BAUKAU, 17 Agostu 2025 (TATOLI) – Komunidade husi suku Buibau, postu administrativu Baukau Vila, silisita ba Govenru atu prosesu konstrusaun ba sistema irrigasaun Modobuti labele afeta fatin kulturál no sítiu istóriku iha Laherubi no Ra’ameta.
Xefe suku Buibau, Francisco Ximenes, hateten komunidade fó rekomendasaun ba Governu, liuliu Ministériu Agrikultura, Pekuária, Peska no Floresta (MAPPF), hamutuk ho autoridade munisipál no lokál sira, durante prosesu sosializasaun, atu fó prioridade no proteje fatin istóriku no uma-lisan iha Buibau.
“Komunidade rekomenda atu fo atensaun tanba fatin rua ne’e iha laletek. Rai-halai bele fó impaktu ba fatin istóriku no uma-lisan,” xefi suku Buibau hateten iha Samalari, iha sábadu ne’e.
Francisco dehan Laherubi no Ra’ameta sai Kaixa Male-Male, fatin ne’ebé Komandante David Alex ‘Daitula’ hela hanesan abrigu iha tempu luta no asisténsia polítika Kakai. Komunidade tau preokupasaun katak konstrusaun kanál irrigasaun bele danifika rai-lolon ameasa fatin importante ne’e.
“Uma-lisan ida iha Ra’ameta posibilidade [konstrusaun la’o] halo rai-halai”, nia realsa.
Nia informa katak foin mak halo lansamentu fatuk dahuluk, no tuir planu, rekomendasaun komunidade nian sei hato’o fali iha sosializasaun ikus nian.
Maski nune’e, komunidade kontente no agradese ba Governu ba projetu irrigasaun Modobuti tanba sei ajuda rezolve problema bee ba agrikultór sira, ne’ebé durante ne’e sai prekupasaun.
“Komunidade maioria aseita tanba bainhira konstrusaun ne’e finaliza, sei la preokupa tan kona-ba bee”, Francisco akresenta.
Projetu konstrusaun eskema irrigasaun Modobuti husi empreza internasionál China NucIear Industry-22 Construction CO.LTD ho númeru kontratu TENDER/027/MAPFF-2024 ne’ebé sei gasta orsamentu hamutuk millaun $22,6 ho durasaun serbisu tinan tolu.
Bainhira projetu ne’e finaliza mak sei fornese bee ba natar ektare 1.294, kompostu husi parte karuk iha ektare 699 no loos 595, ne’ebé sei benefisia komunidade suku ualu mak hanesan Gariuai, Uailili, Samalari, Builai, Buibau, Kaibada Makasa’e, Buruma no Seisál.
Fatin akumula bee ne’e sei utiliza área metru 200 ho kanál irrigasaun módulu portaun (bokadura) rua, kompostu husi kanál husi leste (parte loos) ho distánsia kilómetru 14.404 no oeste (karuk) ho distánsia kilómetru 18.192.
Notísia relevante: Irrigasaun Modobuti sei impulsiona produsaun agríkola iha Baukau
Jornalista: Natalino Belo
Editora: Maria Auxiliadora





