konkorda.
- Atu konvoka reuniaun ida hosi Komité Jerál Fronteira nian (GBC) iha loron 4 fulan-agostu tinan 2025, ne’ebé sei sai uma-na’in hosi Kamboja
“Ha’u hakarak agradese ba Primeiru Ministru Anwar Ibrahim tanba inísia no fasilita enkontru ida-ne’e no sai hanesan uma-na’in,” Primeiru Ministru Kamboja Hun Manet, informa liuhusi facebook, segunda ne’e.
Hun Manet agradese mós ba Prezidente Estadu Unida Amérika, Donald Trump ba nia apoiu ba prosesu negosiasaun sesárfogu imediatu atu nune’e bele harii dame liuhosi ko-organizasaun Estadu Unida nian ba enkontru ohin nian.
“Ha’u mós agradese ba Governu Xina, ne’ebé konsistentemente enkoraja parte rua atu buka sesárfogu no apoia ativamente enkontru espesiál ida-ne’e,” Primeiru Ministru Kamboja agradese.
Hun Manet fiar metin katak akordu sesárfogu ida-ne’e entre forsa armada Kamboja no Tailándia nian maka fundasaun krusiál ida atu harii konfiansa ba malu, hadi’a situasaun, no loke dalan atu fila fali ba normalidade iha futuru.
Timor-Leste apela hapara ostilidade
Iha loron 28 fulan-jullu 2025, Konsellu Ministru hala’o sorumutu iha Salaun Nobre Ministériu Negósius Estranjeirus no Kooperasaun, iha Dili, hodi aprova projetu Rezolusaun Governu ne’ebé apela ba Reinu Tailándia no Reinu Kamboja atu hapara kedas ostilidade hotu-hotu no adota medida konkreta hodi evita eskalasaun konflitu ne’ebé la’o hela, ne’ebé hamosu ona ema lakon vida sein nesesidade, estraga propriedade no dezlokasaun populasaun nian.
Iha rezolusaun ne’ebé aprova ona, Governu Timor-Leste manifesta ninia apoiu ba inisiativa hodi utiliza mekanizmu rezolusaun disputa pasífika ne’ebé disponivel iha ASEAN nia laran, hanoin ba iha kontestu ida-ne’e, knaar prezidénsia ASEAN husi tinan 2008 to’o 2011, mediasaun husi entidade seluk ka rekursu ba instánsia internasionál kompetente sira, tuir lei internasionál.
Governu manifesta mós disponibildade tomak Timor-Leste nian hodi kolabora ho Estadu-Membru ASEAN nian no parseiru internasionál hodi promove solusaun pasífika, duradoura no bele simu-malu, ne’ebé salvaguarda interese lejítimu sira parte rua ne’e nian, maibé ho efetivu no efikás promove pás no proteje populasaun.
Notísia relevante: Líder Tailándia no Kamboja hasoru malu iha Malázia hodi halo konversasaun dame
TATOLI

