Top

AMVTL husu governu prevene moras raiva ho siénsia

Ekipa Diresaun Nasionál Veterinária halo vasinasaun Raiva/Raibies ho gratuita ba komunidade nia animál (asuno busa). Vasinasaun ne’e hala’o iha jardín Motael no Klínika Animál iha MAPPF, Dili 26 Juñu 2025. Foto TATOLI/António Daciparu

DILI, 18 Agostu 2025 (TATOLI)-Asosiasaun Médiku Veterináriu Timor-Leste (AMVTL) husu governu atu urjentemente uza maneira ne’ebé provadu ho siénsia ba prevensaun moras raiva iha rai-laran.

AMVTL kondena asaun oho asu ne’ebé akontese iha Manufahi no Kovalima, tanba hanesan resposta pániku ne’ebé la umanu no la bazea ba siénsia, nune’e mós globalmente rekoñese hanesan estratejia falla hodi kontrola moras raiva.

Liuhusi nota komunikadu ne’ebé TATOLI simu segunda-ne’e husi Prezidente AMVTL, Dr. Olavio Morais, afirma AMVTL hanesan korpu profisionál ne’ebé reprezenta médiku veterináriu sira hotu iha Timor-Leste, husu atu hapara operasaun oho asu sira ne’e.

Ministériu Agrikultura, Pekuária, Peska no Floresta (MAPPF), liuhusi Diresaun Nasionál Vetenináriu halo vasinasaun Raiva/Raibies ho gratuita ba komunidade nia animál (asu no busa). Vasinasaun ne’e hala’o iha jardín Motael no Klínika Animál iha MAPPF, Dili 26 Juñu 2025. Foto TATOLI/António Daciparu

“Moras raiva ne’e ita bele prevene, maibé prioridade tenke ba vasinasaun masál ba asu, la’ós oho asu. Oho asu ne’ebé akontese daudaun iha munisipiu Manufahi no Kovalima la’ós parte husi kontrolu ba moras raiva maibé destruisaun ba animál tanba tauk”, katak nia liuhusi nota komunikadu.

Nia dehan evidénsia globál prova katak oho asu barak la hapara transmisaun moras raiva, hetok habelar tauk no redús komunidade nia konfiansa ba autoridade sira, no fó difikuldade atu mobiliza komunidade ba programa vasinasaun.

Autoridade saúde internasionál sira, inklui Organizasaun Mundial ba Saúde (WHO), Organizasaun Mundial ba Saúde Animál (WOAH), no Global Alliance for Rabies Control (GARC), la rekomenda oho asu hanesan estratéjia kontrolu ba moras raiva. Peskiza no esperiénsia husi rai barak prova katak, oho asu ne’e kontraprodutivu ba kooperasaun komunidade nian – susesu ba kualkér programa saúde públika depende ba konfiansa komunidade nian. Oho asu iha públiku ne’ebé la umanu hamosu tauk no rezisténsia entre asu-na’in sira, hodi lori sira atu subar ka lori halai sira nia animál ba área seluk. Hahalok ida-ne’e la’ós de’it halo vasinasaun sai imposível maibé bele hada’et moras raiva ba fatin foun. Estraga rekursu no tempu ne’ebé uza ba oho asu bele uza ba vaksinasaun ne’ebé provadu hanesan solusaun efektiva.

AMVTL realsa moras raiva bele prevene ho estratéjia globál ne’ebé rekomenda, vasinasaun masál ba asu to’o hetan koberura 70% ka liu, buka asistensia médiku lalais ba ema hotu ne’ebé hetan tata husi asu, kampaña edukasaun komunidade kona-ba raiva inklui importánsia vasinasaun, kolabórasaun setór sira hotu tuir abordajen One Health, ne’ebé liga servisu veterináriu, saúde publika, autoridade lokál, no komunidade atu harii imunidade hasoru moras raiva, la’ós buka solusaun kruel, Governo no seitor privadu sira bele servisu hamutuk kria fatin shelter/penampungan ba asu sira ne’ebé hetan kaptura hodi observa no vasina tuir protokolu.

Nune’e, AMVTL husu atu hapara imediatamente operasaun oho asu iha Manufahi, Kovalima, no fatin seluk. AMVTL sujere atu mobiliza rekursu hotu-hotu ba kampaña nasionál vasinasaun, tuir rekomendasaun WHO/WOAH. Ikusliu, AMVTL hato’o ba públiku atu koopera ho autoridade sira iha kampaña vasinasaun asu tanba Kada asu ne’ebé vasinadu ne’e sei proteje família ida no komunidade.  (ki)

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

Sponsored
error: Content is protected !!