DILI, 20 Agostu 2025 (TATOLI)—Xefe Delegasaun Negosiasaun ba Fronteira Terrestre no Embaixadór Timor-Leste ba Indonézia, Roberto Sarmento de Oliveira Soares, hateten, prosesu negosiasaun fronteira terrestre iha Naktuka – Oekusi entre Timor-Leste no Indonézia nafatin iha konsultasaun no komunikasaun iha segmentu não resolvido kontinua la’o hela.
“Baze fundamentál iha negosiasaun ita-nia mak sempre akordu kontratadu internasionál, tanba ida-ne’e duni mak ita Timor-Leste ninia pozisaun sempre aposta husi akordu kontratadu ne’ebé uluk estabelesidu ona entre Olanda ho Portugal, ne’ebé tratadu ne’e bolu dehan 1904, entaun ida-ne’e mak sempre sai hanesan baze fundamentál iha alámbitu negosiasaun Timor-Leste ninian,” Roberto Sarmento, hateten iha Palm Springs, Fatuhada, Kuarta ne’e.
Notísia relevante : Opozisaun husu Governu rezolve fronteira terrestre ho Indonézia tuir istória
Xefe Negosiasaun haktuir, iha tinan kotuk Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão hasoru malu ona ho Prezidente Repúblika Indonézia, Prabowo Subianto hodi ko’alia kona-ba asuntu importante rua, ne’ebé koloka iha ámbitu relasaun bilaterál ho Indonézia, mak solusaun ba fronteira terrestre no fronteira marrítima.
Nia subliña, ohin hatudu ona katak vontade husi parte rua hotu iha atu kontinua nafatin buka dalan solusiona fronteira marítima no fronteira terrestre nian, purtantu prosesu negosiasaun ne’e iha ninia komplesidade, tanba ne’e negosiasaun sei kontinua la’o no bainhira iha ona solusaun finál mak Governu no Estadu sei divulga ka pronunsia ba públiku kona-ba solusaun ne’ebé sei fó benefísiu ba interrese mútua entre nasaun rua, liuliu ba povu Timor-Leste.
Nia dehan, kona-ba akordu kontratadu konserteza Indonézia iha sira-nia aprosimasaun ka iha nia pozisaun rasik maibé nia labele reprezenta Indonézia.
“Ha’u reprezenta Timor tanba ne’e duni ha’u defende buat ne’ebé akordu ho interrese nasionál Timor ninian, ida-ne’e duni mak ita-nia Primeiru-Ministru manifesta ba Governu Indonézia,” Xefe Negosiasaun, katak.
To’o agora Indonézia no Timor-Leste konkorda ultiliza akordu ne’ebé uluk Olanda ho Portugal estabelese, ne’ebé sai hanesan baze fundamentál ne’ebé separa Timor ho Indonézia husi akordu tuir lei internasionál.
Tanba ne’e, fronteira hotu ne’ebé uluk pertense ba kolonizasaun ba Olanda sai territoriál integridade ba Indonézia ninian no Timor-Leste ne’ebé uluk parte ba kolonizasaun Portugal nian hamriik nu’udar hanesan nasaun foun Timor-Leste.
“Ha’u labele dehan Indonézia kaer ida-ne’ebé maibé to’o ohin loron nia prosesu ne’ebé la’o ne’e mak parte rua hotu respeitu ba lei internasionál ida-ne’e, ho ida-ne’e de’it mak ita husi Timor-Leste kontinua luta para asegura ka salvaguarda ita-nia soberania hodi fó onra no respeitu ba eroi sira ne’ebé mak lakon sira-nia vida tanba ita-nia rai ne’e harii ho ruin, nune’e ita tane a’as no valoriza sira-nia sakrifísiu ne’ebé mak sira halo. Tanba ne’e mak ekipa negosiasaun Timor-Leste sei kontinua aposta pozisaun ida-ne’e hodi salva guarda ita-nia soberania,” nia tenik.
Konsultasaun ba prosesu hotu la’o hela no ekipa responsável sira sei fó sai formatu formál atu hasoru malu entre parte rua.
“Bilaterál ninian ne’e komplesidade barak, purtantu sei la estabelese kalendáriu fixu ida ba finalizasaun negosiasaun maibé iha kompromisu boa votade husi parte rua atu solusiona ninia diferensa sira-ne’e hotu iha ámbitu amigável hodi hetan benefísiu interrese mutua entre nasaun rua,” Xefe Negosiasaun hato’o.
Jornalista : Arminda Fonseca
Editora : Julia Chatarina




